Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtioui primo accedit ficte ad baptiſmum: poſt penitēs dea fictōe. tūc dat̉ ei gr̄a quā prius habuit. ſacram̄ hmōi ē ſignū gr̄e future. Pret̓ea. ī ſuſceptōe mr̄imonij vt videt̉ habgr̄a effectū ꝯͣ originalē ꝯcupiſcīam:ſꝫ tūc digne acit ad vxor videt̉ ſignificēt effectū gr̄e futurū vn̄ dr̄ medicina p̄ſeruatiua. aūt ſignificent gr̄am in pn̄ti patꝫ in baptiſmo paruuli in pnīahmōi. Ad qd̓ dd̓m ē. ſacramēta quātū ē de ſe: ſignificāt gratiā pn̄tem que ſimul facramēto datur digne ſuſcipiēti. Ad illud v̓o qd̓ obijcit̉ de eukariſtia que ſignificat gr̄am redemptōis que p̄ceſſit. Dicēdum verū ē. ſedilla ē gr̄a cuiꝰ ſacramētū dr̄ ſignū: illa dat̉ intelligi digne ſuſcipit̉ eukariſtia. Ad alid̓ dd̓m. licetficte accedēti ſtatim detur gr̄a ī baptiſmo. hoc eſtꝓpter inefficaciā ſacramēti: ſꝫ quia ſuſceptibile nōdū eſtrecte diſpoſitū. aūt recte diſpoſitū ē: tūc habet ſecumgratiā. Ad hoc v̓o quod obijcit̉ de matrimonio. dicen eſt indigne ſuſcipiēte dat̉ gratia ad reſiſtendū originali concupiſcentie: licet ille effectus poſtea ꝯſequat̉.Nlembrum ſecundum Onſequēter dd̓m ē de inſtitutōe ſacramenti. Primo de inſtituēte. Secūdo de neceſſitate inſtitutionis. Tercio de vtilitate ſiuecauſis iuſtitutōnis. Quarto tempore inſtitutionis.Articulus primusUerit̉ vtrū oīa ſacramēta noue legis inſtitutōem habuerunt a xp̄o. videt̉ ſic. Quiaſacramēta noue legis moyſen digniora ſūtſacramēta veteris legis. digniora aūt a digniore debentinſtitui. ergo ſacramēta veteris legis eēt inſtituta.ſacramēta noue legis diigniorē moyſi. digniorē dico ſer vel filiū inſtituēda erāt. Sꝫ videt̉ ſeruū deberēt inſtitui. quia ſicut lex ſe habet ad legē ita ſacramētuꝫad ſacramētum. Sed ſic ſe habuit lex ad legē illa dataē ſeruū. iſta v̓o filiū. ⁊cͣ. Preterea illa data erantquaſi ſeruis: iſta v̓o quaſi filijs. Ro. viij. accepiſtisſpiritū ẜuitutis iterū ī timore: ſed ſpiritū adoptōis filio in quo clamamꝰ abba pater. hoc dictū ē xp̄ianis. illa v̓o veterē legē habentibꝰ. ſacramēta noue legis dataſunt filijs. ꝯueniebat ergo vt filiū inſtituerent̉ primodarent̉. Inter pr̄em em̄ et filios adoptōis ꝯueniebat mediatorē filiū naturā. inter filios ſit mediator ſeruus ſꝫ filius: ſacramēta noue legis per xp̄m filiuꝫſcꝫ ẜm naturā erāt primo danda. Sed huic obuiare videtur legitur de ſacramento ꝯfirmatōnis vel extreme vnctōis fct̄a a xp̄o tn̄ ſint ꝓprie ſacͣmēta noue legisſꝫ inſtitutō extreme vnctōis vidr̄ fieria. b. Iac. diſpēſatiov̓o ſacͣmenti cōfirmatōis apl̓os. Penitentia etiā ordo et matrimoniū. cōnumerent̉ iſtis: quid receperītinſtitutōis in nouo teſtamento? Ad quod dici poteſt. ſacramenta noue legis digniora ſunt ſacramētis veteis legis inqͣtū hmōi. digniorē ſūt inſtituta .ſ. xp̄mvel apl̓os auctoritate ip̄ius et doctrina. Sed duo inſtituit ſeip̄m .ſ. ſacramentū baptiſmi. quod ē maxime nceſſitatis et efficacie. et ſacramentum eukariſtie quod ſimiliter ꝓpter quotidianā iufirmitatem ē maxime neceſſariūtāꝙͣ reꝑatiuū quotidiane infirmitatis. Sacramentumv̓o ꝯfirmatōis extreme vnctōis dedit apl̓os. niſi forte intelligat̉ impoſitione manus facta ꝑuulis intelligatur ꝯfirmatio ſicut habet̉ math̓. xix. tunc oblati ſuntei paruuli vt imponeret eis manus. glo. at̄ de benedictōeintelligit. legit̉ et̄ poſt doctrinaꝫ datam a dn̄o Mar.vj. diſcipuli cum miſſi eēt ad p̄dicādū vngebant oleo infirmos curabantur. in quo datur intelligi extrema vnctio ſiue vnctio infirmoꝝ. p̄ſumi poteſt ex doctrinaxp̄i hoc fecerūt licꝫ ſit ſcriptum ibidem. vel ex inſpiratōne ſpirituſſancti hoc fecerūt. et ſic hec duo ſacramentaque dicuntur eſſe tante efficacie. licet maioris digni-.viij.tatis dicatur eſſe ꝯfirmatio eo a digniori datur: dataſunt diſpenſatōe apl̓oꝝ. qui tn̄ ꝙͣtum ad poteſtatē quamacceperūt a xp̄o: maioris erāt dignitatis ꝙͣ ille qui eratin lege. Alia v̓o tria ſacramenta quādam habent additōnem a domino in euāgelio. ſicut ſacramentū penitentie.cum hoc em̄ dixit. penitentiā agite: appropinquabitregnū celorū. habuit ſolutōem factam miniſtros eccleſie: cum dictū eſt. Quodcūqꝫ ſolueritis ſuꝑ terrā ⁊cͣ. Sacramentū ordinis habuit in additōne pt̄atem ꝯſecrandicorpus xp̄i et ſanguinē. Sacramētum matrimonij habuit in additōe quod xp̄c dixit. Ego aūt dico. Quicūqꝫ dimiſerit vxorē ⁊cͣ. excepta cauſa fornicatōis et aliā duxerit: mechatur.Articulus ſecundusEinde queritur de neceſſitate inſtitutōis ſacͣmētoꝝ noue legis. hanc queſtioneꝫ p̄cedit illaque ē de neceſſitate ſacramētoꝝ tꝑe legis gr̄e.Primo querit̉ vtrū in tꝑe gratie ſacramenta erant neceſſaria. Secundo vtrum fuerit aliqua neceſſitas inſtituēdi noua ſacramenta.Circa primum pro.§. j.ceditur ſic. Uidet̉ em̄ tꝑe gratie neceſſaria erat ad ſalutē. vt em̄ dicit hugo. Sacramenta dei medicine ſūt ſpiritales. que foris corporibꝰ adhibent̉ viſibilē ſpeciemſꝫ intra ſanāt inuiſibilē veritatē vl̓ virtutē. Sed exiſtēte morbo neceſſaria ē medicina: igitur adhuc langueat homo eodem morbo. ⁊cͣ. Si rn̄deretur medicīafuit neceſſaria hmōi ſed infuſionē gratie ſimpliciter mediante ſacramento aliquo. Cōtra hugo. Iuſtū eſtvt homo qui prius deū ſuꝑbiendo deſerens terrenis ſecōcupiſcentia ſubdidit: nūc humilitatē deū requirenscidē ſe ꝓpter p̄ceptum obedientiam inclinet. Sicut em̄ꝑnicioſa fuit elatio ſuperiori nolle ſubijci: ſic laudabilis fructuoſa deuotio propter ſuperiorē inferioribus inclinari. hec hugo. Item ſi homo nūqͣ cecidiſſet. adhuc indiguiſſet gr̄a ꝑficiēte. Unde duplex eſt gratia neceſſariahomini lapſo. gratia que ē reꝑans que ē gratia ſacramētalis: et ꝑfitiens que ē gratia ſimpliciter. igit̉ in recōpēſatōe ſue malicie cōueniens fuit vt reꝑaretur et ꝓficeret̉ſubijciendo ſe alicui quod eſt inferius gratia immediata infuſione ꝑficeret̉. Iteꝫ. iiij. ad Gal̓. at vbi venitplenitudo temporis miſit deus filiū ſuū factum ex muliere factum ſub lege vt eos qui ſub lege erāt redimeret vtadoptōem filioꝝ reciperemus. miſſio aūt iſta fuit in car. Effitiens igitur cauſa noſtre reꝑationis fuit deꝰ homo. in quo erat duplex natura: diuina ſcilꝫ et humana.Ex parte aūt recipientiū ſimiliter duplex ē .ſ. ſpiritualiset corporalis. igitur ſi hec adoptio fit gratiam: ꝯuenitvt fiat gratiaꝫ miniſtratā mediāte re ſenſibili ſiue corporali. vt ſit medium conueniens inter reꝑantem et reꝑatum. hoc autē cōuenit niſi ſacramenta. ergo ⁊cͣ. Item hugo. triplex ē cauſa inſtitutōnis ſacramētoruꝫomniū. humiliatio. eruditio. et exercitatio hominis. quecauſe ſi eſſent: ſacramenta omnino non poſſēt. hechugo. igitur he cauſe ſunt per ſe cauſe ſacramentorū. ſꝫomni tꝑe hec ſunt homini neceſſaria. ergo ⁊cͣ. CōtraMath̓. xix. Si vis ad vitā ingredi ſerua mādata. Exverbo dn̄i patet ad vitā eternā habēdā ſufficit obẜuātia mādatoꝝ. igit̉ nulla ē neceſſitas ſacramētoꝝ. Iteꝫduplex gr̄a eſt neceſſaria homini lapſo. reꝑatiua perfectiua ſiue directiua in finem. ſed illa que eſt pefectiua ſiue directiua datur neqꝫ dari debꝫ ſub aliquo velamine: igitur nec illa ſimpliciter que ē reꝑatiua. igitur nondebet dari ſub velamine ſacramenti. Item lex euangelica eſt lex libertatis. v. ad Gal̓. Uos aūt fr̄es in libertatem vocati eſtis. et hugo. primo an̄ legē paruulos ꝯſilioenutriuit: poſt ſub lege exercitatos precepto temptauit.nouiſſime ſub gratia perfectos in libertate ſpiritus ambulare ꝑmittit. hec hugo. Igitur videt̉ in tꝑe legis