aīam ornat ſiue caractarizat. Huiuſmōi enim ornatūꝓprie diſtincte ſeparatur homo in ꝑtem dei et tanꝙͣ deſuis cognoſcit̉. et hoc eſt eſſe ſanctū. Un̄ in glo. ſuꝑ illd̓leuit̉. xix. Sancti eſtote qꝛ ⁊cͣ. hēt̉. ꝙ eē ſanctū ē deo dedicari et a ꝯmuni vſu ſegregari. vnde dicit. nulli ꝙ ſct̄m ēẜuire decet niſi ſoli deo. ad vſus ꝯmunes ꝯn̄ibꝰ debemꝰvti. vn̄ vult ibi glo. ꝙ ſct̄m dicit̉ qd̓ ī ꝑtē dei ē ſegregatūIſta igit̉ ſanctificatio eſt caracterizatio qua recipiētesſacra diſtinguūt̉ et diſpoſitio ad expeditōꝫ ꝙͣtū ad oꝑav̓tutū ad qd̓ pt̄ ſacramētū noue legis. ¶ Ad illud quodobijcit̉ ꝙ ſola gr̄a ſanctificat rōnalem creaturā. Dicēdūgēdū ē de ſct̄ificatōne q̄ ē purgatō a culpa¶ Ad aliud dicēdū ē ꝙ dupliciter pt̄ dici ꝙ ex ſct̄ificatōeꝯferāt īuiſibilē gr̄am. vl̓ vt ītelligat̉ ꝑ quadā diſpoſitōnem: et hoc modo intelligit̉ de ſanctificatōe vel bn̄diction que fit in aqua vel in oleo. vel vt dicat̉ ſct̄ificatō ſct̄ificatis infuſio ⁊ ſic ē ip̄iꝰ accipiētis. ⁊ hͦ mō deus ſanctificat. Leuit̉. xix. Ego dn̄s ꝗ ſanctifico vos vna ſignificatio ē ſꝑ dignioris. altera v̓o qͦ ad ꝗd pt̄ eē minus digna.diſpoſitio em̄ nō ſemꝑ eſt dignior eo ad qd̓ diſpoīt. et hͦacramēta et obiectio fit de alia.Articulus ſecundusEinde queritur quid ſit ſacr̄m ẜm rē. qꝛ om̄eſacramētū ſignū ē et nō ecōuerſo. ſignū at̄ alicuiꝰ ſignū ē. Querit̉ cuiꝰ. et vtrū ſit ſignū voluntariū vel naturale. vtrū ſenſibile vel intelligibile. ſimiliter poteſt diuidi ex ꝑte eius cuius eſt ſignū. Ꝙ aūtſit volūtariū attendit̉ ex illa rōne hugo. in qua ponit̉ exinſtitutōe ſignās. ¶ Preterea. ſi eēt naturale poſſꝫ dareſuū ītellectu apud oēs. Qd̓ em̄ a natura ē: idem ē apuoom̄es. ſꝫ nō eſt hmōi: gͦ nō eſt ſignū naturale. gͦ eſt voluntariū. ¶ Cōtra. ſi eēt volūtariū indifferenter poſſꝫ ſignificare gr̄am et ſuū oppoſitū. ſꝫ nō eſt ſic: gͦ nō ē volūtariū¶ Preterea. aqua inꝙͣtum abluit ſignū ē. ſꝫ hͦ hꝫ a nat̉a:ergo ē ſignū ab eo qd̓ hꝫ a nat̉a. ſil̓r et oleum quod mitigat vl̓ vngit. reſtat gͦ ꝙ ē ſignū naturale. ¶ Ad qd̓ dd̓meſt. ꝙ eſt ſignū gratie et ſignū voluntariū. ¶ Ad obiectūaūt in cōtrariū eſt dicendū. ꝙ licet inꝙͣtum volūtariumindifferēter ſe habet ad gratiā et ſuū oppoſitū. quia eſt ſignū volūtatis cum rōne. ratio v̓o ſimilitudīs plus determīatur ad gr̄am ꝙͣ ad ſuū oppoſitū. ꝓpter hoc eſt ſignuꝫgratie et volūtariū. de hoc ſuꝑ habet̉ expreſſius. ¶ Ad ſecundū dicendū. ꝙ licꝫ aqua inꝙͣtum abluit ſit ſignū gr̄edelentis. Hoc tn̄ nō eſt ſufficiēs cauſa ⁊ tota vt ſit ſignūſed inſtitutio. Si em̄ aqua rōne ablutōis eſſet tota cauſa vt eſſet ſignum gratie. a prīcipio mundi quo iam erataqua: eſſet ſignū gratie remittētis peccatū. quod cū nonſit: ip̄a inſtitutio requirebat̉. que erat cauſa ſufficiens.Deinde ſuppoſito ꝙ ſit ſignū voluntariū. querit̉ vtrumſignū intelligibile vel ſenſibile. Et videt̉ ꝙ ſit ſignū ſenſibile ꝑ illā rōem. ſignū eſt qd̓ p̄ter ſpeciē quam ſenſibusgerit aliud facit in cognitōem venire ī intellectū. Iteꝫoc videt̉ ex rōne hug. Sacramētū eſt corꝑale vl̓ materiale elemētū extrinſecus oculis ſuppoſitū ⁊cͣ. ¶ Cōtra. verū corpꝰ xp̄i ſignū ē: et tn̄ nō eſt ſenſibile ſenſui nr̄o. Sil̓rcaracter eſt ſignū gratie et ſacrū ſignū: et tn̄ nō eſt ſenſibile in baptiſmo. Non ergo ſacramētū ſignū ē ſenſibilevniuerſaliter. Sil̓r poſſet obijci in alijs ſacramentis dehis q̄ ſuntna et res. ¶ Ad qd̓ dicēdū eſt. ꝙ ſacramenibile. ſenſibile aūt dicit̉ ſenſibile ꝑ ſe. autnī ergo ſacramentū dicit̉ ſignū ſenſibilehoc intt̉ altero predictoꝝ modoꝝ. ¶ Quod obijcit̉corpus xp̄i nō eſt ſenſibile ꝑ ſe a ſenſu noſtro. dicendumeſt ꝙ hoc verū eſt: nihilominꝰ tamē inꝙͣtum eſt ſub ſpee panis dicitur eſſe viſibile ꝑ accidens ſcꝫ rōne annexiInde dicit̉. ego video corpꝰ xp̄i. illud aūt qd̓ ꝑ ſe videt̉eſt ſpecies panis. Similiter p̄t dici de caractere. ꝙ licetſit inſenſibilis: ſenſibilis tamē eſt ꝑ accidēs. inqͣtum ſcꝫeſt ſub ip̄a exteriori ſpē que ꝑ ſe ē ſenſibilis. ſenſibile aūtꝑ accidēs nō ſic oīno accipit̉ quēadmodum dicit̉ dyarijfilius per accidens ſenſibilis ſic̄ dicit philoſophus. Preterea illa ratio dicit̉ proprie de eo quod tm̄ dicit̉ ſacramentū. eſt em̄ qd̓dam ſacramentum tm̄. quoddam res ⁊ſacramentū. aqua em̄ ſignificata dicit̉ tm̄ ſacramentū.res v̓o et ſacramentū dicitur ip̄e caracter. eodem modoſpecies panis dicitur ſacramentū tm̄: corpus v̓o xp̄i ſacramentum ⁊ res. Loquimur aūt proprie hic de his quetm̄ ſunt ſacramenta. illa em̄ inſtituta ſunt ad ſignificanDeinde queritur.§. j.Cum ſacramētū ſit ſignum gratie: cuiꝰ gratie ſit ſignū.aut gratis date: aut gratum faciētis. Et videtur ꝙ ſignum eſt gratie gratiſdate. Poteſt em̄ quis ſuſcipere ſacramentū matrimonij: non tamen habet gratiam gratūfacientem. Similiter ordinē. Non ergo videtur eſſe ſacramentum ſignum gratie gratūfacientis: ſed gr̄e gratiſdate. ¶ Ꝙ aūt ſit ſignum gratiſfacientis videtur pehoc. ꝙ iſta gratia eſt medicina expulſiua peccati et ſeq̄le eius. ſed hoc ꝑtinet ad gratiam gratum facientem: ergo eſt ſignum gratie gratiſfacientis. ¶ Item gratia quedam eſt increata. quedam creata. Si ergo eſt ſignū: q̄rit̉ vtꝝ vtriuſqꝫ vel create tm̄. et videt̉ ꝙ ſi viriuſqꝫ: tunccolumba cum eſſet ſignū ſpūſſancti: eſſet ſacramentū. Sꝫv̓o tm̄ gratie create et cuiuſcūqꝫ cum aqua benedicta ſitſignum gratie create: eſt aqua benedicta ſacramentuꝫ.et ſimiliter thurificatio cuꝫ ſit ſignū deuotionis. ¶ Adqd̓ dicendū eſt. ꝙ ſacramētū eſt ſignū gratie create. et ꝑhoc excludunt̉ illa ſigna que erant ſpūſſancti. ſic̄ ſignūcolumbe Math̓. iij. et ignitarū linguaꝝ Act̉. ij. Gratiav̓o creata ꝓut eſt remediū peccati ẜm eſſentiaꝫ vel eiusſequele directe. et ẜm hoc inſtitutum eſt ſignum illius axp̄o. nō tm̄ ad ſignificandū ſed cauſandū dicitur eſſe ſacramentum: ẜm ꝙ hic intendimꝰ. ¶ Ad hoc aūt qd̓ obijcitur de thurificatione. dici poteſt ꝙ licet ſit ſignum gratie: non tn̄ inſtituta eſt in remediū peccati vel ſequele eiꝰſed inꝙͣtum gratia ordinat affectū ad bonū. ¶ Ad illudd̓o quod obijcitur d̓ aqua benedicta. dici poteſt ꝙ ip̄a valuit ad dimiſſionē venialiū peccatoꝝ. licet non inſtitutaſit a domino ad hoc vt ex ſua vi fiat: ſicut ē de baptiſmoet ip̄is ſacramentis noue legis. Illud aūt ad quod principaliter fuit inſtituta aqua benedicta: hoc fuit ad cohibitōem poteſtatis demonū vbi aſpergeretur. ⁊ hoc patꝫex modo ſue ſct̄ificatōnis. et ita ad aliud īſtituta ē ꝙͣ ſintſacramenta de quibus loquimur. Unde hugo de ſacramentis. Sunt quedam ſacramēta in quibus principaliter conſtat ſalus et percipitur ſicut aqua baptiſma etꝑceptio corꝑis. alia ſunt et ſi nō ſunt neceſſaria ad ſalutem: proficiunt tamē ad ſct̄ificatōem. qꝛ his exerceri etgratia amplior acquiri poteſt. vt aqua aſperſionis et ſuſceptio cineris. ¶ Ad hͦ quod querit̉ vtrū ſint ſigna gͥregratiſdate vel gratūfacientis. dicendum ꝙ ī his que proprie ſunt ſacramēta noue legis: ſunt ſigna gr̄e gratūfacipariſtia et extremaentis. ſic̄ in baptiſmo ꝯfirmatōe. eucl̓vnctōne ⁊ ī penitētia ⁊cͣ. In alijs aūt ſunt ſigna gr̄tiſdate. ſi tn̄ digne oīno ſuſcipiūt: ſignāt gr̄aꝫ gratꝭentē: ſic̄ in digne accedēte ad ordinē ⁊ mrimoniū. Et ꝑhoc pt̄ ſolui qd̓ obiectū ē. Nec oportꝫ ꝙ ſi ſuſcipit̉ ſacramentū a nō habēte gr̄am gratū faciētē. ꝙ ꝓpt̓ hoc ſacramentū nō ſit ſignū huiꝰ gratie. qꝛ ſacramentuꝫ baptiſmiſuſcipit̉ a ficte accedēte ꝗ nō hꝫ gr̄am gratūfaciēte. et nihilominꝰ baptiſma ē ſignū gr̄e gratūfaciētis ſꝫ nō efficitniſi in digne ſuſcipiēte hmōi gr̄am. vel ſi eā inuenit efficit ꝙͣtum ad aliquē effectū ꝯſequēdū vlteriꝰ. Unde ſiꝗsvult reſpicere ad ſignata ſacr̄oꝝ: oportꝫ attēde̓ ī diſuſcipiētibꝰ. ¶ It ē q̄rit̉ cū ſint ſigna gratie. aut p̄ſeraut p̄terite. aut future ⁊ videt̉ ꝙ p̄terite aliquādo. ſicuteuchariſtia que p̄ſciebat̉ dari ī ꝯmemoratōeꝫ paſſionisxp̄i. ſignū eſt gratie exterioris ⁊ illa iam p̄ceſſit ī paſſione. Quedā v̓o ſunt ſigna gratie future ſicut eſt ī aliquo