Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtiovt notet̉ ſignū figurās eſt quodāmō ꝯtinēs figuratumUn̄ ſignū notat̉ qd̓ ſolū ē ſignās: formā qd̓ ē ſignāset cōtinēs. imaginē qd̓ eſt ſignās continēs et efficiēs.imago em̄ dicit̉ qd̓ ꝓprie exp̄ſſe imitat̉ illud cuiꝰ ē imago. Un̄ ſic̄ gratia ſignata ē effectiua reſpectu aīe: ſic ſacramentū quodāmo reſpectu gr̄e. ꝓpter qd̓ dicit̉ cauſa. Un̄ imago dicit̉ rōne exp̄ſſe imitatōis: que qͦdāmō ēincōuenientia in actione.Deinde queriturᵐ .§. iij.de diffinitōe aug. in li. de corꝑe dn̄i. Dicit̉ em̄ ſacramētūeſt qd̓ ſub tegumēto rerū viſibiliū: diuīa virtꝰ ſecretiꝰſaluteꝫ oꝑatur. Poteſt em̄ queri ſit v̓tus dīna. aut em̄intelligit̉ virtus creata aut īcreata. Si v̓tus increatavidet̉ aliqd̓ creatū mediū oꝑetur ſalutē gr̄e. Si v̓odicat̉ de ſalutē .i. ſanitate ſpūali. illa fit mediate gr̄a illa ſufficit. ergo oportet eēntiā ſacramēti quā mediante virtus dīna .i. increata oꝑetur ſalutē .i. ſanitatē ſpiritualē. Si v̓o dicat̉ de v̓tute dīna creata .i. dīnitꝰ dataque ē illa mediāte ſacramēto oꝑatur ſalutē. ſꝫ illa ē v̓tꝰverboꝝ ẜm dicit̉. accedit verbū ad elemētū fit ſacramentū. Hoc em̄ videt̉ generale in om̄ibꝰ ſacramētis. vident̉ em̄ quedā ſacramēta dari ī factis .i. in īpoſitōe manuū et hmōi. et ita ſemꝑ ē v̓tus data ī verbis. Iteꝫaddit̉ ſub tegumēto rerū ſenſibiliū. ſed videt̉ hoc ſitneceſſariū. Cum em̄ ſit conueniētia ſalutis efficit̉ cumip̄a virtute dīna. ī hoc vtrūqꝫ ē ſpūale. Inter ſpūalemaūt cām et effectū ſpūalē cōgrue ponit̉ mediū ſenſibile. ſed ſi neceſſariū ē mediū illd̓ ſit inſenſibile. ergorequirit̉ ſub tegumēto rerū viſibiliū hoc fiat. Preterea. aliqn̄ eſt ſacramētū noue legis datū et tamē dīnav̓tus oꝑat̉: ergo ꝯuertit̉ hec diffinitio diffinito Ad qd̓ dicendū. v̓tus dīna poteſt dici increata. qꝛlicet ſufficiat ad ſalutē ſpūalem oꝑandā: voluit tn̄ vt cooperaret̉ mīſter eccleſie diſponēdo ſalutis ſuſceptibile. Ad ſecūdū v̓o dicendū eſt. licꝫ vtrūqꝫ ē ſpūale operās et oꝑatū: tamē tegumentū rerū viſibiliū cōgruebatvt huīlitas ſuſcipiētis on̄dēt̉: et vt oſtēderet̉. ſic̄ curandꝰ eſt cōpoſitus ē ex ſenſibili īſenſibili: ita illudquod curat̉ quādam ꝯiunctōnem habet ex ſenſibili etinſenſibili ſcꝫ ſpūali. et ideo ibi ē ſct̄ificatio actiua ſpūalis et tegumētū rei ſenſibilis. Ad terciū d̓o dd̓m ſꝑ ē dīna v̓tus hmōi ſub tegumēto rei ſenſibilis in ſacramēto. et addit̉ ei curandꝰ eſt: quātū ē de ſe oꝑatur ſalutem. ſi d̓o efficit: hoc ē ꝓpter diſpoſitōꝫ incōueniētieex ꝑte ſuſceptibilis. et ideo repugnāt quin cōuertāt̉adinuicē ſacramentū et qd̓ diffinitōe deſignat̉.Conſequēter queᵐ. §. iiij.ritur de diffinitōe hugo. et primo de hoc dicit. Sacramentū eſt corꝑale vel materiale elemētū. in ſacramēto euchariſtie ſit niſi ſpēs panis vini. licet ergo ſitcorꝑale: non tn̄ elemētū. ſimiliter in penitētia videt̉eſſe corꝑale vel materiale elementū. Preterea. in pluribꝰ ſacramētis noue legis ē elementatū. vt oleum cumbalſamo in ꝯfirmatōne. et oleum ad infirmos ī extremavnctōne. Non ergo recte dicit̉ elemētum ī diffinitōne ſacramēti. Itē materiale qd̓ requirit̉ in ſacramentisgeneraliter eſt elemētatū elementū: qͣre doctores loquētes de iſta materia dixer̄t illud elemētatū magis ꝙͣelementū. vt hic hugo. aug. ſimilit̓ dicit accedit verbumad elementū ⁊cͣ. Ad qd̓ dd̓m. illa ſpēs panis vini dicit̉ elemētū qd̓ habeat ſimpliciter ſimilitudinē cuꝫcorꝑe xp̄i: niſi rōne panis et vini quoꝝ fuerūt ſpēs. ſicuthēt̉ ī glo. j. coꝝ. xj. vbi loꝗt̉ de illo ſacr̄o. ſic̄ panis cōficit̉ ex puriſſimis granis: ſic et corpꝰ xp̄i ex puriſſimisponibilibꝰ. dico puriſſimis tāꝙͣ a culpa vl̓ fomite. Adſecūdū v̓o dici poteſt. aut loquit̉ vniuerſaliter aug.cum dicit accedit verbū ad elementū et ſit ſacramētū. ſꝫde baptiſmo: aut elementū accipit̉ inicio materiali inſacramētis xp̄iane religionis. hoc pt̄ dici elemētū.viij. ſimilitudinē ſiue ſitelem̄tatū. vl̓ qd̓cunchmōi. Ad cuiꝰ ſacramēta ꝓprie primo ſunt ad tollendūs ad ſupplendumqd̓ eſt imꝑfectōis inqd̓ primo reꝗrūin ꝓgreſſu vite xp̄iane ſiue reliter qd̓ eſt quaſelementū. elemētum em̄ꝓprie dicit̉eſt primū in comparatōne rei. ſicut lr̄e dicūtur elemēta in compoſitōe vocis lr̄ate. et īiis aer aqua et terra ī cōpoſitione materialium. vt igit̉ nomē cōgruat operi ſiue effectui in ſacramentis. illud quod ibi eſt materiale: cōueniēter elemētūnoīatur. Itē querit̉ de hoc qd̓ dicit̉. ſacramēta ſignificāt ex inſtitutōe. qd̓ videt̉ verum: maxīe de ſacram̄tis noue legis. qꝛ inuenit̉ vbi inſtituta fuerūt ad deſignandū ſed ſolum ad efficiēdum. Unde efficaciā ꝯtulitinſtitutio ſignificatio. vt pꝫ ī inſtitutōe baptiſmi. iij.ioh̓. Niſi ꝗs renatus fuerit ⁊cͣ. Itē Hugo exponensqd̓ dicit ex inſtitutōne ſignās dicit hec inſtitutio ēa redemptore. ſed ab ip̄is apl̓is. qd̓ videt̉ generaliterverum: quia inſtitutio cōfirmatōis et extreme vnctōnis videtur fuiſſe a redemptore. ſed ab ip̄is apl̓is. Adprimum dd̓m. ſacramēta in inſtitutōe ad ſct̄ificandūinſtituta ſunt. qd̓ ſic patet. ex inſtitutōe īnotuit efficaciaet virtꝰ ſacra. igit̉ ex inſtitutōne ſacra exteriꝰ rem ſacrāfecit īnoteſci. igit̉ ex inſtitutōne fuit ſignum rem ſuaꝫiſti vel illi ſignificet. igitur ex inſtitutōne ſignauit. Adaliud dd̓m. determīatur in ip̄a diffinitōne inſtitutio ſit a redemptore. ſed tm̄ ex inſtitutōne ſignificetet illa potuit xp̄i vel alterius homīs. ſi tn̄ imitatur illud qd̓ dicit hugo: dici poteſt accipitur generaliter deduobus ſacramētis ſcꝫ baptiſmo et euchariſtia que abip̄o redemptore verbo ſunt inſtituta. Si v̓o generaliꝰ accipitur de ſacramētis noue legis. dicēdum eſt omniaerant inſtituta ab ip̄o auctoritate. licet verba inſtitutaſint ab apl̓is. Item obijcit̉ de hoc dicit ex ſimilitudine repreſentas. cum videatur in om̄ibꝰ ſimilitudolicet in quibuſdā: que em̄ eſt ſimilitudo ſpēi panis. dico panis ad corpus xp̄i. ſimiliter oleum cum multas habeat ꝓprietates. quā ſimilitudīem habet reſpectu gratiein confirmatōne vel extrema vnctione. Reſpondeoſimilitudo in om̄ibꝰ attendit̉. In panis em̄ ſpecie ſimilitudo eſt ad corpus xp̄i. rōne ſpeciei: ſed illiꝰ cuius ēſpecies ſicut dictum eſt. Similiter in ſpecie vini ſimilitudo eſt ad ſanguīem ratōe cuiꝰ eſt ſpecies. ſicut em̄ vinum exprimit̉ ex vua in torculari: ita ſanguis a xp̄o fluxit in cruce. Ad illud v̓o quod obijcit̉ de oleo. Dicendum eſt oleum habet vnā ꝓprietatem in hoc ip̄o vngūtur pugiles. et ꝙͣtum ad hoc habet ſimilitudine cumgratia cōfirmatōis qua inungūtur illi qui ſpūaliter debent pugnare cum aduerſario humani generis. Similiter oleo inungunt̉ vulnera ad mitigationem. et ẜm hācſimilitudinem accipi poteſt in extrema vnctione. vel qꝛfuturi ſunt reges ī celo qui tranſeunt ad vitam eternaꝫ:ideo oleo vnguntur. ſolent em̄ reges oleo vngi. Itemobijcitur de hoc dicit ex ſanctificatōne continet inuiſibilem gratiam. quod exponit ſic hugo. Sacramentumdebet habere ſanctificatōem quam contineat rem cuiꝰeſt ſacramentum. et efficax ſit ad eandem ſanctificādisconferendam. Queritur igitur de ſanctificatōne quamconfert. quia cum creatura rationalis ſanctificaturniſi gratiam: videtur de ſe cōferat gratiam. et hoc ēfalſum: quia immediate confertur a deo. Preterea.anima dicatur ſanctificata per gratiam et ip̄a aqua veloleum dicatur ſanctificata: dignior videtur ſanctificatio aīme ꝙͣ aque vel olei multis rationibꝰ. quia illa trāſiens iſta manens. quia nobiliori ſubiecto datur nobiliꝰaccidēs. reſtat ergo non confert ex ſanctificatōne gratiāqua animafruitur et ſanctificatur. Item que eſt illaſanctificatio. Reſpōſio. ad primum dicendum. ſanctificat dupliciter. Uno modo diſponendo ſuſceptibilead ſanctificatōem ſiue ꝑfectionē ſanctitatis. quo efficitgratiam efficacem in oꝑe. Alio modo efficiendo inqͣtū