Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

bilis? ratio pt̄ eſſe. qꝛ huic ſenſui magis conuenit formaſenſibilis que ē in ſacramēti. Et licet aſſit forma ſenſibilis auditꝰ: tamē illa in qua fundat̉ materialit̓ magiseſt forma viſibilis. Si v̓o obijcit̉ de mr̄imonio ſiue penitētia. Reſpōdent quidā dicētes hec ratio ꝓprie aſſignatur illoꝫ ꝓprie ſunt euāgelica. ſic non oportetcōueniat maatrimoīo vl̓ penitētie. Poteſt tn̄ aliter reſpideri. ſic ſumit̉ viſibilis ẜm viſibile ꝯmune eſt ad audibile. ſicut dictū eſt. Preterea. licet matrimoniū ẜm ſuū eſſe habebat formā viſibilē ꝓprie dictā: nihilominꝰ ẜm ſolēnizat̉ ex inſtitutōe habet formā viſibilē ſibi adiūctā. Cum dicit̉ accipio te ī meā et ego tein meū: ponit̉ manꝰ in manū. ad deſignatōem maioremindiuidui cōſenſus. ponit̉ etiā aliqn̄ anulꝰ in digito inſignū deſpōſatōis. ſit etiā ſignatio benedictōis ip̄a maūſacerdotali. et hec ſunt ſigna viſibilia. Sil̓r in penitentia cōtingit qn̄ fit cōtritio eſt quidā dolor exterior veldebet qui ſignat interiorē. in ꝯfeſſiōe qn̄ fit abſolutio ponit ſacerdos manū ſuꝑ caput penitētis in ſignū et benedicit. et ita aſſumit aliqͣ ſigna ſenſibilia. Ad illud qd̓obijcit̉. aqua eſt viſibiliſ ⁊cͣ. dd̓m aqua que ē purum elemētum. qꝛ purū eſt: īuiſibile eſt. aqua aūt baptiſmi quia purū elemētū eſt. viſibilis ē. Uel pt̄ dici ẜmAlbumaſar licet videat̉ colore ꝓprio: videt̉ tn̄ colore alieno vt vaſis in quo cōtinet̉. Dicit em̄ aqua videt̉ colorari ẜm vas in quo eſt. vel videt̉ trāſfuſione lucis: vnde licet non ſit ex ſe viſibilis: tranſfuſione tamenlucis viſibilis ē. Ad aliud qd̓ obijcit̉. forma rei eſtde eſſe eius cuiꝰ ē forma ⁊cͣ. dicendū forma dicit̉ multipliciter. Uno modo ē ꝑs compoſiti et ꝑfectio materie. ẜm dicit ph̓us. ſubſtantia materia formā: eſtcauſa omniū eoꝝ que ſunt. Alio dicit̉ forma exemplar. ẜm act̄. vij. Tabernaculū teſtimonij fuit cum patribꝰ noſtris in deſerto ſicut diſpoſuit illis deus loq̄nsad moyſen vt faceret illud ẜm formā quā viderat .i. ẜmexemplar. Tercio dicit̉ formā ẜm eſt figuratiuūalicuiꝰ. forma at̄ ſumpta iſtis duobꝰ modis vltimiseſt pars rei ſed extra rem diſtinctōe ſubſtātie. et ſic ſumitur forma hic. et dicit̉ quaſi manēs foras reſpectu figurati qd̓ cōtinet. ſic ſumit̉. v. Ro. in ſimilitudinē p̄uaricationis ade qui ē forma futuri .i. figura ſiue ſimilitudo. vtdicit glo. Et hoc patet reſpōſio ad illud quod ſequit̉. Ad illud qd̓ obijcit̉ forma panis eſt ſacr̄m veri corꝑis xp̄i qd̓ ē gr̄a. dicēdū dicit̉ gr̄e īuiſibilis: hocītelligit̉. vel gr̄e vt ē in ſe: vel vt ē in ſuo ānexo. v̓bi gr̄a.In ſacr̄o baptiſmi ē gr̄a īuiſibilis purgās ſignata vt eſtin ſe. In ſacr̄o altaris ē gr̄a īuiſibilis ſignata in ſuo annexo .i. in corꝑe xp̄i. Un̄ vt infra patebit. aliꝗd ē inuiſibile ī ſe: aliꝗd in ſuo ānexo. Similit̓ dicit̉ gr̄a ſignificari īſe vel ī alio ſibi ānexo. Ad illā inſtātiā que ꝓponit̉ decaractere et vero corꝑe xp̄i. dicendū ẜm dicūt quidā. dicit̉ ſacr̄m ē viſibilis forma ⁊cͣ. hic ītelligi debꝫ vl̓in ſe vel in ſuo ānexo. Un̄ corpus xp̄i ſb̓ ſacr̄o vel caracter licet ſint in ſe viſibilia: ſunt tn̄ in ſuo annexo. vtcorpꝰ xp̄i in forma panis que ē ānexā. ſic̄ ſignū ē annexūſignato. Aqua em̄ ē ſolū ſacr̄m. caracter ē ſacr̄m et res:gratia res tm̄. Un̄ ſic̄ coloratū dicit̉ viſibile rōe colorisqui ē ꝓpriū obiectū viſus: ſic ī ꝓpoſito. Uel aliter pt̄ dici ſic̄ dicit hugo. Sacramētū ē ex ſil̓itudīe repn̄tans. exinſtitutōe ſignās. vn̄ dicit̉. Sacr̄m ē forma viſibilis⁊cͣ. dicit̉ viſibilis: notat̉ rep̄ſentatio ex ſimilitudine et ſignatio ex inſtitutōe. Un̄ et ſi corpꝰ xp̄i caracterſint ſacr̄a .i. ſigna rei ſacra: hoc ē qꝛ repn̄tant ex ſimilitudine: qꝛ ſignificēt ex inſtitutōne. Ad alia ꝯſequūtur et ſil̓ia eſt vna reſpōſio. Et dicēdū. licet ſerpēs eneus ſignificaret xp̄m in cruce. cuiꝰ aſpectꝰ fidē ſanat apct̄o: tn̄ habꝫ hoc ex inſtitutōe: ſꝫ potius vt ex eiꝰ aſperꝑalem reciꝑent aſpiciētes ſanitatē. Similit̓ cruxl̓ia habꝫ ex inſtitutōne vt eam habeat̉ memoriapaſſioīs: vt carnalē ſignificet crucifixioneꝫ. Similit̓crux qua ſignamur inſtituta ē ad demōes fugādos: nonvt articulū fidei paſſionis ſignificet. Similiter lꝫ agnpaſchal̓ agnū pct̄a tollūt̉ ſigͥficaret: tn̄ hūit ex inſtitutōe: ſꝫ potiꝰ vt liberarēt̉ hebrei ab āgelo ext̓mīatoreDeinde queritur.§. ij.de alia diffinitōe. que ē imaginē gerit et cauſa exiſtit.ſicut dicit hugo. Fides ē imago cōtemplatōis patrie ēgr̄a ꝑfecta cauſa exiſtit qꝛ fides facit credēs videbit deū in ſpecie. Ergo ſi illud ē ſacr̄m qd̓ imaginē geritet cauſa exiſtit: videt̉ fides ſit ſacramētū. Itē ad ro.xiij. Nūc ꝓpior eſt nr̄a ſalus ꝙͣ credidimus. glo. bonavita eſt ſignū et cauſa gr̄e. Preterea. intellectꝰ verbi ēgerit imaginē inuiſibilis gr̄e. Imago autē eſt qd̓ aſſinilat̉ alteri in quātitate qualitate. Hoc aūt non videmus ī viſibili forma comꝑatōe īuiſibilis gr̄e. Licet em̄in qualitate ſit ſimilitudo inter aquā abluentem gratiam mūdantem: in quātitate nullā videmus. maxīe cuꝫgratia quātitatem habeat niſi ſpūalem. inter quantitatem aūt dimenſiuā aque et ſpūalem gratie nulla videtur aſſimilatio. Non ergo recte dicit̉ inuiſibilis forma gerit imaginem. Item addit̉ et cauſa exiſtit ſupplegratie inuiſibilis. Contra. in quadaꝫ glo. dicit̉ ſuꝑ. iij.Math̓. nullū ſignū efficit qd̓ figurat. ergo ſi viſibilisforma eſt ſignū: efficit vt cauſa. Preterea. corꝑalept̄ ſuꝑ ſpūale: ſꝫ potiꝰ ecōuerfo. v̓o pt̄ ſuꝑ cauſatū.ergo viſibilis forma ē īuiſibilis gr̄e. Itē effectꝰ ē ſignū cauſe ecōuerſo. qd̓ ē ſignū: efficit illud cuiꝰeſt ſignū. Preterea. notat̉ repn̄tatio ī hmōi diffinitōnibꝰ iſta v̓ba ſignū. forma. imago: ē hoꝝ differētia Ad primū dd̓m. dicit̉. Sacr̄m imaginē gerit etcauſa exiſtit et fides ſil̓r. Diuerſitas ē ꝙͣtū ad iſtud cuiꝰgerit imaginē. vel diuerſitas ē in modo cauſandi: qꝛ ſacramētum gerit imaginē gr̄e informātis ſiue imꝑfecte. fides glorie ſiue gratie ꝑfecte. Preterea. fides cauſa extititmeritoria: ſacramētū effectiua quodāmō. Sacr̄m em̄ dr̄efficere quod figurat. Ad aliud dd̓m. bona vita eſtcauſa ſalutis que eſt gloria: que eſt gratia: et ē cauſameritoria et ſalutis que ē quātū eternū premiū. ſacramētum eſt cauſa effectiua et ſalutis que ē cauſa ſimilit̓ ſalus. Ad aliud dd̓m. cum dicit̉ viſibilis forma gerēimaginem: imago ſimilitudīe accipi pt̄ que ē ibi q̄daꝫmutatio in diſpoſitione. Uel pt̄ dici gerit imaginem.vt notetur in ſacramēto euangelico exp̄ſſio maior ꝙͣ inſacramēto legali vel nature. imago em̄ eſt expreſſa ſimilitudo. De lege aūt et his que in lege cōtinentur dicit̉ lexhabere vmbram futuroꝝ: ip̄am habēs imagīem reꝝCum ergo exp̄ſſior ſit ſimilitudo in re ſacramenti euangelici ꝙͣ legalis ſiue naturalis: cōuenient̓ dicit̉ imanem eius gerit ⁊cͣ. Ad aliud dd̓m. illa glo. intelligit̉de illo ſigno qd̓ habet rōem cauſe ſicut fumꝰ ē reſpectu ignis. aliqd̓ em̄ eſt ſignū cuiꝰ virtus eſt ſolū in ſigficando: et huiuſmodi ſignum efficit quod figuraeſt ſignum cuius virtus eſt in ſignificando et efficiendo.et hmōi ſignum eſt oꝑatiuum. et hmōi efficit quod figurat aliud ſignum cognitum ſolū: et efficit quod figūrat. Uel aliter intelligi poteſt vt aliunde ſit ratio ſialiunde ſit ratio cauſe. Ad aliud dicendum. viſilia habent poſſe ſuꝑ inuiſibilia ſimpliciter: ſꝫ ex eodiuinitꝰ eſt datum ꝓpter homīem ſicut ignis corꝑalex iuſticia dei. poteſt ex hoc datum eſt a deo ſuꝑ aīaspuniēdas: ſic ex eo datum eſt diuinitꝰ ex ſanctificatisne verbum: poteſt viſibilis forma aliquādo ſuꝑ inuilibilem. Ad illud qd̓ obijcitur. effectus eſt ſignuꝫ cauſe et ecōuerſo. Dicēdū. hoc verū ē generalit̓ vt ī ſignis ex inſtitutōe. in hmōi em̄ iuxta volūtatē inſtituētispt̄ ſiignū vel ecōuerſo. Ad qd̓ q̄rit̉ de dr̄ia inteſignū for et imagīem. dicēdū ſignū inꝙͣtum hmōirepn̄tat ſic̄ illd̓ qd̓ ē extra ſignatū. forma repn̄tat ſic̄ illd̓quod eſt quodāmō cōtinēs illud qd̓ repreſentat. An ſicet forma dicit̉ ſacr̄m eſt inuiſibilis gr̄e ⁊cͣ. ſumit ibi ſigno figurāte aliquid: nihilominꝰ ſignāter dr̄ forma