ſcilicet actum viuificationis: ita gratia reddebat eam viuificam ſine pt̄ate oꝑandi bonū ⁊ maxime aīam ꝑuuli etip̄am decorabat. ⁊ etiā hoc oꝑabat̉ in aīabus adultorū ethabilitabat eas ad maiꝰ bonum: licet nō ſufficiēter ad exequendū oꝑa meritoria validas efficeret et ita pꝫ ꝙ nō fuitōcioſa ¶ Pret̉. licet ex illa gr̄a qua ſit remiſſio pct̄i poſſit homo operari meritorie. nō tamen ſeꝗtur ꝙ ex virtutecircūciſionis detur: quia nō eſt īmediate ꝯtraria pct̄o gr̄aꝙͣtum eſt ad hūc effectum: ſed ſolum ꝙͣtum ad effectumniſſionis. licet gͦ gratia ex circūciſione a deo daret̉ ex q̄poſſet homo bene oꝑari: non tamen iſta duo ſunt immediata ita vt qn̄cunqꝫ eſt cauſa vnius eſt cauſa alterius. ſꝫ deper gr̄am vtrunqꝫ faciebat: circumciſio v̓o ad vnuꝫ diſponebat. alterius v̓o non dicebat̉ per ſe cauſa vt diſpoſitio:cum nō habeat ſimilitudinē cum illo. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur. ꝙ iuſticia legis ſuo tempore obſeruata ⁊cͣ. dicenduꝫꝙ iuſticia legis dicunt̉ moralia iuſtificātia. vel iuſticia legis dicit̉ fides qua mediante que legis erant iuſtificabāt.i. ad faciendaꝫ ordinabāt. Uel aliter dicitur iuſticia legisdabat vitam eternaꝫ .i. dandā implicite ꝓmittebat. ¶ Adaliud qd̓ obijcit̉. ꝙ a circūciſo exercebant̉ oꝑa virtutū ⁊cͣ.Dicenduꝫ ꝙ hoc nō fuit. qꝛ ex vi circūciſionis dabat̉ gͣtiaad hoc: ſꝫ quia dabat̉ a deo vt dictū eſt. ¶ Ad illud qd̓ videtur ex aucͣtibꝰ inductis ꝓ alia ꝑte ſcꝫ ꝙ gr̄a circumciſionis tm̄ erat ad tollendū culpā. dicit̉ em̄ in circumciſionetm̄ pct̄a remittebant̉. Dd̓m ſic̄ dictū eſt. ꝙ nunꝙͣ eſt deletōculpe ſine appoſitōne gratie vnde ꝙ dicit̉ ꝙ in circumciſione pct̄a tm̄ delent̉. gr̄a ad oꝑandum ſiue v̓tutes nō ꝯferebantur. intelligit̉ vt res ſacramenti circūciſionis. nō ſimpliciter: qꝛ ſicut oſtenſum eſt ꝙ priuatio tollat̉ manēte ſb̓iecto niſi ꝑ poſitionē habitꝰ. nec veritateꝫ habet nec capit̉ab intellectu. vnde intelligit̉ ſic ꝙ dicit̉. ꝙ tm̄ pct̄a remittunt̉. hoc nō dicit̉ qꝛ ꝯferret̉ gratia qͣ deletur culpa tm̄: ꝗade neceſſitate exqͦ gratia remanet pꝰ deletōeꝫ culpe in anima oꝑatur ⁊ ad oꝑandum aīam habilitat. ſed tn̄ inqͣtumgr̄a eſt res ſacra circūciſionis: ſolum hꝫ effectū ſuum ī deletione culpe. vel vt dictū eſt hoc dicit̉. qꝛ gr̄a qͣntuꝫ eſt adhunc effectū nō eſt īmediate ꝯtraria pct̄o. ſed ſoluꝫ ꝙͣtumad effectū remiſſionis. Uel aliter pōt dici vt dicūt quidaꝫꝙ in circūciſione dabat̉ gratia ſꝫ modica reſpectu eiꝰ q̄ datur in baptiſmo ⁊ ꝗa gr̄a ꝙͣtumcunqꝫ parua plenū hꝫ effectum ad delendū om̄eꝫ culpam mortalē: licet diminutū etincompletū ad habilitandū animā et ꝓficiendū. ideo circumciſio dr̄ ordinari ad effectū ablationis culpe. nō quiaip̄m ſolum hr̄et: ſed qꝛ illum habebat ꝯpletum. ⁊ qꝛ ſacramentū nō om̄e ſignat qd̓ facit. ſꝫ qd̓ plenius ⁊ ꝑfectius facit: ideo circūciſio ſolum eſt ſacr̄m ſiue ſignuꝫ ablationisdirecte dico ⁊ ꝑ ſe. ¶ Per hoc patet rn̄ſio ad aucͣtes inductas. qꝛ neqꝫ glo. neqꝫ magiſter intendebāt ꝙ circumciſioex vi ſua nullo mō daret gr̄am ad oꝑanduꝫ aliquo modo:ſꝫ ſolummodo gr̄a illiꝰ hr̄et effectum ꝯpletū in delendo veauferēdo. ⁊ ꝙ gr̄a illiꝰ erat ita parue efficacie reſpct̄u effectuū ꝗ ſunt oꝑatōis: ꝙ ſolū merebat̉ dici deletiua nō opeArticulus quintusEꝗtur inꝗrere de efficacia circūciſionis in cōꝑatione ⁊ pͥmo in ꝯꝑatione ad ſacr̄m p̄cedensSecundo ad ſacramentum ſequens.Lirca primum ſic..§. j.Hug. Diſpenſatōnis ordo et ratio hoc popoſcit. vt ſic̄ abinitio currente tꝑe magis ac magis ſaluatoris aduentusappropinqͣuit: ſic magis effectꝰ ſalutis creſceret et cogͣtioperitatis. ꝓpter qd̓ ⁊ ip̄a ſigna ſalutis ꝑ ſucceſſionē tꝑoꝝalia pꝰ alia mutari debuerūt. vt effectꝰ gr̄e dīne in ſalutemcreſcet. ſimul qͦꝫ et ip̄a ſignatō in ſignis viſibilibꝰ euidentior appare̓t. Ex hͦ pꝫ. ꝙ circūciſio q̄ ſuccedit determīatōivel ſacrificijs: efficacior eſt ꝙͣtuꝫ ad effectū ſalutis ⁊ euidētior ꝙͣtum ad cognitōeꝫ veritatis. ¶ Contͣ. nō plꝰ dimittebat̉ fide in circūciſione de originali ꝙͣ fide ī ſacrificijs: qd̓patet per illud verbum Greg. quod valet apud vos ⁊cͣ. gͦcircumciſio nō fuit maioris efficacie ꝙͣ ſacr̄m precedens.¶ Rn̄ſio. ꝙ circumciſio fuit maioris efficacie ꝙͣ ſacͣmentum p̄cedens quo delebatur originale. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur. ꝙ nō plus dimittebatur de originali in circūciſioneꝙͣ in ſacrificijs. Dicendum ꝙ lꝫ non ſit maior dimiſſio incircumciſione ꝙͣ in fide cum ſacrificijs ꝙͣtum ad culpam:tamen in circumciſione plus dimittebatur de ſuꝑfluitateꝯcupīe: et ideo fuit ꝑfectius ſacramentum.Secundo queriturᵐ. §. ij.de efficacia circumciſionis in cōꝑatōne ad ſacramentumſubſequens ſcilꝫ baptiſmi. et pōt oſtendi ꝙ baptiſmus eſtmaioris efficacie ꝙͣ circumciſio. verbo hug. ſupͣdicto ⁊ verbo magiſtri. iiij. ſenten .ſ. ꝙ ideo mutata eſt circumciſio ꝑbaptiſmum. quia ſacramentū baptiſmi ⁊cͣ. ¶ Contra. iiij.ad Ro. ſignum accepit circūciſionis. glo. Idem ſalutiferecuratōnis auxilium circūciſio in lege ꝯtra originalis pct̄ivulnus p̄bebat: quod baptiſmus agere reuelate tꝑe gratiꝯſueuit: excepto ꝙ regni celeſtis ianuam nec dum intrarepoterāt. Idem dicit be. idem hug. ¶ Si diceret̉ ꝙ hͦ intelligendum eſt ꝙͣtum ad ablutōem originalis. hoc nō videtur: quia in ip̄a aucͣte excipitur illud in quo excedit efficacia baptiſmi. per hͦ qd̓ dicitur excepto ꝙ regni celeſtis ianuam non aꝑiebat. ¶ Pret̉. baptiſmus an paſſionem nonaperiebat ianuaꝫ. gͦ non videt̉ ꝙ baptiſmus in hoc fueritmaioris efficacie ꝙͣ circumciſio. ¶ Item glo. ſuꝑ illud. bt̄iquoꝝ remiſſe ſunt iniꝗtates ⁊cͣ. dicit. In baptiſmo delet̉originale pct̄m. nō vt nō ſit: ſꝫ vt pct̄m vltra non ſit. Id̓oqꝫꝯgrue dic̄. Beati quoꝝ remiſſe ſunt iniꝗtates .i. mitigateper gr̄am vt non regnent in mortali corꝑe. cuiꝰ rei cauſa ēꝙ in baptiſmo tecta ſunt pct̄a. ex hac glo. videtur ꝙ efficacia baptiſmi non tollit originale pct̄m ẜm eſſe illiꝰ: ſꝫ ẜmreputatōeꝫ vnde in glo. ſeꝗtur ibidem. Si deus texit pct̄anoluit aduertere. et ſi noluit aduertere: noluit aīaduertereid ē punire. Sed ꝯſtat vt ex dictis pꝫ ꝙ circumciſione delebatur originale ẜm eſſe: gͦ ⁊cͣ. ¶ Rn̄ſio. ꝙ baptiſmꝰ ſucceſſit circumciſioni tanꝙͣ ſacr̄m magis ꝑfectuꝫ. ¶ Ad illd̓quod obijcit̉ ꝑ verbuꝫ glo. iiij. ad Ro .ſ. ꝙ idem ſalutiferecurationis ⁊c̄. Dicendum. ꝙ ex aucͣte non habet̉ ꝙ tanteefficacie fuit circumciſio quante baptiſmus. facienda em̄eſt vis in hoc ꝙ dr̄ idem ſalutifere curatōnis. idem enimvaluit ꝙͣtum ad curatōeꝫ a culpa: ſꝫ nō ꝙͣtum ad ablatōeꝫpene. Un̄ ſeꝗtur excepto ꝙ ianuā regni celeſtis ⁊cͣ. Itemex circūciſione dat̉ gr̄a ad remiſſioneꝫ culpe originalis etdiminutōeꝫ ſuꝑfluitatis ꝯcupīe. In baptiſmo d̓o dat̉ graad oꝑanduꝫ meritorie qd̓ nō dabat̉ virtute circūciſionis.Unde ꝑ hoc ꝙ dr̄. idem ſalutifere curatōnis: notat̉ ꝯuenentia in remedio ꝯtra malū. vult gͦ dicē beda. ꝙ ſic̄ bapiſmus digne ſuſcipientem mūdat ab originali ⁊ actuali ſiccircūciſio. vn̄ ad remotōeꝫ culpe ē ꝯueniētia. ſꝫ neqꝫ ꝙͣtumad habilitatōeꝫ et expeditōneꝫ ad bonū neqꝫ ꝙͣtum ad remiſſionem pene: quod notat̉ ꝑ hoc ꝙ ſubdit̉ exceptonuā ⁊cͣ. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉. ꝙ baptiſmus ante paſnō aperuit ianuam ⁊cͣ. Dicendum ꝙ aperire ianuam celi: eſt tollere impedimenta ingreſſus in regnum que ſuntmulta. Unum eſt deformatio imaginis dei in aīa ſiue defectus ornatus. hoc autē impedimentū tollit̉ ꝑ baptiſmuꝫquo anima informat̉. non ſolum in ablatōne culpe: ſed inornatu gratie ⁊ virtutis. Ꝙ aūt anima ī baptiſmo ornatur virtutibus. habetur Ecc̄i .xxiij. ſic omnis mulier relinquens virum ſuum glo. ꝗ ſibi eam in baptiſmo copulauitt ornamento virtutū decorauit. ꝙͣtum igitur ad amotōeꝫillius impedimenti: baptiſmus et ante paſſionem et ptꝰ celi ianuam aperuit. de alijs modis aperiendi habebitur infra. ¶ Ad vltimum dicendum ꝙ glo. pͣs. ſic debet intelin baptiſmo ſic delet̉ originale nō vt nō ſit: ſed vt peconon ſit .i. fomes ſiue ꝯcupiſcibilitas que eſt peccatum originale deletur inꝙͣtum eſt peccatuꝫ: non omnino: quia fames in intenſione qua homo cōcupiſcit neceſſario: nec poteſt reſiſtere concupiſcentie: dicit̉ originale. Illā autē in