QueſtioIrticulus terciusErcio queritur vtrū circumciſione tollebaturſpeccatum. Et quia peccatum aliud originaleet aliud actuale. Ideo querenduꝫ eſt primo deinali. ſecundo de actuali.Primo ꝙ circūciſioᵐ. §. j.tollat pct̄m originale ptꝫ ex verbo bede. Hugo. et glo. iiij.Ro. ibi ſignū accepit circūciſionis. glo. idem ſalutifere curatōnis auxiliū circūciſio in lege ꝯtra originale vulnꝰ prebebat: qd̓ baptiſmus agere tꝑe reuelate gratie conſueuit.¶ Contra. iij. Math̓. Ego debeo a te baptizari. glo. i. aboriginali pct̄o mundari: gͦ tūc habuit originale peccatumSed ꝯſtat ꝙ fuit circūciſus: igit̉ ⁊cͣ. ¶ Item ſacra tꝑe poſteriora: effectu gr̄e ſpūalis inueniuntur digniora vt dicithug. Sed baptiſmꝰ ioh̓is poſterior fuit tꝑe circūciſionis⁊ nō purgabat ab originali: gͦ nec circumciſio. ¶ Item vtvult hug. poſt pct̄m habuit hō legem naturalē. qui ſibi dimiſſus ⁊ legi naturali: cepit errare. et ꝯuictus eſt de ignorantia ⁊ cecitate. poſt habuit legem ſcriptā. quā qꝛ adimplere nō potuit ꝓpter ꝯcupīam trahentē ad oppoſitū ⁊ propter defectum adiutorij gr̄e. ꝯuictꝰ eſt de impotentia. tandem tꝑe gr̄e dedit illi dn̄s gr̄am. vn̄ Hug. videt̉ ſentire ꝙnō fuit gr̄a temꝑe legis. gͦ circumciſione nō tollebat̉ originale: cum pct̄m nō tollit̉ ſine gr̄a. ¶ Item pct̄m originaleeſt carentia ſiue priuatio debite iuſticie ſiue iuſticie naturalis. Sed ꝗ tollit priuatōeꝫ ponit habitū oppoſituꝫ: ergoſi circūciſio tollebat originale pct̄m ponebat naturalē iuſticiā. hoc aūt eſt falſum: gͦ ⁊cͣ. ¶ Rn̄ſio. ꝙ circumciſionetollebat̉ originale. ¶ Ad primū gͦ dd̓m. ꝙ glo. Math̓. iij.dꝫ intelligi ſic. ab originali pct̄o mūdari .i. vicio origmnali ꝑfectiꝰ purgari. Sacr̄a em̄ et ſi culpā originalis tollāt:nō tamen viciū corruptōnis originalis. vt eſt pronitas admalum ⁊ hmōi. Un̄ rabanꝰ exponit illud verbū a te baptizari ſic. ab originalis pct̄i ꝯtagio mundari. ¶ Ad alid̓ dicendum. ꝙ baptiſmꝰ ioh̓. nō numerat̉ inter ſacr̄a legis gͣtie: quia ſolūmodo fuit p̄paratoriū ad baptiſma xp̄i. verbum aūt hugo. intelligi hꝫ de ſacramentis que poſſerioraſunt ẜm diſtinctōeꝫ legū. quibꝰ diſtincta fuerūt ſacramenta. Unde ſacr̄a legis ſcripte erant ꝑfectiora illis que erātlegis nature. Et que erāt legis gr̄e: illis q̄ erant legis ſcripte. ¶ Ad aliud dd̓m. ꝙ nunꝙͣ defuit gr̄a ſufficiens ad ſalutem. ſꝫ ante aduentū auctoris gr̄e in carnē nō fuit illa habundantia gr̄e q̄ fuit poſt. Unde tēꝑe legis moyſi defuithabundātia gr̄e qua expedite poſſent onꝰ legis adimplere. quod ꝯpulit ꝯfugere ad ſaluatorem. et hoc vult dicerehug. ¶ Ad vltimū dd̓m. ꝙ eſt duobꝰ modis ponere aliꝗdvere ſcꝫ et interp̄tatiue. Circūciſio reuera nō ponebat naturalē iuſticiā vere: ponebat tn̄ interp̄tatiue. Ad huiꝰ manifeſtatōeꝫ notandū. ꝙ iuſticia cuiꝰ carentia eſt pct̄m originale: fuit ordinatō rōnalis creature ad creatorē ſiue cōcupiſcentia: ⁊ pt̄as aſcendendi ad deū oꝑibus meritorijs.Un̄. vij. eccͣs. Deus creauit hoīem rectū .i. erectū ꝑ appetitum ad ip̄m. ⁊ hn̄tem pt̄atem merendi (nō dico exequēdioꝑa meritoria. qꝛ hoc nō potuit ſine gr̄a. pt̄as tn̄ illi datafuit in ꝯditōne q̄ reducibilis erat in actum ꝑ gr̄am. hāc iuſticiaꝫ debuit hō habere. quā quia de reliquit voluntate ꝓpria ꝯuertendo ſe ad bonum mutabile ⁊ auertens ſe a ſuccreatore: illam amiſit ⁊ peccauit ⁊ factus eſt neceſſitate cōcupiſcens. Hāc neceſſitatē nō tollebat circūciſio nec etiaꝫbaptiſmus tollit. Un̄ non reſtituebat iuſticiā naturalemẜm veritateꝫ reſtituebat tn̄ interp̄tatiue. Hoc eſt. fecit qd̓neceſſitas ꝯcupiſcendi nō imputabat̉ in culpā. ita eī efficiebat̉ circūciſꝰ circūciſione ſiue culpa: ſicut hn̄s naturaleꝫiuſticiā erat ſine culpa. In illa em̄ rōne qua iuſticia naturalis ad ſaluteꝫ recuꝑabatur ꝑ circūciſionē. nō in illa ꝑfectōne in quo erat in ſtatu primo. hoc dico ꝙͣtuꝫ ad hoc qerat ſine ꝯcupīa creature. ꝯcupīa dico ẜm quod degenerat inordinatōeꝫ quandā. hanc aūt inordinatōeꝫ nō tollebat circūciſio ꝙͣtum ad eſſe: ſꝫ ſolū ꝙͣtum ad reputatōnem.vij.in culpam. nec requiritur ad ſtatum ſalutis ꝙ alio modotollet̉. nec dico ꝙ in hoc erat tota efficacia circūciſionis ſicut infra patebit. Uel pōt aliter dici ẜm ꝙ ponit̉ neceſſitas ꝯcupiſcendi cum debito nō ꝯcupiſcendi eſſe originaleꝙ circūciſio ponebat ſiue reſtituebat iuſticiā originaleꝫ ſiue debitam: tollendo debitū illud. remanente nihilominꝰneceſſitate ꝯcupiſcendi. Uel aliter pōt dici. ꝙ et ſi circumciſio nō ponebat ſiue reſtituebat naturalem iuſticiam ponendo ipſam in ſe: reſtituebat tamen ponendo ſiue reſtituendo melius pro ipſa ſiue ipſam in meliori ſcilicet confirmando gratiam gratumfacientem. ſuppoſito ꝙ peccatummortale non tollatur niſi per gratiam gratum facienteꝫ qͣle eſt originale.Secundo queriturᵐ. §. ij.vtrum circumciſione tollebat̉ actuale. Ꝙ ſic: videt̉. dicitHug. culpam quā ꝑ illam ꝑtem traxerat natura: gr̄a percircumcilionem emundauit. mundatio ergo originalis q̄ſit ꝑ circumciſionē efficitur ꝑ collatōeꝫ gratie. Sed gͣtiaquā tollitur culpa mortalis qualis fuit culpa originalisnō ꝯpatit̉ ſecum aliqd̓ mortale: ergo vi illius gratie qͣ percircumciſionē tollit̉ originale: tollitur actuale. ¶ Item viillius quo tollitur vnuꝫ actuale mortale tollit̉ aliud. nihilem̄ quo mediante tollit̉ vnum actuale mortale: cōpatiturſecum aliud actuale mortale. Similiter videt̉ ꝙ nihil quomediante tollit̉ mortale originale: ꝯpatitur ſecum actualemortale: gͦ ⁊cͣ. ¶ Item mors ſpūalis non tollitur niſi ꝑ introductōeꝫ vite ſpūalis ſiue vite gratie. ſed in eodem cumvita ſpūali ſiue gratie non pōt eſſe mors culpe: ergo illudquo introducitur vita tollit omne genus culpe mortalis.⁊ ita vt prius. ¶ Contra. quicquid eſt cauſa cauſe: eſt cauſa cauſati. ⁊ hoc in efficiendo ⁊ deſtruendo. Unde quicꝗdeſt deſtructiuū cauſe: eſt ſimiliter deſtructiuuꝫ cauſati. dico in cauſis et cauſatis ꝑ ſe īmediatis ⁊ adinuicem conſequentibꝰ: ergo et que ſunt in differentia in deſtructionecauſaꝝ: ſunt in differentia in deſtructōne cauſatoꝝ. Sedſi circumciſione tollit̉ actuale peccatum. baptiſmus ⁊ circumciſio in differentia ſe habent in deſtructōne culparuꝫque ſunt cauſe penaruꝫ debitarum ip̄is culpis: ſed hoc eſtfalſum: ergo et primū. ¶ Item doctores ſacre ſcripture cōparantes circumciſioneꝫ baptiſmo. ponunt ꝯuenientiamiſtorum ꝙͣtum ad deletionem originalis: nihil tangentesde actuali. quod patet in verbo bede illo ſcꝫ. idem ſalutifere curatōnis auxiliū ⁊cͣ. ¶ Item dicit hugo. idem glo. iiijad Ro. ꝙ apud nos valet aqua baptiſmi qd̓ apud hoīesſub lege circūciſio ſil̓r verbo aug. ad valeriuꝫ ſcꝫ exqͦ inſtituta eſt circumciſio in ppl̓o dei vt ſupͣ articulo. ij. Ecceſacri orthodoxi comꝑantes circumciſionem ad baptiſmꝙͣtum ad efficaciam tollendi culpam: nihil tangunt de illius efficacia ꝙͣtuꝫ ad deletioneꝫ culpe actualis. ex qͦ videtur ꝙ eius efficacia ſe nō extendebat ad deletionem culpeactualis. ¶ Rn̄ſio. ꝙ reuera ex vi circumciſionis tollebatur originale in ꝑuulis. et tam originale ꝙͣ actuale ī adultis digne ſuſcipientibꝰ. Uirtus tn̄ circūciſionis ꝑ ſe ⁊ primo fuit ordinata ad deletōem originalis. ſed quia gratiagratificans nō ꝯpatitur ſecuꝫ mortale aliquod: neqꝫ morsſpūalis tollitur niſi ꝑ introductōeꝫ vite ſpūalis: cum hocgratia ſiue virtus circumciſionis tollebat originale adnod ꝑ ſe ordinata erat: tollebat et actuale. ſacri v̓o doctores determinabant virtutem illius eſſe ꝙͣtum ad deletionem originalis nullam facientes mentionem de actuali:quia per ſe fuit remedium originalis et ad eius deletōneꝫordinata. ¶ Ad illud quod obijcitur contra hoc. qꝛ ſi circumciſio et baptiſmus ſunt differentes in ablatione culparum que ſunt cauſe penarum: ſunt indifferentes in oblatione effectuum .i. ipſarum penaꝝ. Dicendum ꝙ nō ſeꝗtur. quia gratia gratum faciens quecunqꝫ ſufficit ad delendum omne culpam. nec aliquam patitur ſecum. cuiꝰ ratioeſt: quia gratia directe opponit̉ culpe. et minimū bonū eſtmaiꝰ et maioris efficacie: ꝙͣ maximū malum eſt malū. Sꝫgratia quecūqꝫ non ſufficit ad tollendum omnem penaꝫ: