Queſtiovſqꝫ in p̄ſens māſiſſent:īgelij fidē excluſiſſent. Erat em̄in illis manifica ⁊ reuerētie plena religioue primo aſpectu ſtupefaceret intuentē. Quis em̄ videns ſanctuariū altare ſacrificiū ſacerdotes ꝯſumātes ⁊ omnē illius rei ordinem nō putaret pleniſſimū hunc eſſe ritum quo deꝰ coleretur creator omniū? ſꝫ gr̄as aduētui xp̄o. qui illas deſtruxit que magna videbant̉ in terris ⁊ cultū dei a viſibilibusad inuiſibilia tranſtulit a temporalibꝰ ad eterna. Ex quopatet ꝙ expediens fuit ſacramēta legalia ceſſare gr̄a euangelij clareſcente. ¶ Sed obijcit̉ in ꝯtrariū. Sacramēta em̄quedā legalia ſignificabāt quod ſemꝑ eſt faciendū. quedaꝫetiā illud qd̓ non eſt impletū ſicut erat circūciſio: reſtat gͦꝙ nō erant euacuanda etiā ꝑ publicatōeꝫ euāgelij. ¶ Iteꝫquod expreſſe eſt inſtitutū a dn̄o: cuſtodiri oportet niſi expreſſe a dn̄o qui eſt lator legis reuocet̉. Cum gͦ reuocationō fuerit expreſſe a latore legis: adhuc ſeruāda eſt ſacramētorum legaliū obſeruatō. ¶ Item ex incidenti querit̉ quōadimpleuit legē: exquo ꝑ ip̄m euacuatō ſiue ceſſatō factaeſt legaliū. Dicit̉ em̄ Math̓. v. Nō veni legeꝫ ſoluere ſꝫ adimplere. ¶ Rn̄deo primo ad vltimo queſitū. Dicēdū eſtꝙ tria ꝯtinebant̉ in lege. ſcꝫ moralia. cerimonialia ⁊ iudcialia. Ꝙtuꝫ ad moralia xp̄c adimpleuit legē multiplicit̓.intellectū moraliū ꝓfundiꝰ manifeſtādo: ad illa adimplēda gr̄am p̄ſtando: caſum in illis reuelādo: occaſionē peccati tollendo. Primū patet ſic. v. math̓. dicit̉. Dictū eſt antiquis nō occides. dico aūt vobis. ꝙ om̄is qui iraſcit̉ fratriſuo reus eſt iudicō. Item ibidē. dictū eſt antiquis non mechaberis. Ego aūt dico vobis. Qui viderit mulierē ad cōcupi. ⁊cͣ. patet igit̉ quō xp̄c ꝓfundiorē intellectū legis manifeſtat. Unde augu. ꝯtra fauſtū. Quia nō intelligebāt iudei homicidiū niſi ꝑemptionē corꝑis hūani ꝑ quā vita priuaretur: aperuit dn̄s omnē iniquū motū ad nocendū fratri in homicidij genere deputari: vnde Ioh̓. Qui odit fratrem ſuū homicida ē. j. Ioh̓. iij. Scd̓m patet ſic. Non ſolūdn̄s intellectū illoꝝ declarat: ſꝫ ad illa exequēda gr̄am p̄ſtat. vnde Iſidorꝰ in li. differētiaꝝ legis ⁊ euangelij. precepta legalia comꝑatōe euangelij nō bona dicunt̉. qꝛ quodp̄cipiunt nō ꝑficiunt. gratia euangelij qd̓ exterius imꝑatinterius vt perficiat̉ iuuat hec Iſido. Ꝙ aūt intelligat demoralibꝰ patet. quia aliter nulla eſt comꝑatio ad p̄ceptaeuangelij. Item augu. ꝯtra fauſtum. Lex p̄uaricatōnis reatu ſuperbos deuicit augendo peccatū. cum iubet quod adimplere nō poſſunt. Ipſius legis implet̉ iuſticia ꝑ gratiāſpiritus in eis qui diſcunt a xp̄o mites eſſe atqꝫ huiles corde. Terciū patet ſic. Lex xp̄i releuat a caſu quod non fecitlex moyſi. Auguſ. contra fauſtum. Quia ſub gratia poſitis in hac mortali vita difficile eſt oīno implere quod in lege ſcriptum eſt nō ꝯcupiſces: ille per carnis ſue ſacrificiūſacerdos effectus impetrat nobis indulgentiā etiā hic adimplens legem. vt quod ꝑ noſtram infirmitatē minꝰ poſſumus: ꝑ illius ꝑfectionem recuꝑetur cuius capitis mēbraeffecti ſumus. Ecce intentio augu. Ꝙ xp̄c imꝑat nobis reeuatōnis gratiā poſt caſum. quod nō fecit lex: īmo damnauit. Quartum patet ſic ꝙ adimpletō moraliuꝫ eſt tollēdo occaſionē peccati. inter moralia legis ꝓhibet̉ ꝑiuriumvnde. xix. Leuiti. Non ꝑiurabis in nomine meo ⁊ reducitur ad ſcd̓m p̄ceptum Exo. xx. Iurare aūt licet non ſit malum ẜm ſe ſed bonū: tamē occaſio mali eſt quia ꝑiurij: quiafrequentia eius labit̉ in ꝑiuriū. Non ergo ꝑfecta lex declinauit malū ꝑiurij ꝓhibendo ꝑiuriū ſicut euangeliū ꝓhibendo occaſionem ꝑiurij. ſcꝫ prohibendo iuramētū Mathei. v. dictum eſt antiquis nō ꝑiurabis: reddes dn̄o iuramenta tua. Ego autē dico vobis nō iurare omnino. Undeaugu. contra fauſtum. quia peierare graue peccatum eſt.iurare aūt ſicut verum nullū peccatum. ſed longe remotiꝰeſt falſe iurando qui nec iurare conſueuit: ꝙͣ qui verum iurare. Nam iurare procliuū eſt ad ꝑiurium. Maluit dominus nos nō iurantes nō recedere a vero: ꝙͣ verum iurantes appropinquare ꝑiurio. ¶ Ꝙtum ad iudicialia xp̄c adimpleuit tripl̓r. vt em̄ dicit augu. in. q. ve. legis. adimplerenihil aliud eſt ꝙͣ plene addere .i. illi plenitudinē ꝑfectōisſextaaddere. ⁊ ſic adimꝑit dn̄s iudicialia: quia in iudicialibus quedā dicta ſunt ẜm rigorem iuſticie. vnde Leuit̉. xx.Si mechatꝰ fuerit quis cū vxore alteriꝰ viri: morietur mechus ⁊ adultera. hmōi ꝑficit lex euangelica indulgētia delicti Ioh̓. viij. Uade noli amplius peccare. Quedam ẜmequitatem. vt Exo. xxj. oculuꝫ pro oculo: hmōi ꝑficit euāgelica ſuꝑ erogatōne vlterioris pacientie. v. math̓. Si ꝗsꝑcuſſerit te in vnam maxillā ⁊cͣ. Quedā ẜm diſpenſationēvt de ciuitatibꝰ refugij Numeri. xxxv. hmōi ꝑficit euangelium cum ſuꝑ erogatōne beneficentie. v. Math̓. Audiſtisquia dictū eſt antiquis. Diliges amicū tuuꝫ ⁊ odio habebis inimicū ſcꝫ odio effectus. Ego aūt dico vobis. Diligite inimicos veſtros ⁊ benefacite his ⁊cͣ. ¶ Ꝙtum ad cerimonialia adimpleuit tripl̓rꝑ termīatōeꝫ. ꝑ manifeſtationem. ꝑ figurati exhibitōemẜm tria que attēdenda ſunt incerimonialibꝰ. ſcꝫ obſeruātia. ſignificātia. figura. data em̄fuerūt ad ſignificandū ⁊ ad obſeruādū ⁊ ad figurandumImpleuit gͦ xp̄c cerimonialia ꝑ termīatōeꝫ. ⁊ hoc ꝙͣtū adobſeruātiaꝫ. Unde augu. ꝯtra fauſtum. de p̄ceptis ⁊ ſacramentis veteris teſtamēti ſepe ac multa iam diximꝰ vt intelligeret̉ aliud ibi fuiſſe ꝑ gratiaꝫ noui teſtamenti faciendodonaret̉ implendū aliud qd̓ ꝑ veritatem patefactā remouendo demōſtraret̉ impletū. Per manifeſtatōeꝫ ꝙͣtum adfiguratiua. Unde augu. ꝯtra fauſtuꝫ. Aliud erat quo hecoportebat ꝑ figuratas ꝓphetias anūciari: ⁊ aliud eſt quohec iam oportet ꝑ manifeſtā veritatē redditāqꝫ adimpleriꝘtum ad p̄figuratōeꝫ ꝑ p̄figurati exhibitōeꝫ. Unde auguſ. ꝯtra fauſtū implebit̉ lex vel cū fuerūt que ibi preceptaſunt: vel cum exhibent̉ que ibi ꝓphetata ſūt. ¶ Ad obiectaaūt dicendū. ꝙ ceſſatōnis cauſa dicit̉ vel prima vel ꝓpria.Propria aūt ſiue ꝓxima dicit̉ dupliciter. vel ceſſatōis q̄tum ad efficatiā: vel ꝙͣtum ad obſeruātiam: ⁊ ẜm hoc pr̄ſolui ea que obiecta ſunt. Prima em̄ cauſa ceſſatōnis legalium fuit xp̄c. Gratia em̄ ⁊ veritas ꝑ ih̓m xp̄m. Hec autēſigna erant veritatis implende ꝑ xp̄m. Per ip̄m etiaꝫ eratgratia ex qua data eſt efficatia ſacramētis noue legis. nectamen erat ꝓxima niſi cū addebat̉ paſſio eiꝰ ⁊ reſurrectioeius ſicut dicit augu. Addita aūt paſſione ⁊ reſurrectōneceſſauerunt ꝙͣtum ad efficaciā. Sed qꝛ ſynagoga cū quodam honore erat ducenda ad tumulum: ꝑmittebat̉ adhucobſeruātia legaliū. ita tamē ꝙ nō poneret̉ ſpes in illis ꝙͣtum ad effectu ſimpl̓r. Ex hoc patet qualiter intelligendſunt auctoritates que ꝯcludūt ꝑ xp̄m: qualiter ille que cōcludūt ꝑ xp̄i paſſionē: qualiter ille que arguūt ꝙ ꝑ euanglij publicatōeꝫ. ¶ Ad obiecta aūt rn̄dendū eſt ꝙ licet xp̄ceſſet cauſa prima. qui ad hoc venit vt fieret redemptio ⁊ ꝑconſequens ſacramentoꝝ impletio: tamē quia nondū vnerat tempus paſſionis ⁊ reſurrectōnis: ne videret̉ ſoluere legem tanꝙͣ legis aduerſariꝰ: impleuit legem. non quiaſub lege eſſet: ſꝫ vt iudeos ad ſpūalem obſeruātiā quadamamicabili buolentia induceret. ⁊ ne iudeis daret̉ occaſio incredulitatis ſicut habet̉ ī omelia circūciſionis. ſicutdicit augu. in. q. ve. ⁊ no. teſta. Circūciſio fuit vt appareretfilius ꝓſus abrahe. ⁊ nō fuit circūciſus ad exemplumimitatōnis: ſꝫ ad aſtruendā fidem redemptōnis. ibi em̄ inchoabat̉ effuſio ſanguīs ſui ꝓ noſtra redemptōe. ¶ Ad hͦaūt ꝙ legalia ſacramēta obſeruabant̉ a diſcipulis: hͦ fuitmentoꝝ impletio. Unde etiaꝫa fuit ſacree dicit̉ circūciſio habere effectū: quouſqꝫ fieretillo temꝑredemptio ꝑ paſſionem xp̄i ⁊ baptiſma accepiſſet plenamvirtute a paſſione xp̄i. ¶ Quod obijcit̉ ꝙ apl̓us circūciditheum. Dicendū ꝙ hoc fecit ad vitandū ſcandalumiudeorum. nō quia ſpem poneret in circūciſione: cum ipſedicat Gal̓. vj. In xp̄o ih̓ū neqꝫ circūciſio aliqd̓ valet. ſꝫ fides que ꝑ dilectōeꝫ oꝑatur. Item eodē. Si circūcimī. xp̄cvobis nihil proderit. ¶ Ad ſcd̓m dicenduꝫ ꝙ hoc qd̓ dicitapl̓us. Circūciſio quidē ꝓdeſt. intelligit̉ ꝓ tꝑe legis ⁊ adꝑfectam legis cuſtodiā ei qui iudeꝰ erat. Nondū em̄ oīnofacta erat euangelij publicatio. ⁊ illo tꝑe potuit cuſtodiriab illo qui nō habuit ꝯſcientiā de euacuatōne legis. ¶ Similiter dicendū eſt de diſcretōe mūdoꝝ ⁊ īmundoꝝ. quia