Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtiovl̓r oꝑa v̓tuū hoſtē hūaniSꝫ ſic general̓r dr̄ oꝑi v̓tutū impugͣt̉. qꝛ ſꝑ intendit nitit̉ ad qꝯͣria. Ad qd̓ poſtea q̄rit̉ dd̓ꝫ. dona bt̄itudīes frediūt virliciendo oꝑaſua ſꝫ dr̄nter.ifficultates ſiue impedim̄ta ꝯtracta ex oriēdo impedimn̄ta ope ꝑfectōis. Fructꝰ excitādo ꝯfirmādo robur ſiue v̓tu agētis. fructꝰ .n. reficit qͦdāmō vn̄ ꝯfortat agentē. Ad vt hēt̉ a Greg. ſuꝑ illd̓ Iob. pct̄m cecidit ī ſepteꝫ miſerias ſunt ſtulticia. hebetudo. p̄cipitatio. tīor.ignorātia. duricia. ſuꝑbia. his debilitate ſunt potentiemotiue ꝯgnitiue. hec aūt vicia impediētia ꝓgreſſuꝫ v̓tu reprimūt dona... potētia ītellectīa vicio hebetudīsminꝰ habil̓ ē ad actū fidei. qd̓ tollit̉ donū ītellectꝰ: liberiꝰ expeditiꝰ elicit virtꝰ fidei actꝰ ſuos a potētia aīequā ꝑficit. ita de alijs. Bt̄itudīes v̓o tollūt impedimēta operū ꝑfectiōis: vt bt̄itudo pauꝑtatis vt dic̄ glo. mat̉.v. fac̄ vt ꝯtēptis oībꝰ deo viuat̉. Btītudo mititatis: vt ſine rancore vel ira oīa eqͣnimit̉ ſuſtineāt̉. Dona igit̉ expediūt d̓tutes tollēdo difficultates origīal̓. Bt̄itudinesqͣi ꝑfecta reddūt tollēdo impedim̄ta ꝑfectiōis fructꝰ. robur agētis excitādo agentē ꝯfortādo.Articulus terciusEꝗt̉ inquire ſit vtilitas ſacram̄toꝝ in ſtatunat̉e lapſe. aſſigͣnt̉ tres a huḡ. magr̄o. iiij.ſent̉ .ſ. eruditio. hūiliatō. exercitatio. Cōtͣ ſic pͥmo. videt̉ fuer̄t nccͣia ī ſtatu nat̉e lapſe ꝓpt̓ eruditōꝫ: ẜm dic̄ hugo. (ſicut dic̄) aḡſce̓ nullatenꝰpoſſꝫ dīna: niſi hūana .i. viſibilibꝰ excitatꝰ. ſꝫ videt̉veꝝ. .n. intātū ē hūana nat̉a lapſa vt hūanꝰ ītellectꝰ remane̓t ī ſua nat̉a. ſꝫ remanet ī ſua nat̉a: natꝰ ē adcapacitatē intelligibiliū ſe. vt affectiua ad capacitatēgr̄e vel v̓tutū. Ad intelligēdū illa ē nccͣiuꝫ ei mediuꝫſūptuꝫ ex ſenſibilibꝰ. hmōi ſigna dicūt̉ ſacr̄a nccͣiaſūt intellectui ī ſtatu nat̉e lapſe: vt erudiat̉ ī ꝯꝑatōe gr̄e. Itē dicūt̉ ſacr̄a vtilia ꝓpt̓ hoīs hūiliatōꝫ. vt .ſ. ſb̓dens ſe ſignis ſenſibilibꝰ obtinēt grāꝫ ſui ꝯditoris quaꝫamiſerat culpā. ſꝫ videt̉ ꝯueniēs mediū ad obtinen grāꝫ diuina. .n. ꝯuertit ſe ad mutabilia ſenſibilia: īmediate inherēs incōmutabili bono: amiſittiā illiꝰ. hmōi ſubiectio ē ꝯueniēs mediū vt gr̄a recuꝑet̉. Idē .n. eodē ſe hn̄s ē oppoſitoꝝ ꝓpria. īmo ſicut ꝯuerſio ad mutabilia bona fuit amiſſiōis gr̄e: itaꝯtemptꝰ illoꝝ eēt ꝯueniēs mediū ad gr̄e recuꝑatōꝫ. Itēn vidēt̉ nccͣia ꝓpt̓ exercitatōꝫ. Exercitatio .n. hoīm neceſſaria ē vel ꝓpt̓ nccītatē nat̉e: vel ꝓpt̓ meritū aīe. Propter nccītatē aūt nat̉e ſunt nccͣia ſacr̄a: corꝑaleꝫ naturā ſuſtētēt ī ſuo defectu. Propt̓ merita etiā aīe vident̉ nccͣia: ad illa ſufficiāt oꝑa v̓tutū donoꝝ. Neutro videbūt̉ nccͣia ſacr̄a ad exercitatōꝫ. Itē triplex ē inſtitutōis ſacr̄oꝝ. hūiliatio. eruditio. exercitatio. In om̄i ſtatu ſunt hec dona bona laudabilia. Hūiliatio .n. ē actꝰ hūilitatis. ſtatꝰ aūt an̄ lapſuꝫ euacuatv̓tutē hūilitatis. ſil̓r nec eruditōꝫ nec exercitatōꝫ: hecbona ſint laudabilia. Itē ꝯueniēs videt̉ in om̄i ſtatudeū venerari de bonis hoīm p̄ſtitis .ſ. muneribꝰ oblationibꝰ. vt illi dicat̉ illud. j. ꝑalip̄. vlti. Que de manu tuadomine cepimꝰ dedimꝰ tibi. Itē vtilitas rei circa fineꝫattēdit̉. ſꝫ vniꝰ rei vnꝰ ē finis. vna eſt vtilitas. finisſit vnus ptꝫ. qꝛ reformatio imagīs deformate pct̄m. reformatio dico grām. Ad dd̓m. ex lapſū ī peccatū triplex ſit defectꝰ ip̄iꝰ aīe ẜm tres vires. ẜm ratōnaleꝫ. iraſcibileꝫ. ꝯcupiſcibilē. ẜm rōnaleꝫ cecidit in ignorantiā. ẜm iraſcibileꝫ cecidit in ſuꝑbiā vel inobediētiaꝫ.ẜm ꝯcupiſcibilē ī ꝯcupīaꝫ. nccͣiuꝫ fuit aīe lapſe vt reuerteret̉ noticiā gratie obediētiā in his placēt deo.exercitatōꝫ vtiliū appetenda ſunt ꝓpt̓ ip̄am ſalutē. Pri .n. ncc̄iā fuit noticia gr̄e aut ſalutis: vt ad quā tēde̓t.deinde obediētia ſiue hūilitas: vt inclinaret̉ ad ea queꝯgruū eēt tende̓. tercio ipſa exercitatio ī vtilibꝰ aut ſaluPrimabribꝰ vt grām ſalutē ꝯſeq̄ret̉. id̓o data ſunt ſacr̄aad eruditōꝫ: vt id qd̓ foris ī ſpecie viſibili cernit̉: ad īuiſibilē v̓tutē intꝰ ē ꝯgnoſcēdā meliꝰ erudiat̉. Nccͣia et̄erāt ꝓpt̓ hūiliatōꝫ. vt ſic̄ ꝑnicioſa fuit elatio ſuꝑiori nolle ſubijci: ſic laudabilis fructuoſa deuotio eēt ꝓpt̓ ſuꝑiorē etiā inferioribꝰ inclinari. Et quēadmodū dānabilisfuit ſuꝑbia pn̄tem deſpice̓: ſic laudabilis eēt hūilitas qͣſiabſente querē ꝑſeuerāti amore vſqꝫ ad inuentōꝫ ab inꝗſitōe ceſſare. ꝓpter exercitatōeꝫ etiā nccͣia erāt: vt vitahūana mutabilis ne ſua mutabilitate diſſoluta d̓fice̓t addeteriora. id̓o talibꝰ ſtudijs nutriēda fuerat: in ꝗbꝰ re varietate foris exercitata emulatōe v̓tutū intꝰ accenſa ꝓficiēdi occaſiōꝫ inueniret. Ad primū dd̓m. neceſſaria ſunt ſacr̄a ꝓpt̓ noticiā. lꝫ ẜm intellectū per ſepoſſit apprehēde̓ intelligibilia. ſunt .n. quedā intelligibilia ad deducūt ſenſibilia. ſūt alia ſeip̄is ꝯgnoſcūt̉.In illis intelligibilibꝰ ad ducūt ſenſibilia: nccͣiuꝫ eſtintellectui vt apprehēdat illa ſenſibilia. ſenſibilia adintelligibucat̉. Dona at̄ gr̄e ſunt ſpūalia ī ſacr̄isviſibilibꝰagnoſcat grāꝫ quā accipitagnitōꝫ ꝓficiat ad dilectōꝫ: ꝓponit̉ ei ſacr̄m viſibile dctiuū ad grām intelligibilē. ſic̄ ē de egro medicam̄tū videre pōt: ſꝫ vas in dat̉ ac in ipſa vaſis ſpecie virtus eiexpͥmit̉ medicīe.Ad ſecūdū dd̓m. lꝫ ſubiectio voluntaria ſubijcit ſe rebꝰ mutabilibꝰ eēt auerſionis adeo: nihilominꝰ pōt diſponēs recōciliatōis. ſꝫ alit̓alit̓. In .n. ſubijcit ſe mutabilibꝰ hoīs ꝗbꝰ debebat libidinē auerſus fuit a deo. In aūt ſubijcit ſe viſibilibꝰ bonis ex volūtate dīna deuotōꝫ grāꝫ recōciliationis accepit a deo. ita ẜm aliud aliud fuit auerſionis recōciliatōis. Ad terciū dd̓m. ſacr̄a nccͣia ſūtad exercitatōꝫ. ꝓpt̓ nccītatē nat̉e corꝑal̓: ſꝫ ꝓpt̓ indigētiā nat̉e ſpūal̓ debilitata ē: in ꝑte leſa. vt ſic aīa paulatim ꝓficeret. primo ad ſanitatē: deinde ad robur ꝑfectionē. ſic fidelis animꝰ foris ad varia ſancte exercitatōis media ducit̉. magis ac magis intꝰ ex ipſa deuotōnead ſanctitatē innouet̉. Ad illd̓ qd̓ ſeꝗt̉ dd̓m. hec tria ſunt vniuerſalis inſtitutōis ſacr̄oꝝ laudabilia ſuntin ſtatu poſt lapſuꝫ ẜm hmōi. Hūiliatio .n. ꝓut ē vnaiaꝫ dictaꝝ: ſumit̉ ꝓut exercet̉ in ſubiectōne exercētis reſpectu inferioꝝ creaturaꝝ obediētiaꝫ in recōpēſatōneelatōis auertēdo ſe a deo noluit illi ſubeſſe. vn̄ hec humiliatio laudabilis eſt in recōpenſatōeꝫ illiꝰ elatōis vituꝑabilis. Un̄ hugo. Iuſtū ē vt priꝰ deū ſuꝑbiendodeſerēs terrenis ſe ꝯcupīaꝫ ſubdidit: nūc hūilitatemdeū requirēs: eiſdē ſe ꝓpt̓ p̄ceptū obediētia inclinaret.hec hugo. aūt obijcit̉ in ſtatu illo erāt oēs v̓tutesita hūilitas. ꝯcedo: tn̄ ẜm actū hmōi. ſꝫ potiꝰ ẜm actūreuerendi deū hmōi. Hugo. hūiliatio ibi nccͣia fuitvbi ſuꝑbia nll̓a fuit. ſꝫ fuit erudiret ad maiorē ꝯgnitōꝫ virtus ꝓmouet̉ ad maiorē ꝑfectōꝫ. Pret̓ea. etſi congruebat eruditōꝫ: tn̄ hmōi. qꝛ eruditio hīta ex exercitatōe ſacr̄oꝝ attēdit̉ in cognitōe gr̄e reꝑantis ex ꝯſideratōne ſpēꝝ reꝝ ipſaꝝ ī ꝗbꝰ exercent̉. vn̄ hugo. Propt̓ eruditōꝫ inſtituta ſunt ſacr̄a: vt id qd̓ foris in ſacr̄o in ſpecie viſibili cernit̉: ad inuiſibileꝫ virtutē que intus ī re ſacram̄ti cōſtat agnoſcēda mens hūana erudiat̉ ⁊cͣ. Siobijceret̉. Nōne bonū eēt in om̄i ſtatu hr̄e ex aliqͦ exercitio ꝯſideratōꝫ gr̄e dei. dico ſic. ſꝫ debuit in illo ſtatu erudiri ad cognoſcēdā grāꝫ reꝑantē: ne ex p̄ſentiretlapſum ſuū. Pret̓ea. etſi exercitatōꝫ bonā ibi ꝯueniebat: tn̄ in ſacr̄is eiꝰ. eſt hec vt dicit aug. ꝯuerſus abvno ad multa euanuit: ꝯuerſus de multis ad vnū vitaminuenit. Un̄ eccͣs. vij. Deꝰ creauit hoīeꝫ rectū ipſe miſcuit ſe multis malis qōnibꝰ. Glo. libeꝝ arbitriū.mēs hūana ꝯcupīaꝫ inordīatā ad ml̓ta diuidit̉. ꝓpt̓eſtabilis in deo potuit: nec in ipſo ꝗeſcere. nccͣiū eratexercitiū in ſacr̄is. vt ab occupatōe illa multiplici auerteret̉: in illo exercitio ad ſtanduꝫ in primo vno ꝓficeret. ſic vitā in ipſo haberet. Un̄ hugo. Primū bonū erat īſummo ſtare. ſecūdū ē ad ſuꝑiora aſcēdere. idcirco vita