Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtionpidior erat cognitiomelius videt̉ alit̓ dd̓m.hūana ī ſtatu innocētie ꝙͣ nūc.aīa .n. ex culpa ſua cecataeſt ī ſe. vn̄. j. diſ. iiij. ſen. an̄ pct̄m deū ſine medio videbat. pct̄m habuit vt neq̄at dīna caꝑe niſi hūanis excitatꝰ. p̄tere a ex corruptōe corꝑis aggͣuat̉. Corpꝰ enī qd̓corrūpit̉ aggͣuat aīaꝫ Sap̄. ix. vn̄ ea libertate ꝯuertitſe ad p̄mā lucē ī prīo ſtatu. Pret̓ea impedit̉ aſpectꝰ eiꝰ intētōꝫ ī oꝑa ſenſitiue vel vegetatiue nūc magis ꝙͣ tūc.Pret̓ea ex ꝓnitate ꝯcupīe corrupte quātū ē de ip̄a nat̉an ſubleuata ſpāli gr̄a: poīt ip̄a aīa vmbrā creaturaꝝ int̓ſe p̄mā lucē. ꝓpt̓ qd̓ minꝰ limpide videt illā. Un̄ huḡ.poſtꝙͣ ꝯcupīaꝫ abſtractꝰ a ſuꝑiore auertebat̉ ad inferiora ꝯuerſus p̄cipitabat̉. illi ſe ſb̓ijciebat qd̓ bonū ſuuꝫfaciebat vt ip̄ꝫ int̓ ſe deū mediū inueīat. .n. mediodiuidēte hūana mēs obnubilat̉ ne creatorē ſuuꝫ ꝯgnoſce̓valeat. hec Hugo. Nihilominꝰ referēdo creatura ad ſuācām ponēdo in illis terminū aſpectꝰ: ſit manuductioad creatorē creaturas. Oībꝰ his mōis cauſis hūanaaīa pꝰ lapſuꝫ obtenebrata ē. ꝓpt̓ maxīe īdiget manuductiōe creaturaꝝ ad ꝯgͦſcat ſuū creatorē. ſic fuithoīe ī pͥmo ſtatu: cꝰ ꝯgnitio valde excellebat illā ē fideimodernoꝝ. Cognitio .n. p̄mi hoīs media fuit int̓ illā ēꝯtēplatōis ī ſpecie: viſiōis fidei ſiue enigmatice. vn̄ dici p̄t. viſio hoīs inqͣtū ꝯuertebat̉ ad creatorē ſuū ꝓpriefuit ſpeculū. Speculū at̄ ẜm Hu. dr̄ cor ſi mūdū fuerit exterſuꝫ clarificatū. at̄ enigma ſenſus. ſic̄ .n. ī patria lꝫ creat̉e ſunt ad imaginē dei poſſent duce̓ in ꝯgnitionē dei: tn̄ deꝰ ſe erit vidēdi. qꝛ illi total̓r innitit̉ ꝯgnitiua intellectaalis. ſic erat qͦdāmō ī pͥmo ſtatu: lꝫenigma ſenſus ſenſibiliū ductiuū ſint ī ꝯgnitōꝫ creato fuit ſpūali mēte p̄ditꝰ ī ſtatu pͥmo ꝯgnitioeiꝰ ſpeculū fuit rōnis ſiue mētis. innitebat̉ illi ꝓprieꝯuertēdo ſe ad ſpeculādū creatorē. vn̄ dico ſic̄ pꝰ lapſuꝫ ꝓpriū ductiuū ī ꝯgnitōꝫ dei fuit enigma creaturaꝝin patria ipſa lux prīa in ſua ſpecie prīo ſe vidēdi: ſic ī ſtatu p̄mo ſpeculū mētis illuſtratuꝫ luce prīa fuit vidēdi ſuū ꝯditorē. Un̄ hugo. cogͦuit creatorē eaꝯgnitōe foris ex audito ſolo ꝑcipit̉: ſꝫ ea potiꝰ intꝰ īſpiratōꝫīſtrat̉. ea deꝰ a credētibꝰ abſens fideq̄rit̉: ſꝫ ea tūc pn̄tiā ꝯtēplatōis ſciēti maīfeſtus cernobat̉. hec h. Un̄ vt determīat ꝯn̄terꝯgnitō illa fuit media int̓ illā fidei ē viſiōis in ſpecie.Dicēdū ē igr̄ adnll̓a cogͦſcēda ſaluti vel ꝓfectui nccͣia in ſtatu prīo nccͣiafuit mantio creaturaꝝ. vn̄ nec ſacr̄a: nihilomīꝰ gr̄anccͣia fuit. ſola ſufficiebat ad eleuatōꝫ nat̉e ꝯgnitīe adea fidei erātret̓ea. ſacr̄a prīo ſe informat ad fidēredēptoris: fuit nccͣia ad ſalutē ī pͥmo ſtatu vt dictuꝫeſt. Sꝫ obijcit̉ ꝯͣ. lapſus ē inſtitutōis ſacram̄toꝝqd̓ pꝫ. qꝛ an̄ lapſuꝫ erat ſacr̄m mr̄imonij. hmōi ſacr̄m matrīonij an̄ pct̄m hoīs legit̉ ꝯſtitutū Gen̄. tn̄ ꝓpt̓ pct̄mſꝫ ad ſacr̄m ſolū ad officiū. ad ſacr̄m ꝓpt̓ eruditiōeꝫ. adofficiū ꝓpt̓ exercitatōꝫ. hec hugo. Itē ex v̓bis hugo. videt̉ manuductio creaturaꝝ erat nccͣia in ſtatu illo. dicit .n. inſtitutū ē matrīoniū ad ſacr̄m ꝓpt̓ eruditioneꝫ. Rn̄ſio. lapſus ē vel inſtitutōis ſacr̄i ſimpl̓r:ſꝫ ſacͣmētoꝝ ſunt ad remediū ꝯͣ defectū ꝯͣctū ex cl̓pa originali vel actuali. qͣlia ſunt oīa alia ab illo qd̓ ē matrīoniū. vn̄ ſit ſacr̄m ſignificās grām ꝑficiētē: cꝰ actꝰ exercet̉ ſine ſubiectōe exercētis reſpectu creature inferioris.eſt et̄ ſacr̄m ſignificās grāꝫ reꝑantē: cꝰ actꝰ exercet̉ ſineſubiectōe hmoi. pͥmo ſumptū ſacr̄m bn̄ poſſꝫ inſtituian̄ lapſuꝫ. tale fuit mrīoniū ſcd̓o ſumptū. Ad alid̓dd̓ꝫ ē. ſacr̄mionij nccͣiuꝫ eraad īſtructōꝫ hoīs īmo ſtatu de ꝯiūctōe dei aīe velre dīne humane īxp̄o. qꝛ hec reuera ſine atpuit. ſꝫ qꝛ eiꝰ ꝯgnitō fuit in actu: ꝙͣtū ad fuitnilld̓ ad eruditōꝫ inꝙͣ excitauit ad ꝯſꝯiūctōis. Ad actualeꝫ igit̉ ꝯſideraiēs inſtitutio hꝰ ſacr̄i: tn̄nccͣiuꝫ ad cognitōꝫ alifides reꝗrit. vt. tactū ē. Exhis pꝫ qͣlit̓ ad ꝗntū ad ſexAd vltimū dd̓meſt. vna cōisſunt inſtituta ī primo ſtatuPrimain ſignū. qꝛ inditū eſt natural̓r ſiue inſertū rōni. deusnihil facit fruſtra. fruſtra aūt eēt hmōi inſtructio niſiſequeret̉ actus ſiue exercitiū. In exercitio autē hmōiſubijceret ſe infimis creaturis: qd̓ eēt ꝯtra ordinatōꝫ diuine ꝓuidētie. niſi fieret ꝓpter culpaꝫ hoīs. Un̄ ex hacinſtitutōe aīa predita excellēti cognitōe. aut ſentiret diuinā ꝓuidentiā in ſuis effectibꝰ ſibi ꝯtrariā: qd̓ pōt.aut p̄ſentiret caſum ſuū: ita ī ip̄o pena p̄cederet culpā.vn̄ etiā dicit hugo. Nemo eſt neſciat hoīeꝫ rōnalē mutis inſenbilibꝰ elemētis ꝯditōe ſuꝑioreꝫ exiſtere. ſi igit̉inſtitutū eſſet a deo. homo ſubijceret ſe hmōi creaturis nulla inordinatio eſt a deo: p̄ſentiret ꝓpter culpaꝫhoīs ſiue inordinatōꝫ. Itē alia ē. Circūciſio ꝓprie eſtſacram̄tuꝫ remiſſionis originalis. illud .n. ꝓprie ſignificat̉. Sil̓r de ꝯfirmatōe in alijs ſacramēta dicūt̉ eo figurāt qd̓ efficiūt in ſuſcipientibꝰ.Articulus ſecūdusEEcūdo querit̉. vtꝝ ſacr̄a nccͣia fuerūt in ſtatunature lapſe. Et videt̉. Si .n. erāt nccͣia.aut erant nccͣia ꝓpter ratōꝫ ſignificatōis: autꝓpter ratōꝫ cauſalitatis. ſꝫ ſacram̄ta noue legis dicūt̉nccͣia rōne ſignificatōis videt̉. pari .n. rōne ſacram̄tapaganoꝝ dicerent̉ nccͣia. ip̄i quedā ſacram̄ta habuerūt. vtebant̉ .n. ſacrificijs ſicut hebrei. Et ſi illa ratiōefil̓itudinis ſignificabāt: hec poterant ſignificare. Cum ſacramēta paganoꝝ fuerūt nccͣia lꝫ ſignificare poſſent: nec ſacram̄ta hebreoꝝ dicebant̉ vel debebāt dici neceſſaria. lꝫ ſignificare poſſent. Forte dicet̉ ſacram̄tahebreoꝝ inſtituta erant a dn̄o ad ſignificandū: ſacramēta v̓o paganoꝝ. ideo illa fuerūt nccͣia: iſta. Quiddd̓m ē de illis ſacramētis que fuerūt tēꝑe legis nat̉e. vbifuit in eo nulla inſtitutio. ſicut de ſacrificio abel. oblatione panis vini a melchiſedech. de datōne decima ab abrahaꝫ. Preterea. cuꝫ ſigna ſint ſignificantiaratōne ſil̓itudinis. in alijs aūt ſignis rōne ſil̓itudīs poſſet ſignari res ſacra ſicut in iſtis. aut quelibꝫ eēt ſacͣmenta: aut nullū. ſꝫ quelibꝫ: nullū erit nccͣiuꝫ ratōeſigͣtōis in ſtatu nature lapſe. Si v̓o rōne cauſalitatis tm̄ efficiēt ſacramēta nccͣia veteris legis: que dicūturefficere que figurāt. nec ſacramēta tēꝑis legis nature. vtſacrificiū decimatio hmōi. Pretea. ip̄a collatio gratie immediate fit a deo quā fit reꝑatio a culpa pea. ſunt nccͣia ſacramēta tanꝙͣ cauſe medie in cauſato. in ſtatu nature lapſe nccͣia fuerūt ſacramēta que dicunt̉ vel rōne ſignificatōis vel rōne cauſalitatis. Iteꝫhugo. Plus ſanctificatio ꝯtulit ꝙͣ creatio. qm̄ in creatōeacceperūt naturā vt eēnt: in ſanctificatōe grām vt bona ſancta eſſent. Ex hoc v̓bo pꝫ. maius eſt ſanctificae̓ ꝙͣcreare. cum in oꝑe creatōis ſit dn̄s tota: ī oꝑe ſanctificatōis ſimilit̓ debet. ſacram̄ta ⁊cͣ. Itemſacramēta artant viam ſalutis. liberior .n. amplior eētvia ſi ſola gr̄a vel fide fieret purgatio. deꝰ ſit ſumme bonus liberalis: ab ip̄o debet via ampliſſima indulgeri. Item homo natural̓r eſt cōſtitutus medius interdeum ſenſibilia. ad hoc ꝯiungat̉ grām cuꝫ deo:indiget ſenſibilibꝰ tanꝙͣ medijs. ſꝫ ip̄a ꝯuerſatōe volūtatis. vt ſcꝫ faciat homo qd̓ in ſe eſt deſit gratie dei.dn̄s deſerit illi qui ſtat ad oſtiuꝫ pulſat. ẜm illd̓. iij.apoc̄. Ego ſto ad oſtium pulſo. ſi quis aperuerit mihiego intrabo ⁊cͣ. Non ſacramēta ſunt nccͣia cuꝫ ſint ſigna ſenſibilia ad mediatiōꝫ faciendā inter deū hoīem. Iteꝫ abakuc. ij. Iuſtus ex ſua fide viuit. Item act̄. xv.Fide purificans corda eoꝝ. Ecce fides purgat. Itēcuꝫ virtutes ſufficiāt ad opus quibꝰ ꝯtingit mereri vitāeternaꝫ. relīquit̉ ⁊cͣ. Iteꝫ hugo. c. de fide. Iuſtus ꝙͣdiuin hoc corpo exiſtens ꝑegrinat̉ a dn̄o viuere hꝫ ex fide.quēadmodū cum eductus de hoc ergaſculo fuerit introductus in gaudiū dn̄i ſui: viuere hēbit ex ꝯtemplatione.hec hugo. Sicut igit̉ ibi ſufficiet ſola ꝯtemplatio ad vitam: ita hic fides ⁊cͣ. Iteꝫ ꝯſtat ſacramēta valent ad