Quelrio primāFol̓.xxviij.
nō mutat̉. qꝛ oportꝫ manere naturalia. nec iterū potentieaīe trāſmutant̉. ergo ex habitu naturali ⁊ potētia nō p̄ifieri vt vtrūqꝫ vno noīe nomīet̉ ¶ Itē Synderiſi opponit̉ſenſualitas. qꝛ ſicut ſenſualitas inclinat ſemꝑ ad malumita ſynderiſis ad bonum. ſed ſenſualitas eſt ſemper abſolute potentia ſine habitu. gͦ ⁊c̄. ¶ Itē Sicut d̓r. iiij. metaphy. rō quā deſignat nomē eſt definitio. gͦ illud nomenqd̓ nō eſt hͦ mō vnū qͦ diffinibile eſt. vno noīe noīari nonp̄t. ſed aggregatū ex ſubiecto ⁊ accn̄te. vt hoc qd̓ dico hōalbꝰ. definiri nō p̄t. vt ꝓbat̉. vij. metaphy. gͦ nec etiā aggregatū ex potentia ⁊ habitu. gͦ nō p̄t potentia ⁊ habiꝯtus vno noīe noīari. ¶ Item. Suꝑior rō potentiā abſolute noīat. ſed ſynderiſis ideꝫ eſt qd̓ ſuperior rō. vt videt̉dicit em̄ Augꝰ. in li. de libero arbitrio. in naturali iudicatorio qd̓ nos ſynderiſim dicimus aſſunt q̄dam regule etlumini virtutū ⁊ vera ⁊ incōmutabilia. incōmutabilibꝰaūt rōnibꝰ adherere ẜm Augᵐ. xij. de trini. eſt ſuperiorisio rōnis. gͦ ſynderiſis eſt potentia abſolute. ¶ Itē Scd̓mph̓ n. ij. ethi. om̄e qd̓ eſt in aīa eſt potentia aūt habitꝰ aūtpaſſio. gͦ dictū ph̓i eſt vel inſufficiēs vel nō eſt aliquid inaīa qd̓ ſit ſimul habitus ⁊ potentia. ¶ Itē. Cōtraria nōpn̄t eſſe in eodē. ſed nobis eſt fomes innatus qui ſemperinclinat ad malū gͦ in nobis nō p̄t eſſe aliqͥs habitꝰ ſemꝑinclinans ad bonū. ⁊ ita ſynderiſis q̄ ſemꝑ inclinat ad bonū nō eſt habitus vel habitus cū potentia. ſꝫ potentia abſolute. ¶ Itē Ad operandū ſufficit potentia ⁊ habitusſi gͦ ſynderiſis ſit potentia cū habitu innato. cū ſynderifinclinat ad bonū hō ſufficiēs erit ex puris naturalibꝰ adbonū operandū. qd̓ videt̉ hereſis eſſe Pelagij ¶ Itē Siſynderiſis ſit potentia cū habitu nō eſt paſſiua potentia.ſꝫ actiua. cū habeat oꝑatiōem aliquā. ſicut aūt pon̄a paſſiua fundat̉ ſupra materiā. ita actiua ſupra format. In aīaaūt humana eſt duplex forma. vna ꝑ quā cū angelis conuenit inqͣꝫtum ſpūs eſt. que eſt ſuperior. Alia inferior perquā corpus viuificat inqͣꝫtū aīa eſt. que eſt inferior. oportet gͦ ꝙ ſynderiſis fundet̉ ſupra formā ſuperiorē vel inferiore. ſi ſupra ſuperiorē eſt ſuꝑior ro. ſi ſupra inferioreꝫ. eſtinferior ro. ſed tam ſuꝑior qͣꝫ inferior rō noīat potentiaꝫabſolute. gͦ ⁊c̄. ¶ Itē. Si ſynderiſis ſit potentia cū habitu hoc nō eſt niſi cū habitu innato. ſi em̄ cū habitu infuſo vel acquiſito poſſibile eſſet ſyndereſim amittere. ſꝫ ſynderiſis nō noīat habitū innatū. gͦ potentiā abſolute Probatio medie. om̄is habitus qͥ p̄ſupponit actuꝫ temꝑaleꝫnō eſt habitus innatus. ſed ſynderiſis p̄ſupponit actumtꝑalem. eſt em̄ ſynderiſis malo remurmurare ⁊ inſtigaread bonū. qd̓ nō p̄t eſſe niſi pͥus actualiter intelligit̉ bonūet malū. gͦ ſynderiſis p̄exigit actū tꝑalē ¶ Itē. Officiuꝫſynderiſis videt̉ eſſe iudicare. vn̄ ⁊ naturale iudicatoriuꝫd̓r. ſed liberū arbitriū a iudicādo nomen accipit. gͦ liberūarbitriū eſt idem qd̓ ſynderiſis. ſed liberū arbitriū eſt poi6 tentia abſolute. gͦ ⁊c̄. ¶ Itē. Si ſynderiſis ſit potētia cūhabitu qͣſi ꝯpoſit ex vtroqꝫ. hoc em̄ nō erit ꝯpōne logicaqua ſpēs ex genere ⁊ drn̄tia ꝯponit̉. qꝛ potentia nō ſe hꝫad habitū vt genus ad drn̄tia. ſic em̄ quilibet habitꝰ potentie ſuꝑinductus ſpēalem potentiā ꝯſtituet. gͦ eſt ꝯpoſitio naturalis. ſed in ꝯpōne naturali ꝯpoſitū eſt aliud aꝯponentibꝰ. vt ꝓbat̉. vij metaphy. gͦ ynderiſis nō eſt potentia vel habitus. ſed aliqͥd p̄ter hoc. qd̓ eſſe nō poteſt.relinqͥtur gͦ ꝙ ſit potentia abſolute¶ Contra Si ſyndereſis ſit potentia oportꝫ ꝙ ſit poti a tentia rōnalis. ſed potentie rōnales ſe hn̄t ad oppoſita. gͦſynderiſis ad oppoſita ſe habebit. ſed hoc eſt falſum. quia
ſemꝑ inſtigat ad bonū ⁊ nūqͣꝫ ad malū. ¶ Itē Si ſynderiſis ſit potentia. aūt eſt eadē cū rōne aut aliā. ſꝫ nō eſt eadem. qꝛ ꝯtra rōnem diuidit̉ in gloſa Ezech̓. i. Nec etiaꝫoportꝫ dici ꝙ ſit alia potentia a rōne. ſpēalis em̄ potentiaſpēalē actū reqͥrit. nullus aūt actus ſynderiſi attribuiturque rō facere nō poſſit. rō em̄ ip̄a ⁊ inſtigat ad bonū ⁊ remurmurat malo. gͦ ⁊c̄. ¶ Iteꝫ Fomes ſemꝑ inclinat admalū ſyndereſis ſemꝑ ad bonū. gͦ iſta duo directe opponūtur. ſed fomes eſt habitus vel ꝑ modū habitꝰ ſe hn̄sipſa em̄ cōcupiſcētia que eſt in pueris habitualis eſt. ẜmAugᵐ. in adultis vero actualis fomes eſſe d̓r. gͦ ſynderiſis eſt habitus ¶ Itē. Si ſynderiſis eſt potētia. aut cognitiua aut motiua. ſed ꝯſtat ꝙ nō eſt cognitiua abſolute. ex hͦ ꝙ actus eius ſit inclinare ad bonū ⁊ remurmurare malo. gͦ ſi ſit potētia erit motiua. hoc aūt apparet eē falſum. qꝛ potētie motiue ſufficiēter diuidūtur ꝑ iraſcibilemꝯcupiſcibilē ⁊ rōnalē. ꝯtra qͣs diuidit̉ ſynderiſis. vt pͥusdictū eſt. gͦ ⁊c̄. ¶ Itē. Sicut in ꝑte aīe operatiua ſynderiſis nūqͣꝫ errat. ita in ꝑte ſpeculatiua intellectꝰ pͥncipioruꝫnūqꝫ errat. ſed intellectꝰ pͥncipioꝝ eſt habitꝰ qͥdā. vt ptꝫꝑ ph̓m in. vi. ethi. gͦ ſynderiſis habitus eſt¶ Qn̄ſio. circa hāc qͣſtionē diuerſe opiniones ſtꝭ. qͥdāᵐEem̄ dicūt ꝙ ſynderiſis potētiā abſolute noīat. ⁊ aliā a rōne ea ſuperiorē ¶ Alij ꝟo dicūt potentiā abſolute eē. ſed ʰeādē rōni ẜm rem. ꝯſideratōe tn̄ diuerſam. Cōſideraturem̄ rō vt ro. id eſt inqͣꝫtū rocinat̉ ⁊ ꝯfert. ⁊ ſic rō noīaturvis rōnalis ⁊ vt natura id eſt inqͣꝫtū natural̓r cognoſcitaliqͥd. ⁊ ſic d̓r ſynderiſis ¶ Nlij ꝟo dicūt ſynderiſim noīa Ire ipſaꝫ potētiā rōnis cū habitu aliqͦ naturali. Quid aūt teveriꝰ ſit ſic videri p̄t. Sic̄ em̄ dicit Dyo. ix ca. de di. no. diuina ſapiētia coniugit fines pͥmoꝝ pͥncipijs ſcd̓oꝝ. natureem̄ ordinate ad inuice ſic ſe hn̄t ſicut corꝑa ꝯtiguata. qͦꝝinferius n ſuo ſup̄mo tangit ſuꝑiꝰ in ſuo infinro. vn̄ ⁊ naturā inferior attingit in ſui ſupremo ad aliqͥd qd̓ eſt ꝓpriūſuꝑioris nature imꝑfecte illud ꝑticipās. Nitura aūt aīehumane eſt infra angelicā ſi ꝯſideremꝰ naturalē modumcognoſcēdi vtriuſqꝫ. naturalis em̄ modus cognoſcēdi etꝓprius nature angelice eſt vt veritatē cognoſcat ſine inqͥſitione ⁊ diſcurſu. Humane ꝟo aīe ꝓpriū eſt vt ad veritatēcognoſcendā ꝑueniat inqͥrēdo ⁊ ab vno in aliud diſcurrēdo. Un̄ aīa humanū qͣꝫtū ad illud qd̓ in ipſa ſup̄muꝫ eſtaliqͥd attingit de eo qd̓ ꝓpriū eſt nature angelice. ſcꝫ vt aliquoꝝ cognitōem ſubito ⁊ ſine inqͥſitōe habeat. qͣꝫuis etiāqͣꝫtū ad hoc inueniat̉ angelo inferior. inqͣꝫtū etiā in his veritatē cognoſcere nō p̄t niſi a ſenſu accipiēdo. ¶ Inuenit̉autē in natura angelica duplex cognitio. ſpeculatiua qua Lip̄am rerū veritatē ſimpl̓r ⁊ abſolute intuet̉. Et practica grtā ẜᵐ ph̓os qͥ poſuerūt angelos motores orbiū ⁊ oēs formas naturales pexiſtere in eoꝝ cognitōe. qͣꝫ etiā ẜm theologos qͥ ponūt angelos deo in officijs ſpūalibꝰ miniſtrare ẜm que ordines diſtinguūtur. Un̄ ⁊ in human natura inqͣꝫtū attingit angelicā oꝑtꝫ eſſe cognitōem veritatisſine inqͥſitōe ⁊ in ſpeculatiuis ⁊ practicis. et hanc qͥdē cōgnitōem oꝑtꝫ eſſe pͥncipiū totius cognitōnis ſequētis ſiue ſpeculatiue ſiue practice cū pͥncipia oꝑtea tee certioraet ſtabiliora vn̄ ⁊ hāc cognitōem oꝫ hoī naturaliter ineſſecū hͦ qͥdē cognoſcit qͣſi ſeminariū qͦddā totius cognitōisſequētis ⁊ in oībꝰ naturis ſequētiū oꝑationū ⁊ effectuū q̄dā naturalia ſemina p̄exiſtūt. Oꝑtꝫ etiaꝫ ꝑ habitualemhāc cognitōeꝫ actualē eſſe vt in promptū poſſit ea vti cūneceſſe fuerit. Sicut gͦ aīe humane qͥdā eſt habitꝰ naturalis qͦ pͥncipia ſpeculatiuaꝝ ſcīaꝝ cognoſcit. quem voca1
R iij
Cōti.
1o
13
Duplex cogniº āgelica
Inqͥrit ꝟitatē opinionū.
AOpinio. iªOpio 22