Druckschrift 
Quaestiones disputate : De veritate
Entstehung
Seite
XCVIIIv
Einzelbild herunterladen
 

Materia xvj.De Synderiſi

mus intellectū pͥncipioꝝ. ita etiā in ipſa eſt qͥdā habitusnaturalis pͥmoꝝ pͥncipioꝝ oꝑabiliuꝫ. q̄ ſunt vl̓ia pͥncipiaiuris naturalis. qui qͥdē habitꝰ ad ſynderiſim ꝑtinet Hicaūt habitꝰ nō in alia potentia exiſtit qͣꝫ in rōne. niſi forteponamꝰ intellectū eſſe potentiā a rōne diſtinctā. cuiꝰ cōtrariū ſupra dictū eſt. Reſtat igit̉ vt hoc nomē ſynderiẜvel noīet abſolutē habitū naturalē ſil̓em habitui pͥncipiorū. vel noīet ip̄am potētiā rōnis cū tali habitu. ⁊ qd̓cūqꝫ hoꝝ fuerit nō differt multū. qꝛ hoc nō facit dubitationē niſi circa noīs ſignificatōem. Qꝭ aūt potētia ip̄a rōnisꝓut naturaliter cognoſcit abſqꝫ omni habitu ſynderiſisdicat̉ abſqꝫ om̄i dubio eſſe nō p̄t. qꝛ naturaliter cognitioni ꝯuenit ẜm aliquē habituꝫ naturalem. vt de intellectuprincipiorum patet. Ad pͥmū gͦ dd̓m. ꝙ aliqͣ poſſunt in eandē diuiſionē.j.venire ẜm ꝙ in aliqͦ ꝯmuni ꝯueniūt qͥcqͥd ſit illud ꝯmune ſiue genus ſit ſiue accn̄s. In illa igit̉ diuiſione qͣdrimēbri qͣ ſynderiſis ꝯtra has tres potentias diſtinguit̉. nondiſtinguūtur mēbra diuiſionis ẜm ꝙ ꝯueniūt in hoc communi qd̓ eſt potētia. ſed ẜm ꝙ ꝯueniūt in hͦ ꝯmuni qd̓ eſtpͥncipiū motiuū Un̄ nō ſeqͥtur ꝙ ſynderiſis ſit pon̄a. ſꝫ ꝙſit pͥncipiū motiuū Ad. ij. dd̓m. ꝙ qn̄ ex accn̄te ſuꝑuenit ſubiecto aliqd̓ ſpēale. p̄ter id qd̓ ꝯuenit ſibi ex ſua naͣtura. tūc nihil ꝓhibet accn̄s diuidi ꝯtra ſubiectū. vel ſubiectū cū accn̄te ꝯtra ſubiectū abſolute ſumptū. ſicut ſi diuiderē ſuꝑficiē coloratā ꝯtra ſuꝑficiē abſolute dictā. inqͣꝫtum em̄ ſuꝑficies abſolute ſumit̉ eſt qͦddā mathematicūꝑ hͦ ꝟo qd̓ d̓r coloratā. trahit̉ ad genꝰ nature. ita rō noīatcognitōem ẜm modū humanū. ſed ꝑ habitū naturalemtrahit̉ ad alteriꝰ generis ꝯditōem. vt pꝫ ex dictis. vn̄ nihil ꝓhibet ip̄m habitū diuidi ꝯtra potētiā in diuiſione qͣdiuidit̉ pͥncipiū motiuū. vel ipſam potētiā habitualē diuidi ꝯtra potētiā abſolute ſumptā Ad. iij. dd̓m. ꝙ alijhabitꝰ qͥ inſunt potētie rōnali eodē mō mouēt ꝑ illū modū qͥ eſt ꝓpriꝰ rōni inqͣꝫtū eſt rō. ⁊ ideo illi habitus diſtingui nō pn̄t ꝯtra rōneꝫ ſicut habitꝰ naturalis a qͦ ſynderiſis noīat̉. Ad. iiij. dd̓m. ꝙ ſynderiſis nō d̓r ſignare potentiā ⁊ habitū qͣſi eadē res ſit potētia ⁊ habitꝰ. ſꝫ qꝛ vnonoīe ſignificat̉ ipſa potētia cū habitu cui ſubſternitur Ad. v. dd̓m. ꝙ ſcribi aliqͥd in aliqͦ eſt dupl̓r. vno mōſicut in ſubiecto. ſic in aīa nō p̄t aliqͥd ſcribi niſi qͣꝫtuꝫ adpotentiā. Uel ſicut in concipiente. ⁊ ſic nihil ꝓhibet habitui etiā aliqͥd inſcribi. ẜm ꝙ dicimus ſingula q̄ ad geometriā ꝑtinēt ipſi geometri inſcribi. Ad. vi. dd̓m. ꝙ rōo illa ꝓcedit qn̄ aliqͥd fit vnū ex duobꝰ ꝑ modū mixtionis.ſic aūt nō fit vnū ex potentia ⁊ habitū. ſed ſicut ex poten7 tia ⁊ ſubiecto Ad. vij. dd̓m. ꝙ hoc ꝙ ſenſualitas inclinat ſemꝑ ad malū hꝫ ex corruptōe fomitis. q̄ qͥdē corruptio ineſt ꝑ modū cuiuſdā habitꝰ. ⁊ ſic etiā ſynderiſis exaliqͦ habitu naturali hꝫ ꝙ ſemꝑ ad bonū inclinet. Adviij. dd̓m. ꝙ hō albꝰ definiri nō p̄t definitōne ꝓprie dictaqͣlis eſt definitio ſub̓aꝝ q̄ ſignant vnū ꝑ ſe. ſed p̄t definiridefinitōe quadā ẜm qͥd inqͣꝫtum ex ſubiecto ⁊ accn̄te fitvnū ẜm qͥd. ⁊ talis vnitas ſufficit ad hoc ꝙ vnuꝫ nomenj1poſſit īponi. Un̄ ⁊ ph̓s ibidē d̓t ꝙ ſubiectū cū accn̄te p̄tꝯ vno noīe noīari. Ad. ix. dd̓m. ꝙ ſynderiſis neqꝫ noīatirōnem ſuꝑiorē neqꝫ inferioreꝫ. ſed aliqͥd cōiter ſe hn̄s ad1vtrūqꝫ. in ipſo em̄ habitu vl̓ium pͥncipioꝝ iuris ꝯtinent̉ſq̄dā q̄ ꝑtinent ad rōnes eternas. vt hoc qd̓ eſt deo obeditendū eſſe. q̄dā vero q̄ ꝑtinēt ad rōnes inferiores. vtpoteaẜm rōnem eſſe viuēdū. Aliter aūt ſynderiſis d̓r incōmultabilibꝰ intendere. aliter rō ſuperior. Dicit̉ em̄ aliqͥd incōrmutabile ꝓpter incōmutabilitatē nature. ⁊ ſic diuina inj

cōmutabilia ſunt. Et hoc mō rō ſuperior incōmutabilibus intendit. Dicit̉ etiā aliqͥd incōmutabile ꝓpter ncc̄itatem veritatis. qͣꝫuis etiā ſit circa res ẜm naturā ꝯmutabiles. ſicut illa veritas. oē totū eſt maius ſua ꝑte. incōmutabilis etiā eſt incōmutabilibꝰ rebꝰ. ⁊ hͦ mō ſynderiſis incōmutabilibꝰ intendere d̓r. Ad. x. dd̓m. ꝙ qͣꝫuis oē qd̓ſit in aīa ſit ſolū habitus vel ſolū paſſio vel ſolū potētia. tn̄nō oē qd̓ in aīa noīat̉ eſt alteꝝ hoꝝ tm̄. illa em̄ q̇ ẜm rē diſtincta ſunt p̄t intellectꝰ ꝯiūgere ⁊ vno noīe nomīare Ad. xi. dd̓m. ꝙ habitꝰ ille inclinās ad malū innatꝰ ꝑ­ 7tinet ad inferiorē ꝑte aīe qua corpꝰ ꝯiūgit̉. habitꝰ aūt naturaliter inclinās ad bonū pertinet ad ſuperiorē partē. ⁊ideo hi duo habitꝰ ꝯtrarij nō ſunt eiuſdē ẜm idē Ad Zxij. dd̓m. ꝙ habitus cū potentia ſufficit ad actū qui eſt illius habitus. actus aūt hmōi habitꝰ naturalis quē ſynderiſis noīat eſt remurmurare malo ⁊ inclinare ad bonū.et ideo ad hūc actū hō natural̓r p̄t. nō aūt ſeqͥtur ad hocꝙ in opus meritorium hō ex puris naturalibꝰ poſſit. hocem̄ naturali facultati imputare ſolūmodo pelagiane impietatis eſt. Ad. xiij. dd̓m. ꝙ ſyndereſis ẜm ꝙ potētiā Anoīat magis videt̉ noīare potentiā paſſiuā qͣꝫ actiuā. nōem̄ diſtinguit̉ potētia actiua a paſſiua ex hoc ꝙ hꝫ oꝑationē. qꝛ cū cuiuſlibet potētie aīe tā actiue qͣꝫ paſſiue ſit operatio aliqͣ. q̄libet pon̄a aīe eſſꝫ actiua. Cognoſcit̉ aūt eoꝝdiſtinctio ꝑ ꝯparatōem potētie ad obiectum. ſi em̄ obiectū ſe habeat ad potentiā vt patiēs ⁊ trāſmutatuꝫ. ſic eritpotentia actiua. ſi aūt ecōuerſo ſe hꝫ vt agēs ⁊ mouēs ſicerit potētia paſſiua. Et inde eſt ꝙ oēs potētie vegetabilis aīe ſunt actiue. qꝛ alimentū trāſmutat̉ ꝑ potentiā aīetā nutriendo qͣꝫ augēdo qͣꝫ etiā in generādo. Sꝫ potentie ſenſitiue oēs ſunt potentie paſſiue. qꝛ per ſenſibilia obiecta mouent̉ ⁊ fiūt in actu. Circa intellectum ꝟo aliqͣ eſtpotentia actiua. aliqͣ paſſiua. eo ꝙ ꝑ intellectū intelligibiie potētia fit intelligibile actu. qd̓ eſt intellectꝰ agētis. etſic intellectus agens eſt potētia actiua. ip̄m etiā intelligibile in actu facit intellectū in potētia eſſe intellectū actu.et ſic intellectus poſſibilis erit potētia paſſiua. nō aūt ponit̉ ꝙ intellectus agēs ſit habituū ſubiectum. ſed magispoſſibilis. Unde ipſa potētiā q̄ habitui naturali ſubijcit̉magis videt̉ eſſe potētia paſſiua qͣꝫ actiua. dato etiam ꝙſit potentia actiua vlteriꝰ nō recte ꝓcedit̉. non em̄ ſunt inaīa due forme. ſed vna tm̄. que eſt eius eſſentia. qꝛ ꝑ eſſentiā ſuā ſpūs eſt. ⁊ ꝑ eſſentiā ſuā formā corꝑis eſt nō ꝑ aliqͥd ſuꝑadditū. Un rō ſuꝑior ⁊ inferior nō fundāt̉ ſuꝑ duas formas. ſed ſuꝑ vnā aīe eſſentiā. Nec etiaꝫ eſt verū ꝙrō inferior fundet̉ ſuꝑ eēntiā aīe ẜm illaꝫ habitudinē qͣ eſtforma corꝑis ſic em̄ fundātur in eſſentia aīe ſolū ille viresq̄ ſunt organis affixe. qualis nō eſt rō inferior. dato etiaꝫꝙ illa potētia quā noīat ſynderiſis ſit ideꝫ qd̓ ſuꝑior velinferior rō nihil ꝓhibet noīe rōnis noīari illā potentiā abſolute. noīe aūt ſynderiſis noīari eandē cū habitu ſibi inherente Ad. xiiij. dd̓m. ꝙ actꝰ cognitōis nō pexigit̉ ad Adpotētiā vel habitū ſynderiſis. ſꝫ ad actū ip̄iꝰ. vn̄ ꝓpter hͦnō excludit̉ ꝙ habitꝰ ſynderiẜ ſit innatꝰ Ad .xv. dd̓m Adꝙ iudiciū eſt duplex ſcꝫ in vl̓i. ⁊ hͦ ꝑtinet ad ſynderiſim. ⁊in ꝑticulari oꝑabili. ⁊ hoc ꝑtinet ad liberū arbitriuꝫ. vn̄ rōnō ſeqͥtur ꝙ ſint idē Ad. xvi. dd̓m. ꝯpoſitio phyſica. ꝓunaturalis eſt multiplex. Eſt em̄ ꝯpoſitio mixti ex elemetis. ⁊ de hac ꝯpōne loquit̉ ph̓us ꝙ oꝑtꝫ formā mixti eſſealiā oīno ab ipſis elemētis. Eſt etiā ꝯpoſitio forme ſubalis ⁊ materie ex qua reſultat totū. ſcꝫ forma ſpēi. q̄ qͥdemnon eſt om̄ino aliud a materia ⁊ forma. ſed ſe habꝫ ad easvt totum ad ꝑtes. Eſt etiā cōpoſitio ſubiecti ⁊ acciden-

Ad 3

Ad 7

Ad 8

Ad 4

Ad 7

Ad

Ad 9

Ad. jͣ.

Ad 5

Ad 14

Ad ij

A4 16

Ad .ij.

Ad iꝫ

Ad i3

Ad io