De ſaluatione Ariſtotelis
ꝑ totū ⁊c̄. vide ibi. ¶ Tercio patꝫ idē pͥncipal̓r ex legischriſti ꝑfectōne quoniā iſta ꝑfecte omīa vicia condēnatet omne virtutem inſtruit. ſicut etiam ad longum patꝫper ſanctum Thomam prima ſecunde queſtione centeſimaoctaua per totum. vbi oſtenditur ꝙ ſufficienterordinauerit actus exterior es ⁊ interiores etiā preceptisſuꝑaddendo ꝯſilia. ⁊ hoc ē qd̓ d̓r pſalmo decimooctauoꝙ lex dn̄i .i. noua ſiue euangelica q̄ ꝓprie dn̄i eſt. qꝛ a dn̄oieſu immediate tradita. ſꝫ lex vetus in diſpōne angeloꝝvt ptꝫ actuum ſeptimo. ⁊ addit̉ ꝙ eſt immaculata nullam hn̄s imꝑfectōis maculam. ꝯuertens animas. qꝛ ordinat etiā interiores actus aīe. nō aūt lex vetus q̄ d̓r ꝓhibere manū. id eſt opus exterius nō animū. Et ſic apoſtolus ad romanos tercio vocat eam legē factoꝝ. Necobſtat ꝙ lex vetus ordinabat de ꝯcupiſcētia vxoris ꝓximi ⁊ iteꝝ bonoꝝ temporaliū. qꝛ ẜm rabinos iudeoꝝ talis ꝯcupiſcentia ſolum ꝓhibet̉ ẜm ꝙ apparet exterius ꝑaliqua oꝑa aut verba ſcurrilia ⁊ nō ẜm ꝙ manet in mente. Scd̓o d̓r ꝙ quia talis ꝓhibitio eſt in paucis ⁊ ſic ꝓnullo reputat̉ Tercio. qꝛ nō adhibet̉ pena illis p̄ceptis ſicut in noua lege. ⁊ ſic fuit imꝑfecta lex vetus quantumad moralia. ſimil̓r qͣꝫtū ad cerimonialia. ⁊ hoc tam qͦ adſacrificia q̄ nō poterant auferre peccata. iuxta illud apoſtoli ad hebreos vndecimo. impoſſibile eſt ſanguine hircoꝝ aut vituloꝝ auferri pecata q̄ fuerunt pͥncipalia ſacrificia veteris legis. Iteꝝ quo ad ſacramenta tā qͣꝫtum adea q̄ ſpectabant ad totā multitudinē ſicut purificatōnestam qͣꝫtum ad ea q̄ cōpetebant ſolis viris vt circūciſiotam qͣꝫtum ad ea q̄ ꝯueniebant ſolis ſacerdotibꝰ ſicut cōſecratio vnctio. qꝛ nō ꝯferebant grām ſine qua hō manetineptus ad cultum diuinū ⁊ ad beatitudinē. Et iō apoſtolus ad gallathas quarto vocat ea egena ⁊ infirma elementa. Sil̓r iudicialia erant imꝑfecta ⁊ hoc qͣꝫtū ad modum inducendi hoīes ad obſeruatōeꝫ iuſticie. qꝛ ille modus fiebat in veteri lege timore pene qͥ eſt modus hoīmꝑuerſoꝝ. boni aūt hoīes ducunt̉ ad iuſticiā amore virtutis ¶ Itē ex ip̄is p̄ceptis. qꝛ quādoqꝫ innocentē puniebat ⁊ nocentē nō iudicabat. ſicut pꝫ in homicidio caſuali ꝓpter qd̓ ſine culpa cogebat̉ aliqͥs ire ad ciuitatē refugij ⁊ dimittere domū ⁊ poſſeſſionē ⁊ filios. Et ſi aliqͥstaliter fugientē de amicis occiſi inueniſſet extra ciuitatēpotuit illum abſqꝫ pena legis occidere quod eſt omninō contra iuſticiā. Simil̓r plura poſſunt dici de lege ſeuverius ſecta machamēti q̄ ē plena iniuſticijs ſicut pꝫ inalcharano quaſi ꝑ totū ⁊c̄. Nec mirum. qꝛ incepit a diabolo inſtigante qͥ poſt legē chriſti nō habuit aliū decipiendi modū ⁊ ꝑ ꝓcuratōem ⁊ doloſitatē ſargij apoſtateet data eſt hoībꝰ nō ex cauſa diuina ſꝫ vt euaderent tributum. de qͥbus vide additorē ad poſt illam ſuꝑ apocalipſim additōne vnica capl̓o. xiiij. ¶ Quarto pͥncipal̓r ptꝫidē ex p̄miſſis in diuerſis legibꝰ. Si em̄ oēs hoīes naturaliter tendant in eternā beatitudinē. neceſſariū erit dicere ꝙ iſta ſit lex q̄ ꝓmittit bonū eternū in qd̓ inclināturoēs hoīes ſit vl̓is ⁊ catholica. Lex em̄ vetus ꝓ virtutispremio promiſit temporalia bona. Lex aūt machamētiꝓmittit voluptates carnales ¶ Iſta aūt eterna eſſe nonpn̄t. quare ea non p̄t pro fine habere intellectualis inclinatio q̄ eſt ad om̄e tp̄s niſi ex errore. vn̄ ptꝫ ꝙ ſolum adlegem chriſti oēs hoīes obligant̉ ⁊ inclinent̉ niſi aliundeerror interueniat ¶ Nec mirū. qꝛ oīs alia lex vel ē lex ſerui dei ſicut lex Moyſi. vel inimici dei. ſicut machameti. Lex aūt noua eſt lex domini vniuerſoruꝫ. ſicut ſupra
dictū eſt Et hoc eſt qd̓ d̓r ad epheſeos vltimo In chriſtoieſu. neqꝫ circumciſio aliquid valet. neqꝫ preputium poſteriſqꝫ neutꝝ aliquid facit ad ꝯſequutōnem vite beate q̄ datur ꝑ chriſtū. ſed noua creatura. id eſt regeneratio ꝑ baptiſmū. iuxta illud Iohānis tercio. niſi quis renatus fuerit ⁊c̄. in quo baptiſmo gr̄a datur que eſt ꝑ creationem a deo ⁊ de nouo conſtituit hoīem in eſſe. ſcꝫ gr̄equā nobis ꝯcedere dignetur in p̄ſenti ⁊ in futuro gloriādeus auctor oīm bonoꝝ in ſecula benedictus Amen.¶ Cum iuxta Cōmentatoris in ꝓlogo libri phyſicoꝝ elegantiſſimā ⁊ notatu dignam ſententiā Nulluseoꝝ qui etate ſequuti ſunt Areſtotelē oīm grecoꝝ ſapientiſſimū vſqꝫ in hunc diem. quicqͣꝫ ſuis addidit artibꝰ qd̓eſſet dignum haꝝ pars appellari. Nec quiſpiā in eius verbis inuenit errorē alicuius quātitatis. Et talē virtuteꝫeē in indiuiduo vno miraculoſum ⁊ extraneū exiſtit. et cūhec diſpoſitio in vno reperiat̉ hoīe dignus eſt potius eēdiuinus qͣꝫ humanus. Etiam ſanctus Thomas in pleriſqꝫ locis de eternitate mundi loquēs ⁊ p̄cipue in octauo phyſicoꝝ aſſerit veritatē fidei rationibꝰ Areſtotelisefficaciter īpugnari nō poſſe. nec venit Areſtoteles circa mundi ꝑpetuitatē aūt circa intelligentiaꝝ multitudinem cenſendus hereticus. Iccirco venerandus ⁊ eximiꝰmagiſter noſter Lambertus de Monte ſacraꝝ litteraꝝinterpres ⁊ ſcrutator ꝓfundiſſimus in p̄habita queſtione oſtendit ⁊ ꝯcludit ꝓbabiliter ꝑ autoritates ſcripturediuine ⁊ iuxta ſaniorē doctoꝝ ſententiā Areſtotelē ſummum ⁊ ph̓oꝝ pͥncipem eſſe de numero ſaluandoꝝ