De laluatione

les dicebant homines deificari. quaſi nō eſſent filij virorū mortaliū ſed dei. Sed Areſto. illū intellectū reprobādo d̓t ꝙ non eſt intelligendū ꝙ hoīes dicant̉ heroici quaſi conuertant̉ in diuina naturā. ſed ꝓpter excellentiā virtutꝭ ſuꝑ modū hoīm In quo dicere videt̉. ꝙ quādoqꝫ homini eſt aliqͥd infuſum adeo etiā loquēdo de virtutibꝰ.quia ſtatim addit Areſto. ꝙ iſta virtus diuina honorabilior eſt virtute humana quā ſimpl̓r virtutē nominamꝰatet ergo ꝙ ibi loquat̉ de virtutibꝰ aut virtute que ponunt homine ſupra gradū humanū quod ꝓpriū eſt virtutibus theologicis cum ille ex cōdigno ẜm ꝓportionē ſintprincipiuꝫ merendi vitam eternam. que quia altior eſtnaturalibus ideo eius principiuꝫ etiam altius eē oportetīmo Areſto. primo ethicoꝝ videtur curam habuiſſe deſanctitate in operibꝰ cum dixit duobus exiſtentibus amicis ſanctū eſt phonorare veritatem. Sed ſanctitas ẜmandronicū peripateticū eſt que facit fideles ⁊ ſeruantesque ſunt iuſta ad deum. ſicut doctor in cōmento ibidemtāgit Pn̄t etiaꝫ colligi ex diuerſis libris politicoꝝ diuerſeſententie predictis cōformes ⁊ p̄cipue quantū Areſtoteles ſollicitus fuerit vt inſtitueret virtutis in anima rōnali. dicitur em̄ ſecūdo capl̓o primi libri. ꝙ qͥdam hoīes ſuntinciuiles. id eſt nō viuentes in cōmunitate hominū. Ethoc cōtingit. vel quia talis homo eſt peior homīe ſicut beſtialis vel melior qͣꝫ homo vt heroicus in quo iterū oſtenditur ꝙ aliqui habēt virtutem ſupra homines. Et ad idēvalet quod dicitur in ſeptimo libro capl̓o ſecundo. Quāuis inquit Areſtoteles vita ciuili eſt communior tamenſpeculatiua eſt purior ⁊ melior. in qua vita ẜm Euchatiūhomo eſt ſeparatus a corpore ẜm electionē qͣꝫuis nō ẜmrem Iterū in pͥmo libro ſecundo capl̓o allegato prius reprobat iniuſticiā habentē arma. ſeuiſſima inquit eſt iniuſticia habēs arma. quoniā ſicut bono ⁊ iuſto homini prudentia potētia ⁊c̄. arma ſunt ad bene operanduꝫ. ita malis ⁊ iniuſtis inſtrumēta ſtꝭ ad male oꝑandū In qͦ on̄ditvſum virtutū moraliū acquiſitaꝝ eſſe inſtrumenta ad bene operandū in bonis. et ad male in iniuſtis. In quo conformat ſe doctrine apoſtoli dicētis ꝙ bonis omīa cooperant̉ in bonū. Similia poſſunt faciliter videri ꝑcurrentilibros partiales eiuſdem libri in qͥbus inter cetera multū notabilia recommendat areſtocratiaꝫ inter regiminamultorum. in qua virtuoſi regunt ⁊ inter monarchias regnuꝫ. Item p̄cipue in ſeptimo capl̓o decimoſexto. qd̓ incipit natis autē pueris vbi circa mediū capl̓i et infra inſtituendo mores iuuenū dicit ꝙ oportet legiſlatorē turpiloquiū puta de venerijs ⁊ alijs que ſunt p̄ter rōnem et honeſtatem om̄ino exterminare a ciuitate. quia ad dicere ſequitur inclinatio ⁊ demuꝫ factio. Et addit qͣꝫuis hoc ſitvniuerſaliter ꝓhibendū magis tamē in p̄ſentia iuuenumqui in prima etate aliquid audientes illud multū ammirantur. ex quo cōtingit ꝙ ad illa toto animo inclinenturAddens etiā in eodē textu penam. Si quis inqͥt faciatcōtra huiuſmodi preceptum. ſi liber fuerit non adeptusaliquā dignitatē menſa priuabit̉ in cōuiuijs cōmunibusatqꝫ aliqͥbꝰ dehoneſtatiōibꝰ atqꝫ verberibꝰ puniet̉. Si ātfuerit ſenior adeptus aliquā dignitatē puniatur inhonorationibꝰ ſeruilibꝰ nō decentibꝰ ſtatum ſuū ꝓpter vilitateꝫquā oꝑatus eſt. Et deinde ſtatī addit ꝙ iuuenes ſint ꝓhibendi a viſione inhoneſtoꝝ ⁊c̄. Et poſt modicū d̓t ꝙ iuuenes nō ſunt admittēdi ad illa loca in qͥbus ponunturimagīes repn̄tātes aliqͣs laſciuias circa venerea ſicut fiebat in phano veneris quāuis lex ꝑmittat parētes ⁊ ma-

gis ꝓfectos etate iſtaꝝ eſſe inſpectores ⁊c̄. Et ꝑ totū illūlibrū et vlterius in octauo notabiliter dirigit iuuenes invirtutibꝰ ẜm omneꝫ etatem ſicut patet intuenti. Ex quomanifeſte conſtat ip̄m fuiſſe virtutis amatorem. quę iuxta predicta eſt medium pro fine eterne ſalutis.¶ Poſt hoc quoqꝫ videndū eſt an iuxta doctrinam ſancti Thome. philoſophi et precipue Areſtoteles fecerintde ſua credulitate aliquā exteriorem proteſtationeꝫ. Etqꝛ precipue de Areſtotele dicere incepimus ſingulariterquo ad eum reſpondendū eſt. atqꝫ poteſt etiā ex ſuis libris ſatis notari ipſum feciſſe aliquam exteriorem proteſtationem de ſua credulitate Ad quod ꝓbandū pͥmo valet illud quod dicit Areſtoteles in libro de ſecretis ſecretoruꝫ ad Alexandrum capitulo vndecimo. aut apud aliquos decimoſeptimo. Poſſunt inquit homines diuinamclementiā deprecari orationibꝰ. deuotionibꝰ. precibꝰ. elemoſynis. ieiunijs. ſacrificijs. de ꝯmiſſis veniā implorantes ac de reatibꝰ penitentes. et cui dubiū qͥn illd̓ Areſtoteles fecerit qd̓ docuit cum taliter non facientes. primoelenchorū verſus finem. increpat dicens. ꝙ non ſemꝑ homines eadē dicūt ⁊ volunt. dicūt quidē decoratiſſimasorōes q̄ vtiqꝫ ſtꝭ or̄oes de diuinis. volūt āt q̄ ꝓdeſſe vidēt̉ſcꝫ tꝑalia cōgregare aut lucris tꝑalibus inſiſtere. Ad idēꝓbandū valet dictuꝫ Areſto. p̄mo celi vbi d̓t ꝙ ternariꝰnumerus eſt numerus deoꝝ. qꝛ ſcꝫ deus colitur ſacrificiothure ⁊ oratōe. ꝑcultū aūt ſacrificioꝝ ⁊ thuris fit manifeſta ꝓteſtatio interioris fidei ¶ Itē tercio in vitis ph̓oꝝde Areſto. legit̉ ꝙ multas conſueuit elemoſinas facerepauperibꝰ in quo recognouit ꝑ exterius ſignū ſe eſſe ſubiectū ſummo enti qd̓ eſt deus Et hoc ſuffecit iuxta ſentētiāſancti Thome ſupra poſitā. Dicit̉ em̄ de Areſto vbi ſupra ꝙ cū ꝑ largitioneꝫ elemoſinaꝝ pauꝑ factus eſſet hocdixit notabile verbū. vnū hͦ ſolū incōmodū pauꝑtatis ſepati ꝙ nō poſſit egentibꝰ ſubuenire. Un̄ quādoqꝫ reprehenſus. qꝛ iniquo homini elemoſinā daret rn̄dit. naturenō malicie ſuꝫ miſertus. ¶ Item quarto ethicoꝝ loquēsde elemoſina d̓t ꝙ dona hn̄t aliqd̓ ſimile dijs ⁊ ſacramētꝭProut etiā allegat doctor qͣrto ſcripto diſtinctōne qͥntadecima ¶ Itē Areſto. vltimo capl̓o yconomice ſue in pͥncipio recōmendat vlixem. qꝛ orauit ſibi a deo dari virumpacificū. Ad idē ſonat dictum ſuum pͥmo thopicoꝝ vbid̓t ꝙ nō eſt diſputandū cū eo qui d̓t deos nō eſſe venerādos. ſed tales ꝑ vapulationē puniēdi ſunt. veneratio aūtfit ꝑ ſignū exterius. Ex qͥbus pꝫ ꝙ etiā ꝑ ſignuꝫ exteriuset exteriori oꝑe exhibitū recognouit deū eſſe remuneratorem reqͥrentiuꝫ ſe. quoniam apauperibus remunerationē expectare nō potuit ¶ Et iterū venerationē dei que fitin ſigno exteriori eſſe faciendā ſub vapulatōis pena indixit. Ex iſtis auteꝫ ſic poſitis ſatis claret illos minus vereīmo nimis p̄ſumptuoſe loqͥ. qui dicūt ꝑtinaciter Areſtotelē ⁊ ſil̓es ph̓os atqꝫ alios ꝓ tēpore circūciſionis et legꝭfuiſſe in ſtatu eterne dānationis ⁊ poſt mortē eternalitereos eē dānatos. Ponāt igit̉ ori ſuo cuſtodiā timētes nedyabolus ſtet a dextris eoꝝ qui eſt pater mēdacij ⁊ pertinacie ne forte id quod Areſto. ⁊ alijs ph̓is quoruꝫ dictismulti vtunt̉ ſancti doctores attribuere ꝑtinaciter ⁊ iniuſte contēdunt ipſi iuſte recipiantZ nūc ſcd̓a ꝑs tercij pūctiNl̓AI ¶NOGꝫ ouere ſcr rōes ad opoſitū forſan allegādas. qͣꝝ pͥma ⁊ pͥncipalē allegāt ex dictꝭbeati Auguſtini in tercia .ſ. qͥnqͣgena pſalmo videlꝫ. c. xli.