Areſtotelis

excellentie cui conplacuit. ſi vero imperfecta deprimeturad profundū infernoꝝ ſine complacētia. ¶ Item capitulo decimoquarto d̓t ꝙ inferiores creature implorant clementiā creatoris. vt ab eis mala auferat. et infra ꝙ deusarchana ſue ſapientie pͥmo reuelauit ſanctꝭ ꝓphetis ſuisEx quo patet ꝙ nō ſolū Areſtoteles credebat expediēseſſe implorare clementiā creatoris vt auferat peccata etremuneret merita. ſed etiam archana diuina ſanctis ꝓphetis reuelata in fide maiorum credidit. ¶ Poſſunt adeandem intentionē diuerſi paſſus ſuorū libroꝝ allegari.dicit̉ em̄ primo ethicoꝝ. quod felicitas principalis ſpeculatiua conſiſtat in contēplatione ſummi obiecti ad quaꝫtamē dicit pro hac vita nos peruenire nō poſſe perfectein quo implicatur ꝙ illa ſperetur poſt hanc vitam cū dicat in tercio de anima. animaꝫ immortalē. ¶ Item in decimo ethicoꝝ dicitur ꝙ felicitas eſt premiū virtutis cumautem premium ſit melius merito neceſſe eſt dicere felicitatē eē aliquid melius virtute in quo ſignificat beatitudinem poſt hanc vitam. Item in eodem reprehendit Simonidem qui cum hominibus pretermittendam diuinam cognitionem perſuaderet ⁊ humanis rebus ingenium applicandū dicens ꝙ oportet humana ſapere hominēet mortalia mortalem. dicit Areſtoteles eum reprobando ꝙ homo debet ſe ad immortalia ⁊ diuina trahere quātum poteſt. quia tanto homo fit nobilior quāto plus nobiliori appropinquat. vnde et vndecimo de animalibusdicit philoſophus. ꝙ illud modicum ꝙ de ſubſtātijs ſuperioribus percipimus eſt magis amatum et deſideratumomni cognitione quam de inferioribus ſubſtantijs habemus. Ibidem etiam dicitur in ſententia. debemus conſiderare reruꝫ formas ⁊ delectari in opifice qͥ fecit eas Iterū in decimo ethi. ca. xiij. dicit Areſto. ꝙ ẜm intellectuꝫoperans ⁊ illum curans eſt deo amantiſſimus ¶ Et addit̉ibi ꝙ qͥa deus habet prouidentiā et curam de rebus humanis. rationabile eſt ꝙ delectetur circa homines de eoquod eſt optimū in eis ⁊ deo ſimilimū Et addit loco correlarij. ꝙ deus benefacit his qui amant intellectum et ſapientiam. ſicut amicus benefacit amico ¶ Ex quo iterumpatet ꝙ ſapientes ẜm ſententiaꝫ Areſtotelis habent ſperare remunerationeꝫ a deo ſicut amicus ſperat cōiunctionem ad amicū. conſiſtit autem beatitudo anime in vnionead deum ¶ Item adhuc ſpecialiter magis apparet ꝓ veritate dicendū ꝙ Areſtoteles cognouit naturam hominis a ſua rectitudine eſſe deſtitutam ⁊ fractam ꝑ contrarietatem duoruꝫ appetituū. ⁊ ſic qͦdāmo recognouit in ſepctm̄ originale ¶ Scd̓o ꝙ deus illā naturā reformaretmouēdo creaturā rōnalē in bonū ẜm modū ꝓuidētie ſuequeꝫ ipſe Areſto. ſcire non tenebatur vt ſupra dictuꝫ eſt¶ Primū patet ex tercio de anima. intellectus inqͥt Areſtoteles proptet futurum retrahere iubet de eo quod cōcupiſcētia p̄cipit ꝓpter ip̄m iam. id eſt propter p̄ſens tempus. Que Areſtotelis ꝓpoſitio ſimilis eſt dicto apoſtoliad Gallathas quinto. Caro cōcupiſcit aduerſus ſpiritum. Appetitus em̄ intellectiuus qui fert̉ in bonum ẜmſe ⁊ ẜm omnē temꝑis differentiam. quandoqꝫ retrahiturex cōſideratione diuinoꝝ preceptoꝝ que quādoqꝫ minātur aliqua penam futuram. A delectabilibus que tamēꝯcupiſcētia precipit tanqͣꝫ bona ꝓ p̄ſenti ¶ Ex quo patetꝯtrarietas appetituū in hoīe. que ē effectus peccati originalis et ex effectu poterant cauſam cognoſcere Secundūpatet. quia dicit̉ infra in eodem tercio ꝙ ſicut ſphera mouet ſpheram. ita appetitus appetitū. in quo expreſſe ſignifi

catur ꝙ ſuperior appetitus ſcꝫ intellectiuꝰ moueat naturaliter inferiorē appetitū. ſicut ſuꝑior ſphera inferiorē Cognouit deinceps Areſto. ꝙ ſuꝑior appetitus moueri natus eſt a deo ad rectificauduꝫ hoīem in ſuis operibꝰ. qd̓pꝫ ex fine tractatꝰ de bona fortuna. vbi ſic inquit Areſto.mouet qͦdammō oīa qd̓ in nobis eſt diuinū. inſtinctꝰ em̄principiū nō rō ſed aliquid melius. quid em̄ vtiqꝫ erit melius ⁊ ſcīa ⁊ intellectu niſi deus. hec ille Et ſtatī addit ꝙhn̄tibꝰ impetum diuinū nō expedit cōſilio vti. quia talisinſtinctus eſt a pͥncipio qd̓ eſt melius intellectu ⁊ cōſilio.Ex qͦ ſeqͥtur ꝙ ſi hoīes a deo ad bn̄ oꝑandū moueant̉ etiāab eo appetituū fractura reformet̉ ꝑ ꝟtutes acqͥſitas ⁊ adeo infuſas. Qd̓ etiā eſt veriſil̓e in Areſto. cōtigiſſe cuꝫtā diligēter deſcribat virtutes morales a ſcd̓o libro ethicoꝝ ad ſextū. Et diuerſis aīe ꝑtibꝰ diuerſas tribuit ꝟtutes vt ſub freno intellcūs moti a deo vt dictū eſt ꝯtineant̉Sunt em̄ virtutes morales qͥdā forme a rōe alijs viribꝰimp̄ſſe vt maneat in homīe rectitudo moralis. īmo ſi cōedictuꝫ oīno nō deꝑdit̉ credibile eſt Areſto. circa finē viteilla ꝟba dixiſſe q̄ cōiter de eo dicta famant̉. O ens entiuꝫmiſerere mei. in qͣ pꝫ Areſtꝭ. ſuā imꝑfectionē deo ꝑ modūcōfeſſionis recognouiſſe.jcōtra dicta ſic obijciunt. virtuDl̓¶ AIIN A. tes morales de qͥbꝰ Arꝭ. loqtur nō diſponūt hoīem ad beatitudinē. ſꝫ virtutes infuſe. gͦ ꝑ illā rectitudinē q̄ ſit ꝑ virtutes morales nihil ꝓbat̉de ſalute Areſto. Rn̄ſio dd̓m ꝙ duplex eſt beatitudo quātū ad ꝓpoſitū ſufficit. q̄dā eſt naturalis practica ⁊ ſcd̓ariaPrincipalis em̄ beatitudo eſt ſpeculatīa ſicut ptꝫ pͥmo ⁊decimo ethicoꝝ. loquēdo gͦ de practica beatitudine q̄ cōſiſtit in prudētia ꝯiūctꝭ alijs ꝟtutibꝰ moralibꝰ q̄ in prudētia ꝯnectunt̉. vt pꝫ .vi. ethi. ꝯſtat ꝟtutes morales acquiſitas ꝑ ſe ad illā beatitudine cōcurrere. Alia eſt beatitudoſuꝑnaturalis q̄ ꝯtingit ſolū decedētibꝰ in gr̄a poſt hāc vitam. Ad illā aūt beatitudineꝫ duplex eſt diſpo. q̄dam eſtꝓpinqua ⁊ beatitudini ꝓportionabiliter adeqͥta. ⁊ talis cōſiſtit in gr̄a vie virtutibꝰ infuſis ac donis ſpūſſancti Aiaeſt diſpō remota q̄ facit aptitudinē ad ꝯſequendū virtutes infuſas. ⁊ ſic p̄t dici ꝙ ꝟtutes morales acqͥſite qͣs ponit Areſto. diſponūt ad beatitudinē cū diſponāt ad ꝟtutes infuſas. Sicut dicit ſctūs Tho. in ſcd̓o ſcripto diſtinctione. xxviij. articulo pͥmo. in ſolutōne ad ſcd̓m. Poſtqͣꝫem̄ hō ſe exercitat in moralibꝰ ꝟtutibꝰ p̄t habere firmā cōfidentiā ꝙ deus ei infundat gr̄am. quia facienti qd̓ in ſeeſt deus nunqͣꝫ gr̄am denegat Qd̓ p̄t ſic on̄di. nō em̄ deꝰminus ꝓuidet rebꝰ diſpoſitis in gratuitis qͣꝫ in naturalibus cū p̄cipuā hꝫ curā de gratuitis. ſed deus in naturalibus ſic ꝓuidet. ꝙ ẜm quandā ꝯditionalē neceſſitatē q̄ ſumit̉ ex ordine quem deus rebꝰ inſtituit diſpoſito corporehumano ꝑ naturaꝫ. neceſſe eſt aīam rōnalem a deo creariita multo magis in gratuitis hōi faciēti qd̓ in ſe eſt ſemꝑdeus infundit grām. vt patꝫ de Cornelio actuum decimo ⁊ de multis alijs. Nec tamen valet ſi Areſtoteles nōpoſuit aut cognouit de virtutibꝰ infuſis. que nunc perchriſtum ⁊ doctores noui teſtamenti ſunt expreſſe notificate ꝙ ideo non fuerit in ſtatu ſalutis. ex hoc em̄ ſequeret̉ nullū eſſe ſaluatuꝫ ante tꝑ̄s noue legis. quod falſumeſt. Eſt tn̄ ꝯſiderandū ꝙ Areſto. nō cōtradicit ſentētietheologoꝝ de ꝟtutibꝰ theologicis īmo videt̉ eandē ſnīaꝫaliquo mō dicere ſeptimo ethicoꝝ vbi d̓t ꝙ cōtra beſtialitatē multis inſit hominibꝰ virtus herōica ꝑ quā genti-