Etis a me Nepotiane chariſſime litteris tranſmarinis & crebro petis ut tibi breui uolumine digerā pracepta uiuendi: & ꝗͣ rōne is qui ſæculi miltia derelicta uel monachus cœperit eſſe: uel clericus: rectumChriſti tramitē teneat. ne ad diuerſa uitioꝝ diuerticula rapiatur. Dū eſſem adoleſcēs. immo pene pu-er: & primos impetus laſciuientis ætatis heremi duritia refrenarē: ſcripſi ad auūculum tuū ſanctum Heliodoꝝexhortatoriā epiſtolam: plenam lachrymis querimoniiſqꝫ: & quæ deſerti ſodalis mōſtraret affectum. ſed in il-lo opere ꝓ ætate tūc Iuſimus. & calētibus adhuc rhetoꝝ ſtudiis atqꝫ doctrinis: quædam ſcholaſtico flore depinximus. Nūc iam cano capite: & arata rugis fronte: & inſtar bouum pēdentibus a mento palearibus.Frigidus obſiſtit circum præcordia ſanguis.Vnde & in alio loco idem poeta canit.Omnia fertætas animum quoqꝫ. Et poſt modicum.Nunc oblita mihi tot carnima. uox quoqꝫ Mœrin. Iam fugit ipſa.Quod ne de gentili tantum litteratura ꝓferre uideamur: diuinoꝝ uoluminum ſacr̄a cognoſce. Dauid annosnatus. lxx. bellicoſus quondam uir: ſenectute frigeſcēte nō poterat calefieri. Quæritur itaqꝫ puella de uniuerſis filiabus iſrael Abiſac ſunāmitis: quæ cum rege dormiret: & ſenile corpus calefaceret. Nonne tibi uidetur ſioccidētem ſequaris litteram uel figmentū eſſe de mimo? uel Attellanaꝝ ludrica? Frigidus ſenex obuoluitur ueſtimentis: & niſi complexū adoleſcentulæ nō tēpeſcit iuebat adhuc Berſabee: ſuꝑerat Abigael: & reliquæ uxores eius & concubinæ quas ſcriptura commemorat. oēs quaſi frigidæ repudiantur: & in unius tantū grādæuuscaleſcit amplexius. Abraham multo Dauid ſenior fuit. & tamen uiuente Sara aliam non quæſiuit uxorē. Iſaacduplices Dauid annos habuit: & cum Rebecca iam uetula nunꝗͣ refrixit. Taceo de prioribus ante diluuium uiris qui poſt annos noningentos: non dico ſenilibus ſed pene iam carioſis artubus: nequaꝗͣ puellares quæſiereamplexus. certe Moyſes dux iſraelitici populi. cxx. annos habebat: & Sephoram non mutauit? Quæ eſt igiturſunamitis uxor: & uirgo tam feruens: ut frigidum calefaceret? tam ſancta ut calentem ad libidinem non ꝓuocaret? Exponat ſapientiſſimus Salomon patris ſui delitias: & pacificus bellatoris uiri narret amplexus. Poſſideſapientiam: poſſide intelligentiam. Ne obliuiſcaris: & ne declinaueris a uerbis oris mei. Ne derelinquas illam& apprehendet te. ama illam: & ſeruabit te. Principium ſapientiæ poſſide ſapientiam. & in omni poſſeſſionetua poſſide intelligētiam circunda illam: & exaltabit te. honora illam: & amplexabitur te. ut det capiti tuo coronam gratiaꝝ. Corona quoqꝫ delitiaꝝ ꝓteget te. Omnęs pene uirtutes corporis mutantur in ſenibus: & creſcen-te ſola ſapientia: decreſcunt cæteræ uires: ieiunia: uigiliæ: & elemoſynæ: chameuniæ ideſt in pauimentum dormitio: hūc illucqꝫ diſcurſus: peregrinoꝝ ſuſceptio: defenſio paupeꝝ: inſtantia orationum: & ꝑſeuerantia: uiſitatio languentium: labor manuū unde præbeant̉ elimoſinæ. Et ne ſermonem longius protraham: cūcta quæ percorpus exercētur: fracto corpore minora fiūt. Nec hoc dico: ꝙ iuuēibus & adhuc ſolidioris ætatis: his dūtaxatqui labore & ardētiſſimo ſtudio: uitæ quoqꝫ ſanctimonia: & oratōis frequētia ad dominū Ieſum ſciētiā cōſecu-ti ſunt: Frigeat ſapientia: quæ in pleriſqꝫ ſenibus ætate marceſſit. ſed ꝙ adoleſcētia multa corporis bella ſuſtineat. & īter incētiua uitioꝝ: & carnis titillatiōes: quaſi ignis in lignis uiridibus ſuffocetur: & ſuū nō poſſit explicare fulgorē. Senectus uero rurſus eoꝝ: qui adoleſcētiā ſuā honeſtis actibus īſtruxerūt: & in lege domini meditati ſunt die ac nocte: ætate fit doctior: uſu ſtructior: ꝓceſſu tꝑis ſapientior: & ueteꝝ ſtudioꝝ dulciſſimos fructusmetit. Unde & ſapiens ille uir græce Themiſtocles cū expletis. cvii. annis: ſe mori cerneret. dixiſſe fertur ſe dolere ꝙ tunc egrederetur de uita: quādo ſapere cœpiſſet. Plato octogeſimo & uno anno ſcribēs ē mortuus. Et Iſo-crates nonaginta & nouē annos in docendi ſcribendiqꝫ labore compleuit. Taceo cæteros philoſophos: Pytha-goram: Democritum: Xenocratem: Zenonem: Cleantem: qui iam ætate lōgæua in ſapientiæ ſtudiis floruerūt.Ad poetas uenio: Homeꝝ: Heſiodum: Simonidem: Steſicoꝝ: qui grandes natu cigneum neſcio quid: & ſolitodulcius uicina morte cecinerūt. Sophocles cum ꝓpter nimiam ſenectutem & rei familiaris negligentiā a filiisaccuſaretur amentiæ: Oedippi fabulam quā nuꝑ ſcripſerat recitauit iudicibus: & tantum ſapientiæ in ætate iāfracta ſpecimen dedit: ut ſeueritatem tribunalium in theatri fauorē uerteret. Nec miꝝ cū etiā Cato Cēſorixiuꝫ& Romāi generis diſertiſſimus iam & ſenex græcas literas nec erubuerit nec deſperauerit diſcere. Certe Homorus refert ꝙ de lingua Neſtoris iam uetuli: & pene decrepiti dulcior melle oratio fluxerit. Sed & ipſius Abiſacnominis ſacramentū: ſapiētiam ſenū indicat ampliorem. Interpretatur. n. pater meus ſuperfluus uel patris merugitus. uerbū ſuperfluū ambiguum eſt: ſed in præſenti loco uirtutem ſonat: ꝙ amplior in ſenibus: & redundāsac larga ſapientia. In alio autem loco ſuperfluus quaſi non neceſſarius ponitur. Abiſac autem .i. rugitus ꝓprienuncupatur: quod ut maris fluctus reſonat: & ut ita dicam: de pelago ueniens fremitus auditur: ex quo oſtenditur: abūdātiſſimum & ultra humanam uocem diuini ſermonis in ſenibus tonitruum commorari. Porro Sunamitis in lingua noſtra coccinea dicitur: ut ſignificet calere ſapientiam: & diuina lectione feruere: quod licetdominici ſanguinis indicet ſacramentum: tamen & feruorem oſtēdit ſapiētiæ. Vnde & obſtetrix illa in Geneſicoccinū ligat in manu Phares: qui ab eo ꝙ parietē diuiſerat: duos ante populos ſeparantem diuiſoris. i. Pharesſortitus eſt nomen. Et Raab meretrix in typo eccleſiæ: reſticulam myſterium ſanguinis cōtinentem: ut Hieri-co pereūte domus eius ſaluaretur: appēdit in feneſtra. Vnde & in alio loco de uiris ſanctis ſcriptura commemorat. Hi ſunt: qui uenerunt de calore domus patris Rechab. Et dominus noſter in euāgelio ignē inquit ueni mittere in terram: & quid uolo niſi ut ardeat? Qui in diſcipuloꝝ cordibus ſuccenſus cogebat eos dicere: nōne conoſtꝝ ardens erat in nobis: dū loqueretur in uia: & aperiret nobis ſcripturas? Quorſum hæc tā longo repeti-ta principio? Ne a me q̄ras pueriles declamationes: ſentētiaꝝ floſculos: uerboꝝ lenocinia: & ꝑ fines capituloꝝ