immerito a beato papa Gelaſio inter apocrypha cōputatur. xv. diſ. c. Sancta Romana.¶ Hieronymi ad Paulinū de oībus diuinæ hiſtoriæ libris. ubi exēplis & rōnibus inſtruit eū in ſcripturis ſanctiſine præceptore & īterprete nō poſſe ꝓficere: & ꝑ ſingulos ꝑcurrens libros ſūmatī myſteria reſerat ſcripturarūſe præuiū ſpōdens ac ſociū ſtudioꝝ ſi ſæculū dereliquerit.Rater Ambroſius tua mihi munuſcula ꝑferens detulit & ſuauiſſimas litteras quæ a principio amicitiarū fidē ꝓbatæ iā fidei & ueteris amicitiæ præferebāt. Vera .n. illa neceſſitudo eſt: & chriſti glutino cōpulata quā nō utilitas rei familiaris: nō præſentia tātū corpoꝝ: nō ſubdola: & palpans adulatio: ſed de-timor & diuinaꝝ ſcripturaꝝ ſtudia cōciliant. Legimus in ueteribus hiſtoriis quoſdā Iuſtraſſe prouīcias: nouo-adiiſſe populos: maria trāſiſſe: ut eos quos ex libris nouerāt: corā quoqꝫ uiderent. Sic Pythagoras mēphiticosuates: ſic Plato ægyptū: & Archytū Tarentiuū: eāqꝫ orā italiæ quæ quondā magna græcia dicebat̉ laborioſiſ-ſime peragrauit: Vt qui athenis magiſter erat & potēs: cuiuſqꝫ doctrinā achademiæ gymnaſia perſonabant: fieret peregrinus atqꝫ diſcipulus: malens aliena uerecūde diſcere: ꝗͣ ſua īpudenter ingerere. Deniqꝫ cū litteras quaſi toto fugiētes orbe ꝑſequit̉: captus a pyratis atqꝫ uenūdatus: etiā tyrāno crudeliſſimo paruit captiuus: uīctus:& ſeruus. Tamen quia philoſophus: maior emēte ſe fuit. Ad Titū Liuiū lacteo eloquētiæ fōte manantē de ulti-mis hiſpaniæ galliarūqꝫ finibus quoſdā ueniſſe nobiles legimus. Et quos ad cōtēplationē ſui roma nō traxerat:unius hominis fama ꝑduxit. Habuit illa ætas inauditū oībus ſæculis celebrādūqꝫ miraculū: ut tantā urbē īgreſſi: aliud extra urbē qͣrerent. Apollonius ſiue ille magnius ut uulgus loquit̉: ſiue philoſophus ut Pythagorei tradunt: intrauit Perſas: ꝑtranſiuit Caucaſū: albanos: ſcythas: maſlagetas: opulētiſſima indiæ regna penetrauit: &ad extremū latiſſimo Phyſon amne tranſmiſſo ꝑuenit ad brachmanas: ut Hiarchā in throno ſedentē aureo: &de Tantali fonte potantē inter paucos diſcipulos de natura: de moribus: ac ſydeꝝ & dieꝝ curſu audiret docētēInde ꝑ elamitas: babylonios: chaldæos: mœdos: aſſyrios: parthos: ſyros: phœnices: arabes: palæſtinos reuerſusalexandriam: perrexit ad æthiopā: ut gymnoſophiſtas & famoſiſſimā ſolis menſam uideret in ſabulo. Inuenitille uir ubiqꝫ qd̓ diſceret: & ſemꝑ proficiēs ſemꝑ ſe melior fieret. Scripſit ſuꝑ hoc pleniſſime octo uoluminibusPhiloſtratus. Q uid loquar de ſæculi hoībus? cū apoſtolus paulus uas electionis & magiſter gentium qui deconſcientia tanti in ſe hoſpitis loquebatur ait. An exꝑimentum qͣritis eius qui in me loquitur chriſtus? poſt Daº maſcum arabiāqꝫ luſtratam aſcenderit Hieroſolymā: ut uideret Petrū: & manſerit apud eū diebus. xv. Hoc n.myſterio hebdoadis & ogdoadis futurus gentium prædicator inſtruēdus erat. Rurſūqꝫ poſt annos. xiiii. aſſunpto Barnaba & Tito expoſuerit apoſtolis euangeliū: ne forte in uacuū curreret: aut cucurriſſet: Habet enim nſcio quid latentis ένέργιας uiua uox: & in aures diſcipuli de auctoris ore trāſfuſa fortius ſonat. Vnde & Aeſchines cū rhodi exularet: & legeret̉ illa Demoſthenis oratio: quam aduerſus eū habuerat: mirantibus cunctis atolaudantibus ſuſpirans ait: Quid ſi ipſam audiſſetis beſtiam ſua uerba reſonantem? Nec dico ꝙ ſit in me aliꝗqtale: ꝗd̓ uel poſſis a me audire uel uelis diſcere: ſed quo ardor tuus & diſcendi ſtudium etiam abſqꝫ nobis per ſeprobari debeat. Ingenium docile & ſine doctore laudabile eſt. Non quid inuenias: ſed quid qͣras conſideramus.Mollis cæra & ad formandum facilis etiam ſi artificis & plaſtæ ceſſent manus: tamen uirtute totum eſt quicꝗdeſſe poteſt. Paulus apoſtolus ad pedes Gamalielis legem Moyſi & prophetas didiciſſe ſe gloriatur: ut armatusſpiritalibus telis poſtea diceret confidenter. Arma enim militiæ nr̄æ non carnalia ſunt ſed potentia deo ad de-ſtructionem munitionū conſilia deſtruentes: & oēm altitudinem extollentem ſe aduerſus ſcientiam dei & captiuantes omnem intellectum ad obediendum chriſto & ſubiugare parati cunctā inobedientiā. Ad Timotheūſcribit ab infantia ſacris litteris eruditum: & hortat̉ ad ſtudiū lectionis: & ne negligat gratiā quæ data ſit ei pe-īpoſitionē manus preſbyteri. Tito præcipit: ut inter cæteras uirtutes epiſcopi: quem breui ſermone depinxit:ſcientiam quoqꝫ intelligat ſcripturaꝝ: Obtinentē inquit eū qui ſecundū doctrinā eſt fidelem ſermonē: & ut po-tens ſit exhortari in doctrina ſana: & cōtradicentes reuincere. Sancta quippe ruſticitas ſolū ſibi prodeſt: & quātum ædificat ex uitæ merito eccleſiam chriſti: tantum nocet: ſi deſtruentibus non reſiſtat. Malachias prophetaimmo per Malachiā interrogauit dominus ſacerdotes legem. In tantū ſacerdotis officiū eſt interrogatū reſpordere de lege. In deuteronomio. Interroga patrem tuum: & annunciabit tibi ſeniores tuos: & dicent tibi. In pſal-mo quoqꝫ. cxviii. Cantabiles mihi erant iuſtificationes tuæ in loco ꝑegrinationis meæ: Et in deſcriptione iuſt.uiri: cū eum arbori uitæ Dauid quæ eſt in paradilo compararet: inter cæteras uirtutes etiam hoc intulit. In legedomini uoluntas eius: & in lege eius meditabitur die ac nocte. Daniel in fine ſacratiſſimæ uiſionis. Iuſti ait ful-gent ſicut ſtellæ: & intelligentes: hoc eſt docti quaſi firmamentum. Vides quantum inter ſe diſtent iuſta ruſti-citas & docta iuſticia. Alii ſtellis: alij cælo comparantur: ꝗͣꝗͣ iuxta hebraicā ueritatē utrūqꝫ de eruditis poſſit in-telligi. Ita enim apud eos legimus. Qui autem docti fuerint fulgebunt quaſi ſplendor firmamenti: & qui ad iu-ſticiā erudiunt multos: quaſi ſtelllæ in ꝑpetuas æternitates. Cur dicit̉ Paulus apoſtolus uas electionis? nēpe ꝗꝛuas legis & ſcārū ſcripturaꝝ armatiū eſt: phariſæi ſtupent ad doctrinā domini: & mirantur in petro & Ioannquō legē ſciant cū lr̄as nō didicerint. Quiquid enī alijs exęrcitatio & quotidiana in lege meditatio tribuere ſolet: illis ſpūs ſcūs ſugge rebat: & erāt iuxta qd̓ ſcriptū ē θέωδιδ ἀκτόι docibiles deo. xii. annos ſaluator īpleuerat.& in tēplo ſedens de qōnibus legis interrogans magis docet dū prudēter interrogat niſi forte ruſticum petrumvuſticum & Ioannem dicimus: quoꝝ uterqꝫ dicere poterat etſi imperitus ſermone: non tamen ſcientia. Ioannesruſticus piſcator indoctus. Vnde uox illa obſecro? In principio erat uerbū: & uerbū erat apud deū: & deus erauerbūλονος enī græce multa ſignificat. Nā & uerbū eſt: & rō: & ſupputatio: & cauſa uniuſcuiuſqꝫ rei: per quſunt ſingula quæ ſubſiſtūt. Quæ uniuerſa recte ītelligimus in chriſto. Hoc doctus Plato neſciuit: hoc Demo-