uere bona erat. Cur ergo nihil ſimulate accipiendo ſacroꝝ cerimoniarūqꝫ gentilium: ſed de cibis: & præputiouerum ſentiendo: ac docendo: tamen tanꝗͣ gentilis factus eſt gentibus: & non potuit fieri iudæis tanꝗͣ iudæus:niſi fallaciter ſuſcipiendo ſacr̄a iudæoꝝ? Cur oleaſtro inſerto obſeruauit diſpenſationis ueracem fidem & naturalibus ramis: non extra ſed in arbore conſtitutis: neſcio ꝗd̓ diſpenſatoriæ uelamen ſimulationis obtendit? Cu-factus tanꝗͣ gentilis gentibus: quod ſentit docet: qd̓ agit ſentit: factus aūt tanꝗͣ iudæus iudæis: aliud claudit inpectore: aliud promit in uerbis: in factis: in ſcriptis. Sed abſit hoc ſapere. Vtriſqꝫ enim debebat charitatē de code puro & conſcīa bona & fide nō ficta: ac per hoc oībus oīa factus eſt: ut oēs lucrifaceret non mentientis aſtu:ſed cōpatientis affectu .i. non oīa mala hoīum fallaciter agēdo: ſed alioꝝ oīum malis oībus tanꝗͣ ſi ſua eſſent miſericordes medicinæ diligentia procurando: Cū itaqꝫ illa teſtamenti ueteris ſacr̄a etiam ſibi agenda minime recuſabat: non miſericorditer fallebat: ſed oīno non fallens: atqꝫ hoc modo a domino deo illā uſqꝫ ad certi tꝑis di-penſationem iuſta eſſe cōmendās: a ſacrilegis ſacris gentium diſtinguebat. Tunc aūt nō mentientis aſtu: ſed cō-patientis affectu: iudæis tanꝗͣ iudæus fiebat: quando illos ab illo errore: quo uel in Chriſtum credere nolebantuel per uetera ſacerdotia ſua cerimoniaꝝ obſeruationes ſe a peccatis poſſe mundari: fieriqꝫ ſaluos exiſtimabantſic liberare cupiebat: tanꝗͣ ipſe illo errore teneretur: diligens utiqꝫ proximum tanꝗͣ ſe ipſum: & hæc alijs faciensquæ ſibi ab aliis fieri uellet: ſi hoc opus eſſet. Quod cum dominus monuiſſet: adiunxit. Hæc eſt aūt lex & prophetæ: hunc cōpatientis affectum in eadem epiſtola ad Galathas præcipit dicens. Si præoccupatus fuerit ho-mo in aliquo delicto: uos qui ſpiritales eſtis inſtruite huiuſmodi in ſpiritu lenitatis intendens te ipſum ne & tutenteris. Vide ſi non dixit fieri tanꝗͣ ille: ut illum lucrifacias: non utiqꝫ ut ipſum delictum fallaciter ageret: auſe id hr̄e ſimularet: ſed ut in alterius delicto quid etiam ſibi accidere poſſet attenderet: atqꝫ ita alteri tanꝗͣ ſibi altero uellet miſericorditer ſubueniret: hoc eſt non mentientis aſtu: ſed cōpatientis affectu. Sic iudæo: ſic gentiliſic cuilibet hoī Paulus in errore uel peccato aliquo conſtituto: non ſimulando ꝗd̓ non erat: ſed compatiēdo: ꝗꝛeſſe potuiſſet: tanꝗͣ qui ſe hoīem cogitaret: omnibus oīa factus eſt: ut omnes lucrifaceret. Te ipſum ſi placet ofſecro re pauliſper intuere: te ipſum inꝗͣ erga me ipſum & recole: uel ſi habes conſcripta relege uerba tua in illa epiſtola: quam mihi per fratrē noſtrum iam collegam meum Cyprianum breuiorem miſiſti ꝗͣ ueraci ꝗͣ germa-no ꝗͣ pleno charitatis affectu: cum quædam me in te cōmiſiſſe expoſtulaſſes grauiter ſubiunxiſti: In hoc læditur amicitia: in hoc neceſſitudinis iura uiolantur: ne uidea mur certare pueriliter: & fautoribus inuicem uel detractoribus nr̄is tribuere materiam contendendi. Hæc abs te uerba non ſolum ex aīo dicta ſentio: ueꝝ etiā be-nigno aīo ad conſulendum mihi. Deniqꝫ addis qd̓ etiam ſi non adderes appareret: & dicis hoc ſcribo: quia te pure & chriſtiane diligere cupio: nec quicꝗͣ in mea mente retinere quod diſtet a labiis. Quir ſācte mihiqꝫ ut deuiuidet aīam meam ueraci corde dilecte: hoc ipſum qd̓ poſuiſti in lr̄is tuis: qd̓ te mihi exhibuiſſe non dubito: hocipſum oīno apoſtolum Paulū credo exhibuiſſe in lr̄is ſuis non unicuilibet hoī: ſed iudæis & græcis & oībus gertibus filiis ſuis: quos in euangelio genuerat: & quos pariendos parturiebat: & deinde poſteroꝝ tot milibus fide-lium chriſtianoꝝ: propter quos illa memorie cōmendabatur epiſtola: ut nihil in ſua mente retineret: quod diſtaret a labiis: Certe factus es etiam tu tanꝗͣ ego non mentientis aſtu: ſed compatientis affectu: cum cogitares tāme non relinquendum in ea culpa in quā me prolapſum exiſtimaſti: ꝗͣ nec te uelles ſi eo modo prolapſus eſſes.Vnde agens gratias beniuolæ menti erga me tuæ ſimul poſco: ut etiam mihi non ſuccenſeas: ꝙ cum in opuſculis tuis aliqua me mouerent: motum meum intimaui: tibi hoc erga me ab oībus obſeruari uolens: quod ergate ipſe ſeruaui: ut quicquid īprobandum putant in ſcriptis: nec claudant ſubdolo pectore: nec ita reprehendantapud alios: ut taceant apud me: hinc potius exiſtimans lædi amicitiam: & neceſſitudinis iura uiolari. Neſcio. nutrū amicitiæ chriſtianæ putanda ſint: in quibus magis ualet uulgare prouerbiū. Obſequiū amicos ueritas odium parit: ꝗͣ eccleſiaſticum: Fideliora ſunt uulnera amici: ꝗͣ uoluntaria oſcula inimici. Proinde chariſſimos nr̄o.qui nr̄is laboribus ſinceriſſime fauerit hoc potius quāta poſſumus inſtantia doceamus: quo ſciant fieri poſſe:ut inter chariſſimos nihil aliquid alterutro ſermone contradicatur: nec tamen ipſa charitas minuatur: nec ueri-tas ꝯdium pariat: quæ debetur amicitiæ: ſiue illud ueꝝ ſit qd̓ contra dicitur: ſiue corde ueraci qualecūqꝫ diciturnō retinendo in mente quod a labiis diſtet. Credāt igitur fratres noſtri familiares tui: quibus teſtimoniū ꝑhibe:ꝙ lintuaſa Chriſti: me inuito factū: nec mediocrē de hac re dolorē īeſſe cordi meo: ꝙ litteræ meæ prius ī multorū manus uenerint: ꝗͣ ad te ad quem ſcriptæ ſunt ꝑuenire potuerūt. Quod aūt mō id acciderit: & longū eſt narare: & niſi fallor ſuꝑfluū: cū ſufficiat ſiquid mihi in hoc credatur: nō eo factum aīo quo putatur: nec oīno meæfuiſſe uoluntatis aut diſpoſitionis aut conſenſionis aut ſaltem cognitionis: ut fieret. Hæc ſi non credunt quod teſte deo loquor: quid amplius faciā: non habeo. Ego tamen abſit ut eos credā: hoc tuæ ſanctitati maliuola menteIuggerere ad excitandas inter nos inimicitias: quas miſericordia domini dei nr̄i auertat a nobis ſed ſine ullo nocendi aīo facile de hoīe humana uitia ſuſpicari. Hoc enim me de illis æquum eſt credere: ſi uaſa ſunt Chriſti: nōin contumeliam: ſed in honorem facta: & diſpoſita ī domo magna: a deo ad omne opus bonum. Quod ſi poſthanc atteſtationem meam: ſi in noticiā eoꝝ uenerit: facere uoluerint: ꝗͣ non recte faciāt: & tu uides: qd̓ ſane ſcrplerā: nullū me librū aduerſus te romā miſiſſe: ideo ſcripſerā: quia & libri nomen: ab ipſa epiſtola diſcernebamVnde omnino neſcio quid aliud te audiſſe exiſtimauerā: & romam nec ipſam epiſtolā: ſed tibi miſerā: & aduerſus te non eſſe arbitrabar: quod ſincæritate amicitiæ ſiue ad admonendū: ſiue ad te uel me abs te corrigendum:feciſſe me noueram: exceptis autem familiaribus tuis. teipſum obſecro per gr̄am: qua redempti ſumus: ut quacunqꝫ tua bona quæ domini pietate tibi conceſſa ſunt: in litteris meis poſui: non me exiſtimes inſidioſo blandiloquio poſuiſſe. Siquid autem in te peccaui: dimittas mihi. Nec illud quod de te neſcio cuius poetæ factum