empta poſtea mendacium: ideſt antichriſtum ſuſcepturi ſunt.ueritateEpiſtola. XCV¶ Beati Damaſi papæ ad Hieronymum de interpretatione oſanua ſiſcitantis.Vlectiſſimo filio Hieronymo Damaſus epiſcopus in domino ſalutē. Cōmētaria cū legerē græco la-Finoqꝫ ſermone in euangelioꝝ īterpretatione a noſtris: ideſt Orthodoxis uiris olim ac nuper ſcriptaquæ de eo quod legitur Oſāna filio Dauid: non ſolū diuerſa: ſed etiā contraria ſibimet proferunt̉.Studiū ergo dilectionis tuæ deprecor: ut ardenti illo ſtrenuitatis ingenio: abſciſis opinionibus ambiguitatibuſqꝫ ſcrupuloſis quid ſe habeat apud hebræos: uiuo ſenſu ſcribas: ut de hoc ſicut de multis tibi curæjoſtræ in Chriſto ieſu gratias referant.¶ Beati Hieronymi ad Damaſū reſponſiua Oſāna ſecundū hebraicā ueritatē īterpretātis. Epiſtola. XCVI.Vlti ſuꝑ hoc ſermone diuerſa finxerūt: e ꝗbus noſter Hilarius in cōmentariis Matthæi ita poſuit.Pſāna hebraico ſermone ſignificat redēptio domus Dauid. Primū redētio lingua hebræa ephodAnterpretatur. Deinde domus beth. Dauid uero in hoc loco non eſſe nomen inſertū omnibus patet.Alii opinati ſunt Oſāna gloriā dici. Porro gloria caboth appellatur. Nōnulli gratiā: cum gratia thoIa: ſiue anna nuncupet̉. Reſtat ergo ut omiſſis opinionū riuulis: ad ipſū fontē: unde ab euāgeliſtis ſſiptum eſtrecurramus. Nā quomodo illud neqꝫ in græcis neqꝫ in latinis codicibus poſſumus īuenire: ut cōpleretur id ꝗddictū eſt per prophetas. Quoniā Nazareus uocabit̉. Et illud. Ex ægypto uocaui filiū meum: ita & nunc ex hebræis codicibus ueritas exprimenda eſt. Vnde in hanc uocē uulgus & maxime cōſona inter ſe paruuloꝝ turbaprorupit: dicente Matthæo. Turbæ aūt quæ præcedebāt: & quæ ſequebant̉ clamabant dicētes. Oſāna filio Deuid. Benedictus qui uenit in nomine domini. Marcus uero ita poſuit: clamabāt dicentes oſāna benedictus quiuenit ī nomine domini: benedictū quod uenit ī nomine domini regnū patris noſtri Dauid oſāna ī excelſis. Ioannes quoqꝫ pari uoce cōſentit. Et clamabant Oſāna benedictus ꝗ uenit ī noīe domini rex iſrael. Solus Lucas uerbū oſāna non poſuit: in reliqͣ interpretationis parte cōſentiens. Benedictus ꝗ uenit rex in noīe domini: pax ī terra: & gloria ī excelſis. Igit̉ ut diximus ipſa hebræa uerba ponēda ſunt: & oīum interpretū opinio dirigēda: quofacilius ꝗd ſuꝑ hoc ſentiēdū ſit: ex retractione cūctoꝝ ipſe ſibi lector quid ſequat̉ īueniat. In cēteſimo. xvii. pſalmo ubi nos legimus. O domine ſaluū me fac: o domine bene ꝓſperare: benedictus ꝗ uenit ī noīe domini: In hebræo legit̉ Anna adonai oſiāna. Anna adonai aſſiēna baruch abbadaſen adonai. Quod Aquila SymmachusTheodotion & quinta editio: ne quid ī latino mutare uideamur: ita exprimūt: ὄ κύρίσo domīe: σοσονδη ſal-uum fac: οκύριε: o domine έυδοσονδη ideſt bene proſperare: ἕυλογήμένοS benedictus: ὀ ερχομένο S quiuenit ευουοματι κύριόυ in nomine domini. Sola ſexta editio cū īterpretibus. lxx. ita cōgruit: ut ubi cæteri poſuerunt ωδη: illi ſcripſerint ω. Et quia oſiāna qd̓ nos corrupte ꝓpter ignorantiā dicimus oſāna: ſaluificaui ſiueſaluū fac exprimat̉: oīum īterpretatione ſignatum eſt Nūc illud ī cura eſt: ꝙ ſine adiectione ſaluādi ſolus annaſermo ſignificet. Sciendūqꝫ quia ī hoc loco ter dicat̉ anna: & primū quidē ac ſecūdū eiſdē litteris ſcribit̉ alepl̓nō he: tertiū uero heth nō he. Symmachus igit̉ ꝗ in cēteſimo. xvii. pſalmo cū oīum īterpretatiōe cōſenſerat: utnobis manifeſtiorē tribueret ītellectū. In cēteſimo. xv. pſalmo ubi dicit̉: O domine libera aīam meā: ita īterpretatus eſt: obſecro domine libera aīam meā. Vbi aūt. lxx. ω: & ille obſecro trāſtulerunt. Aꝗla & cæteris editioni-bus οδη īterpretantibus ī hebræo ſcribit̉ anna: ueꝝ ita ut ī principio aleph habeat non heth. Ex quo aīaduertimus ſi ex aleph ſcribat̉ anna: ſignificari obſecro. Si aūt ex heth eſſe cōiunctionē: ſiue interiectionē: qͣ apud græCuius interpretationē latinus ſermo nō eprimit. Sed quoniācos poniturhæ minutiæ & iſtiuſmodi diſputationis archanū ꝓpter barbariē linguæ pariter ac litteraꝝ legēti moleſtiā tri-buūt: ad explanādi cōpendiū uenio: ut dicā ea quæ de. cxvii. pſalmo: qui manifeſte de chriſto ꝓphetat: & ī ſynagogis iudæoꝝ creberrime legebat̉. Vnde & populus notior erat: hos uerſus eſſe aſſūptos: qd̓ ille qui repromittebat̉ de genere Dauid: uenerit ſaluaturus iſrael: dicēte Dauid. Lapidē quē reprobauerūt ædificātes: hic factu:eſt īcaput anguli. A domino factū eſt iſtud: & eſt mirabile ī oculis noſtris. Hæc eſt dies quā fecit dominus: exu-temus & lætemur in ea. O domine ſaluū me fac:o domine bene ꝓſperare. Benedictus ꝗ uenit ī noīe domini. Benediximus uobis de domo domini: deus dominus & illuxit nobis. Vnde & ī euāgeliſtaꝝ ſcriptura cōmemoratur: phariſæos & ſcribas ſuꝑ hoc īdignatione cōmotos: ꝙ uiderēt populū pſalmi ꝓphetiā ſuꝑ Chriſto ītelligerecōpletā: & clamātes pueros oſiāna filio Dauid: & dixiſſe ei: audis quid iſti loquunt̉? Et leſū reſpōdiſſe eis. Nūclegiſtis: quia ex ore īfantiū & lactentiū ꝑfeciſti laudē: cēteſimū ſeptimū decimū octaui pſalmi aſſertione firmātem. Et de eo quidē qd̓ facile exprimi poterat Benedictus qui uenit ī noīe domini: oīum euāgeliſtaꝝ ſcripturacōſentit. De uerbo uero oſiāna quia græcū nō poterāt tranſferre ſermonē: ſicut ī alleluia & in amen: & ī pleriſꝗꝫfactū uidemus: ipſū hebræū poſuerunt: dicentes oſianna. Lucas igit̉ qui inter oēs euangeliſtas græci ſermoniseruditiſſimus fuit: quippe ut medicus: & qui euangeliū græcis ſcripſerit: quia ſe uidit proprietatē ſermonis trā-ſferre nō poſſe: melius arbitratus eſt tacere: ꝗͣ id ponere: quod legenti faceret q̄ſtionē. Ad ſummā ſicuti nos ī linguā ſatinā habemus interiectiones quaſdam: ut inſultādo dicamus uah: & in admirādo pape: & in dolēdo hei& quando ſilentiū uolumus īperare: ſtrictis dentibus ſpiritū coarctamus & cogimus: tantū ſibilū in ſonādo ſcilicetz. Ita & hebræi inter reliquas proprietates linguæ ſuæ habent interiectionem: ut quando uolunt dominūdepræcari: ponant uerbum petentis affectu: & dicant. Anna domine: ꝙ. lxx. dixerunt: o domine: oſi: ergo ſalui-fica interpretat̉. Anna interiectio depræcantis eſt: ſi ex duobus his uelis compoſitū uerbum facere: dices oſian-na: ſiue ut nos loquimur oſanna media uocali littera: eliſa: ſicuti facere ſolemus in uerſibus Virgilii: ꝗͣdo Me neincœpto deſiſtere uictā? Scādimus: nince: prode. Aleph nāqꝫ littera prima uerbi ſeq̄ntis extremā uerbi prioris: