Druckschrift 
1 (1490)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

uidet̉ eſſe occaſio delictoꝝ: ꝓhibēdo qd̓ uult fieri: ligat eos uinculis mādatoꝝ: prius abſqꝫ lege peccātes: tenebant̉ crimibus. Hæc diximus: legē quæ Moyſē data eſt intelligētes. Veꝝ ꝗa in cōſeqͣntibus ſcriptūeſt: lex dei & lex carnis atqꝫ mēbroꝝ: quæ pugnat aduerſus legē mētis nr̄æ: & captiuos nos ducit in legē peccatſimulqꝫ qͣtuor leges cōtra ſe dimicātes in uno loco ſcriptas cognoſco. abſqꝫ re arbitror: ſi reꝗrā quot gene-ra legis in ſcripturis ſctīs eſſe cōmemorent̉: dr̄ lex quæ Moyſē data ē: ſecundū illud qd̓ ſcriptū ē ad Galathas.Quotquot .n. ex oꝑibus legis ſūt: ſub maledicto ſūt. Scriptū ē .n. Maledictus oīs ꝑmanet in oībus quæ ſcripta ſūt in libro legis: ut faciat ea: & rurſū in eadē epiſtola. Lex ꝓpter præuaricatōes poſita ē: donec ueniret ſemicui repromiſſū eſt diſpoſita angelos in manu mediatoris: & iteꝝ. Itaqꝫ lex pædagogus nr̄ fuit in chriſto: ut exfide iuſtificemur. Poſtꝗͣ uenit fides: nequaꝗͣ ultra ſub pædagogo ſumus. Oēs .n. filii dei eſtis fidē: quæ ē ī chriſto leſu: hiſtoria quoqꝫ quæ præcepta cōtinet: ſed ꝗcquid factū ſit refert: ab apoſtolo lex appellat̉: Dicite mhi ſub lege uultis eſſe: audiſtis legē? Scriptū ē .n. da Abrahā duos filios habuit: unū de ancilla: & alteꝝ de lbera. Sed ex ancilla: ſecundū carnē natus ē: aūt de libera: repromiſſionē. Sed & pſalmi lex appellant̉: utpleret̉ ſermo in lege eoꝝ ſcriptus ē: ꝗa odio habuerūt me gratis. Eſaiæ quoqꝫ ꝓphetiā legē apoſtolus uocat: Irlege ſcriptū eſt: quoniā in aliis līguis & aliis labiis loquar populo huic: & nec ſic me exaudiēt dicit dominus: ꝗdiuxta hebraicū & Aꝗlā in Eſaia ſcriptū repperi. Appellat etiā lex myſtica ſcripturaꝝ ſcīa. Scimus ꝗa lex ſpiri-talis eſt: & extra hæc oīa naturalē legē ſcriptā in cordibus nr̄is idē apoſtolus docet.. n. gētes quæ legē non habent: naturaliter ea quæ legis ſūt faciūt: iſti legē habētes ipſi ſibi ſūt lex: indicāt opus legis ſcriptū in cordi-bus ſuis: teſtimoniū ꝑhibēte illis cōſcīa. Iſta lex quæ in corde ſcribit̉: oēs cōtinet natiōes: & nullus hoīum eſt quhāc legē neſciat. Vnde oīs mūdus ſub pctō: & uniuerſi hoīes præuaricatores legis ſūt & iccirco iuſtū iudiciū de-ſcribētis in corde humani generis. Quod tibi fieri nolueris: alteri ne feceris. Quis .n. ignoret homicidiū: adulteriū: furtū: & oēm cōcupiſcentiā eſſe malū: ex eo. ſibi ea nolit fieri? Si .n. mala eſſe neſciret: nequaꝗͣ doleret ſibi eſſe illata hāc naturalē legē & Cain cognouit peccatū ſuū dicēs: Maior eſt cauſa mea: ꝗͣ ut dimittar: & Adā& Eua cognouerūt peccatū ſuū: & ꝓpterea abſcōditi ſūt ſub ligno uitæ. Pharao quoqꝫ ante ꝗͣ lex daret̉ Moyfeſtimulatus lege naturæ ſua crimina confitet̉: & dicit: dominus iuſtus: ego aūt & populus meus īpii. Hāc legemneſcit pueritia: ignorat infātia: & peccans abſqꝫ mandato tenet̉ lege peccati lege peccati. Maledicit pr̄i mr̄i &parētes uerberat & quia necdū accepit legē ſapīæ mortuū eſt in ea peccatū. aūt mādatū uenerit: hoc eſt tꝑintelligētiæ appetentis bona: & uitētis mala: tūc incipit peccatū reuiſcere: & ille mori: reuſqꝫ eſſe pctī. Atqꝫ ita fitut tꝑs intelligentiæ quo dei mādata cognoſcimus: ut ꝑueniamus ad uitā oꝑet̉ in nobis mortem: ſi agamus neglgentius: & occaſio ſapīæ ſeducat nos: atqꝫ ſupplātet: & ducat ad mortem. Non quo intelligentia peccatū ſit (Lexenim intelligentiæ ſancta: & iuſta: & bona eſt) Sed intelligentiā peccatoꝝ atqꝫ uirtutum mihi peccatū naſcitqd̓ prius ꝗͣ intelligerem peccatum eſſe non noueram. Atqꝫ ita factum eſt: ut qd̓ mihi pro bono datū eſt: meo uitio mutetur in malum: & ut hypbolice dicam: nouoqꝫ uerbo utar ad explicandū ſenſum meū. Peccatū qd̓ priusꝗͣ haberē intelligentiā: abſqꝫ peccato erat: præuaricationem mandati incipiat mihi eſſe peccatius peccatumQuærimus quæ ſit iſta concupiſcentia: de qua lex dicit: non concupiſces? Alii putant illud eſſe mandatum qd̓in decalogo ſcriptum eſt: non concupiſces rem proximi tui. Nos aūt concupiſcētiam oēs perturbationes aīæſignificatas putamus: quibus mœremus: & gaudemus: timemus: & concupiſcimus: & hoc apoſtolus uas electionis. cuius corpus templum erat ſpūs ſancti: & qui dicebat. An exꝑimentum q̄ritis eius qui in me loquitur chriſtus? Et in alio loco: Chriſtus nos redemit. Et iteꝝ: uiuo aūt iam non ego: uiuit pero in me chriſtus: non de ſe loctur: ſed de eo qui uult poſt peccata agere pnīam: & ſub ꝑſona ſua fragilitatem deſcribit conditionis humanæ:duoꝝ hoīum interioris & exterioris pugnantium intra ſe bella perpetitur. Interior conſentit & ſcriptæ & naturali legi: bona ſit & ſancta & iuſta: & ſpiritalis. Exterior ego inquit carnalis ſum: uenūdatus ſub peccato: ꝗdenim operor neſcio & non quod uolo: hoc ago: ſed quod odi. Si aūt exterior facit quod non uult: & operatur qdnon odit: oſtendit bonum eſſe mandatum: & non ſe operari quod eſt malum: ſed habitans in ſua carpe peccatūhoc eſt uitia corporis: & deſideria uoluptatis: quæ propter poſteros: & ſobolem inſita eſt humanis corporibus&ſi fines fuerit egreſſa uertitur in peccatum. Se unuſquiſqꝫ conſideret: & accuſator ſui tractet incentiua uitioꝝ.Quomō & in ſermone & in cogitatione: & calore corporis ſæpe loquatur & cogitet: & patiatur quod non uul-Nolo dicere faciat: ne ſanctos uiros uidear accuſare: de quibus ſcriptum eſt. Erat ille uerus & īmaculatus: iuſtus dei cultor: recedens ab opere malo: & de Zacharia & Heliſabeth: erant iuſti ambo in conſpectu dei: anbulantes in oībus mandatis & iuſtificationibus domini abſqꝫ querela. Et preceptum eſt apoſtolis: Eſtote per-cti ſicut pater ur̄ cæleſtis perfectus eſt. Nunꝗͣ aūt hoc apoſtolis imperaret: niſi ſciret hoīem poſſe eſſe perfectū.Niſi forte hoc dicamus: recedens ab malo emendationem ſignificet de erroribus pueritiæ & de uitijs laſciuientis ætatis: tranſitum ad correctionem atqꝫ uirtutes. Iuſticiam quoqꝫ quæ in Zacharia & Heliſabeth prædcatur foris eſſe. Concupiſcentiam non quæ nunc habitare in membris nr̄is dicitur uerſari intrinſecus: ſed & apoſtolis pueris præcipit̉ ueꝝ ætatis robuſtæ ut aſſumāt perfectionem quam & nos confitemur in ætate eſſiperfecta. Nec hæc dicentes adulamur uitiis: ſed auctoritatem ſequimur ſcripturaꝝ: nullus homo abſqꝫ peccato ſit: ſed concluſit deus omnes ſub peccato: ut omnibus miſereatur: abſqꝫ eo ſolo qui peccatum non fecit: necinuentus eſt dolus in ore eius. Vnde& per Salomonem dicitur: ſerpentis ueſtigia non inueniantur in petra.Et ipſe de ſe dominus. Ecce inquit uenit princeps mundi huius: & nihil in me inuenit: ideſt ſui operis: ſuiqꝫ ueſtigii. Ob hanc iubetur nobis: ne exprobremus homini reuerenti a peccatis ſuis: & ne abominemur ægyptum:quia ipſi quondam in ægypto fuimus: & de luto ac lateribus Pharaoni extruximus ciuitates: & quia captiui du