¶ Beati Hieronymi ad Dardanum exponētis terram repromiſſiōis ſecūdū anagogē ſenſum ſuꝑiorem terrā eēiū: & terræ illius quā iudæi ſecūdū occidētem litterā intelligūt anguſtias deſcribētis. Epiſtola. LXIIIIVæris Dardane chriſtianoꝝ nobiliſſime: & nobilium chriſtianiſſime: quæ ſit terra repromiſſiōisquā iudæi redeuntes ex ægypto poſſederunt: cū maioribus eoꝝ iā fuerit āte poſſeſſa: ac proinde nōAit ꝓmiſſa: ſed reddita His .n. uerbis uteris in calce epiſtolæ tuæ: qd̓ interrogās uideris illud ſentire:qd̓ plurimis nr̄orum placet: aliam repromiſſiōis terrā eſſe quærendā: de qua & Dauid loquitur inpſalmo: credo uidere bona domini in terra uiuētiū. Et dominus in euāgelio: Beati mites: quoniā ipſi poſſidebūtterrā. Vtiqꝫ Dauid quādo hoc cātabat in ſpū: in terra repromiſſiōis erat: & nō ſolū in iudeæ finibus morabat̉:ſed multaꝝ ī circuitu nationū uictor extiterat: quæ a torrēte ægypti: qui eſt Rhinicorus: uſqꝫ ad Euphratē fluuiū tendebant̉: dicēs in alio loco: in Idumæā extēdā calciamētū meum: mihi alienigenæ ſeruiēt. Quō ergo ſecredebat acciꝑe: qd̓ iā uictoria poſſidebat? Et ne forſitā legētibus iudæis ambiguū derelinquat: quæ ſit illa ter-ra quā uidere cupiebat: ipſo ſermōe demōſtrat dicēs: credo uidere bona domini in terra uiuentiū: ergo terra iudææ quæ illius ditionis erat: nō eſt terra uiuentiū. i. Abrahā Iſaac & lacob: de ꝗbus dominus in reſurrectiōis ꝗͣſtione dicit: nō eſt deus mortuoꝝ: ſed uiuentiū: ueꝝ terra & regio mortuoꝝ: de ꝗbus loquitur Ezechiel: aīa quæpeccauerit ipſa moriet̉: & nō mortui laudabūt te domine. ſed nos qui uiuimus benedicimus domino: qui in re-ſurrectiōe occurſuri ſumus domino Saluatori dicēte apoſtolo: hoc n. dico uobis ī ſermōe domini: quoniā nosuiuimus: qui relinꝗmur in aduētu domini: nō præueniemus eos ꝗ dormierūt: de ꝗbus & Hieremias loquit̉: derelinquētes te ſuꝑ terrā ſcribant̉. Qvodqꝫ Dauid ꝓmittit: credo uidere bona domini: ad ſpiritalē nos ꝑſpicu-trahit intelligētiā. Quæ. n. bona res alia requirebat: aut quo īdigebat: qui tātæ potētiæ fuit: ut partis ꝑ illū opibus Salomō filius eius: quo nullus in orbe terraꝝ dirior fuit. cōtentus eſſet? Sed in terra uiuentiū bona illa quærebat: quæ nec oculus uidit: nec auris audiuit: nec in cor hoīs aſcēderūt quæ præparauit dominus diligentibusſe. Quod aūt in euāgelio dr̄: btī mites: quoniā ipſi poſſidebūt terrā: iuxta lr̄am ſibi uidet̉ eſſe cōtrariū. Nō enīterræ poſſeſſio māſuetoꝝ eſt & mitiū: qui ſæpe etiā a parētibus derelicta ꝑdūt propter māſuetudinē: ſed uiroꝝfortiū & uiolētoꝝ: qui ſūt ad bella ꝓmptiſſimi. Deniqꝫ & in pſalmo. xliiii. qui ſub noīe ſalomōis ad Chriſti eccleſiæqꝫ eius ſacramentū refertur: ſcribitur: Accingere gladio tuo ſuper femur tuū potētiſſime: Specie tua & pul-chritudine tua intēde ꝓſperare & regna. Propter māſuetudinem & iuſticiam & ueritatem: & deducet te mirabiliter dextera tua. Hic eſt qui & in alio pſalmo loquebat̉: Memēto domine Dauid: & oīs manſuetudinis eius. Etiteꝝ: aſſumēs manſuetos dominus. Et aꝑtius in euāgelio: diſcite a me: ꝗa humilis ſum& manſuetus corde. In cuius typū & Moyſes oīum hoīum qui erāt ſuꝑ terrā māſuetiſſimus ſcribit̉. Hæc eſt diximus terra uiuentiū: in qͣſāctis uiris atqꝫ māſuetis bona domini præparant̉: quæ ante aduentū in carne domini Saluatoris: nec Abrahānec Iſaac nec Iacob nec ꝓphetæ & alij iuſti uiri cōſequi potuerūt. Deniqꝫ & Abrahā licet diuerſis locis cū Lazaro uidetur apud inferos: & lacob uir iuſtus dicit: lugens & gemēs deſcēdā ad infernū. Sanguis Chriſti clauis paradiſi eſt: dicentis ad latronē hodie mecū eris in paradiſo. Iſta eſt ut diximus terra uiuentiū: terra diuitiaꝝ & bonoꝝ dei: quā primus Adā perdidit: ſecūdus Adā inuenit: īmo ab illo ꝑditā iſte reſtituit: dicente apoſtolo: regna-uit mors ab Adā uſqꝫ ad Moyſē: ſub cuius ꝑſona lex intelligit̉ in ſimilitudinē præuaricatōis Adā: qui eſt formafuturi. Volumus ſcire quæ ſit hæc terra manifeſtius? Legamus Malachiā: Beatos uos dicēt oēs dicit dominusquoniā eritis uos in terra uoluptuaria: quæ ſignificantius græce appellat̉ tēpe: quam uel ſancti deſiderant: ueldeoquæ placeat. Eſaias quoqꝫ in hæc uerba conſentit dicens: & erit uir abſcondens ſermones ſuos: & apparebitin terra ſyon ſicut fluuius glorioſus: illa uidelicet de qua idē Dauid in alio pſalmo canit: glorioſa de te dicta ſūtciuitas dei. Et iteꝝ: diligit dominus portas ſyon ſuper oīa tabernacula Iacob. Iſtas portas diligit deus: quas uidmus in cineres & fauillas eſſe conuerſas? Non dico prudentibus ſed ne ſtultis quidem hoc ꝑſuaderi pōt. Ego abitror & illud qd̓ in. lxiiii. pſalmo legimus: Viſitaſti terrā: & inebriaſti eam: multiplicaſti locupletare eam: Fuuius dei repletus eſt aquis: paraſti cibum illoꝝ: quoniam ſic eſt præparatio eius: ſulcos eius inebria. multiplicagenimina illius: in ſtillicidiis eius lætabitur germinans: huic ſenſui conuenire. Illa enim terra quotidie uiſitatura deo: & inebriatur: cunctiſqꝫ eſt plena diuitiis: de hac fluuius egreditur dei: de quo ſcriptum eſt: fluminis impetus lætificat ciuitatem dei. Qui & in deſcriptione templi Ezechiel myſtico ſermone narratur in cuius ripis ar-bores ſunt ex utraqꝫ parte per ſingulos menſes frugibus abundantes: de qua terra & in prouerbiis uir ſcripſit ſapientiſſimus. Qui operatur terram ſuam: implebitur panibus. Quod ſi de hac terra quam cernimus: & quamagis a peccatoribus poſſidetur: de qua ſcriptum eſt: maledicta terra in operibus tuis aliquis intelligēdum putat: quomō hæc poſſit ſtare ſnīa qui operatur terram ſuam implebitur panibus. Quanti enim operantur ter-ram exercent uomere: & tamen multis impedientibus cauſis: egeſtate conficiuntur & penuria? Sed conſideratdum ſcriptura quid dicat. Qui operatur terram ſuam: quæ proprie iuris ſui eſt: de qua nunꝗͣ eiici pōt: ſecūdiquem ſenſum & illud ſcriptum eſt: Redemptio aīæ uiri propriæ diuitiæ: & hoc ſecundum lr̄am ſentiri non poteſt: Quanti enim alienis amicorūqꝫ redimuntur pecuniis: huius terræ cultores: & agricolæ apoſtoli ſunt: quibus dicitur: uos eſtis ſal terræ. Et in alio loco: in patientia ueſtra poſſidebitis aīas ueſtras: quoꝝ unus uas electionis confidentiſſime loquebatur. dei enim cooperatores ſumus: dei agricultura: dei ædificatio eſtis: & multa aliaquæ iccirco non replico: ne ſenſum uidear legentis obtundere: & memoriæ illius diffidere. Illud quoqꝫ ſollicitamente tractemus: & ſcripturarum nos doceat auctoritas: ſanctos huius terræ quam iudæi terram repromiſſionis autumant: non habitatores eſſe: ſed accolas atqꝫ peregrinos. Ex iuſti uiri legimus perſona: aduena ſum egogperegrinus: ſicut oēs patres mei. Qui cum diu in terræ huius tenebris uerſaretur flebiliter ingemiſcit: & dicit