bus quæ non erant inſtituendis requieuit: & hoc uerum eſt: ꝙ nō ſolum gubernādo quæ fecit ueꝝ etiā aliud: nōquod nondū: ſed quod iam creauerat numeroſius creando uſqꝫ nūc operatur. Vel ſic igitur uel alio modo quolibet eximus ab eo quod nobis obiicitur de requie dei ab operibus ſuis: ne propterea nō credamus nūc uſqꝫ fieriaīas nouas: non ex illa una: ſed ſicut illā unam. Nā quod dicitur quare facit aīas eis quos nouit cito morituros.poſſumus reſpōdere parētum hinc peccata: uel cōuīci: uel flagellari: poſſumus etiā recte illius moderationi relquere: quē ſcimus oībus tēporaliter trāſeuntibus rebus: ubi ſūt etiam aīalium ortus: & obitus curſū ornatiſſimūatqꝫ ordinatiſſimū dare: ſed nos iſta ſētire nō poſſe: quæ ſi ſētiremus delectatione ineffabili mulceremur. Nō. nfruſtra per prophetā: qui hæc diuinitus īſpirata didicerat: dictū eſt de deo qui profert numeroſe ſæculū: undmuſica ideſt ſciētia ſēſus ue bene modulādi ad admonitionē magnæ rei etiā mortalibus rationales habentibusaīas dei largitate cōceſſa eſt. Vnde ſi homo faciēdi artifex carminis: nouit quas quibus moras uocibus tribuat:ut illud quod canitur decedētibus ac ſuccedētibus ſonis pulcherrrime currat & trāſeat: qͣto magis deus cuius ſapiētia per quam fecit oīa longe oībus artibus præferēda eſt: nulla ī naturis naſcētibus & occidentibus temposſpatia: quæ tanꝗͣ ſyllabæ ac uerba ad particulas ſæculi huius pertinēt ī hoc labētium reꝝ tanꝗͣ mirabili cāticouel breuius: uel productius ꝗͣ modulatio præcognita & præfinita depoſcit præterire ꝑmittit? Hoc cū etiam diarboris folio dixeri: & de noſtroꝝ numero capilloꝝ: ꝗͣto magis de hoīs ortu & occaſu: cuius uita tēporalis breuius productius ue nō tēditur: ꝗͣ deus diſpoſitor tempoꝝ nouit uniuerſitatis moderamini cōſonare? Id etiā quodaiūt: omne quod ī tēpore cœpit eſſe: īmortale eſſe nō poſſe: quia oīa orta occidūt: & aucta ſeneſcūt: ut eo modocredi cogāt aīum humanū: ideo eſſe īmortale: quod ante oīa tēpora ſit creatus nō mouet fidē noſtrā. Vt enī aliataceam cœpit eſſe ī tempore īmortalitatis carnis chriſti: quæ tamē iam nō moritur: & mors ei ultra nō domina-bitur. Illud uero quod ī libro aduerſus. Ruffinū poſuiſti quoſdā huic ſentētiæ calūniari quod deū dare anima-adulterinis cōceptibus uideatur īdignum: Vnde conātur aſtruere meritis geſtæ ante carnē uitæ aīas quaſi adergaſtula huiuſcemodi iuxta poſſe perduci: nō me mouet multa cogitātem quibus hæc poſſit calūnia refutari& ꝙ ipſe reſpōdiſti nō eſſe uitiū ſemētis ī tritico: quod furto dicitur eſſe ſublatū. Sed ī eo qui frumēta furatus eſtnec iccirco terram nō debuiſſe gremio ſuo ſemina cōfouere: quia ſator īmunda proiiceret ea manu: elegātiſſimaſimilitudo eſt. Quā & ante ꝗͣ legerem nulla mihi obiectio iſta de adulterinis fœtibus ī hac qͣſtione faciebat anguſtias generaliter ītuenti multa bona deū facere: etiam de noſtris malis noſtriſqꝫ peccatis. Aīalis aūt cuiuſcūqꝫcreatio habeat pium prudentēqꝫ cōſideratorē ineffabilem laudē cteatori excitat: ꝗͣto magis creatio non cuiuſlibet aīalis: ſed hoīs? Si autem cauſa creādi quæritur nulla citius & melius reſpondetur: niſi quia oīs creatura deeſt bona: & quid dignius: ꝗͣ ut bona faciat bonus deus: quæ nemo poteſt facere niſi deus? Hæc & alia quæ poſſū ſicut poſſum: dico aduerſus eos qui hāc opinionem: qua credūtur aīæ: ſicut illa una ſingularis fieri labefactare conant̉. Sed cū ad pœnas uētum eſt paruuloꝝ magnis mihi crede coartor anguſtiis: nec quid reſpōdeam ꝓ-ſus inuenio. Nō ſolum eas pœnas dico quas habet poſt hanc uitā illa dānatio quo neceſſe eſt trahātur: ſi de copore exierint ſine chriſtianæ gratiæ ſacramēto: ſed eas ipſas quæ ī hac uita dolētibus nobis uerſantur ante ocuIos: quas enumerare ſi uelim prius tēpus ꝗͣ exēpla deficiēt. Lāgueſcunt ægritudinibus: torquētur doloribus: fame & ſiti cruciātur: debilitātur mēbris: priuātur ſenſibus: uexātur ab īmūdis ſpiritibus. Demōſtrandū eſt itaoquomodo iſta ſine ulla ſua mala cauſa iuſte patiātur. Nō enim dici fas eſt: aut iſta ignorante deo fieri: aut eū nopoſſe reſiſtere faciētibus: aut iniuſte iſta uel facere uel permittere. Nunquid nā ſicut illa aīalia irrationabilia recte dicimus in uſus dari naturis excellētoribus: & ſi uitioſis ſicut apertiſſime ī euāgelio uidemus: porcos ad uſūdeſideratum conceſſos eſſe dæmonibus: hæc & de hoīe recte poſſumus dicere? Animal eſt enī: ſed rationale: &ſi mortale. Anima eſt rationalis in illis membris: quæ tātis afflictiōibus pœnas luit. Deus bonus eſt: deus iuſtu-eſt: deus omnipotēs eſt: hoc dubitare oīno dementis eſt. Tantoꝝ ergo maloꝝ quæ fiūt ī paruulis: cauſa iuſta dicatur. Nēpe cum maiores iſta patiātur: ſolemus dicere. Aut ſicut ī iob merira examinari: aut ſicut ī Herode pecata puniri: & de quibuſdā exēplis quæ deus manifeſta eſſe uoluit: alia quæ obſcura ſunt: hoīem cōiectare cōcditur: ſed hoc in maioribus. De paruulis autem quid reſpondeam ediſſere: ſi pœnis tantis nulla in eis ſūr puniēda peccata. Nam utiqꝫ nulla eſt in illis ætatibus examinanda iuſticia. De ingenioꝝ uero diuerſitate quid dicāQuæ quidem in paruulis latet: ſed ab ipſis exordiis naturalibus ductū apparet in grandibus: quoꝝ nonnullitam tardi & obliuioſi ſūt: ut ne prima quidē diſcere litteraꝝ elementa potuerint. Quidā uero tantæ ſūt fatuitatis: ut non multū a peccatoribus differant: quos Moriones uulgo uocant. Reſpondet̉ fortaſſe corpora hoc facunt: ſed nūquid ſecundū hanc ſententiā: quam defendi uoluimus: anima ſibi corpus elegit: & in eligendo cū fa-leret̉: errauit? Aut cū in corpus cogeret̉ intrare neceſſitate naſcendi alia corpora preoccupantibus animaꝝ tubis: ipſa aliud non inuenit? & ſicut in ſpectaculo aliquo locū: ita carnē non quam uoluit: ſed quam ualuit occipauit? Nūquid hic & talia poſſumus dicere: uel ſentire debemus? Doce igitur quid ſentire: quid dicere deabeamus: nt conſtet nobis ratio nouaꝝ animaꝝ ſingulis corporibus ſigillatīqꝫ factaꝝ. Ego quidem non de ingeniis:ſed ſaltem de pœnis paruuloꝝ quas in hac uita patiuntur: dixi aliquid ī libris illis de libero arbitrio: ꝙ quale ſit& cur mihi in iſta quam habemus in manibus quæſtione non ſufficiat: intimabo: & eum ipſum de tertio librolocum excerptum his litteris inſeram. Nam ita ſe habet. De cruciatibus autem corporis quibus affligunturparuuli: quorum per ætatem nulla peccata ſunt: ſi animæ quibus animantur non prius ꝗͣ ipſi homines eſſicœperunt: maior querela & quaſi miſericors depromi ſolet cum dicitur quid mali fecerunt: ut iſta paterentur? Quaſi poſſit eſſe innocentiæ meritum anteꝗͣ quiſꝗͣ nocere aliquid poſſit. Cum autem boni aliquidoperatur deus: in emendatione maiorum cum paruulorum ſuorum qui eis cari ſunt: doloribus ac mortiboꝰ