Druckschrift 
1 (1490)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

ideſt paralipomenon: qui hebraice dicit̉ dabreianī ad ſāctū Chromatiū papā præfatiūculat uſus ſū. Si. lxx. in-terpretū pura: & ut ab eis in græcū uerſa eſt editio ꝑmaneret: ſuꝑflue me mi Chroiati epiſcopoꝝ ſāctiſſime atqꝫ doctiſſime īpelleres: ut tibi hebræa uolumīa latino ſermone trāſferrē. Quod n. ſemel aures hoīum occupauerat: & naſcētis eccleſiæ roborauerat fidē: iuſtū erat etiā nr̄o ſilētio cōprobari. Nūc uero pro uarietate regio diuerſa ferant̉ exēplaria: & germana illa antiquaqꝫ tranſlatio corrupta ſit atqꝫ uiolata: nr̄i arbitrii putas: autex pluribus iudicare ꝗd ueꝝ ſit aut nouū opus in ueteri oꝑe condere. Illudētibuſqꝫ iudæis cornicū: ut dicit̉ oculos cōfigere. Alexandria & ægyptus in. lxx. ſuis Eſichiū laudat auctorē. Conſtātinopolis uſqꝫ ad AntiochiamLuciani martyris exēplaria ꝓbat. Mediæ inter has ꝓuinciæ palæſtinos codices legūt: quos ab Origene elaboratos Euſebius & pāphilus uulgauerūt: totuſqꝫ orbis hac inter ſe trifaria uarietate compugnat: Et certe Origenes ſolū exēpla cōpoſuit. iiii. editionū e regiōe ſingula uerba deſcribēs: ut unus diſſentiens ſtatī cæteris īter ſe conſentiētibus arguat̉. Sed qd̓ maioris audaciæ eſt in editione. lxx. Theodotionis editionē miſcuit: aſteriſcis uidelicet deſignans: quæ minus ante fuerāt: & uirgulis quæ ex ſuꝑfluo uidebant̉ appoſita. Si igit̉ alijs licuit non tenere qd̓ ſemel ſuſceperant: & poſt. lxxgellulas: quæ uulgo ſine auctore iactant̉ ſingulas cellas aperuere: hocqꝫ īeccleſiis legitur: qd̓. lxx. neſcierunt: cur me ſuſcipiāt latini mei: qui inuiolata editione ueteri: ita nouā condidiut laborē meum hebræis: & ꝗd his maius eſt: apoſtolis auctoribus probē? Scripſi nuꝑ librum de optimo genere interpretandi: oſtendens illa de euāgelio. Ex ægypto uocaui filiū meū: & quoniā Nazareus uocabit̉: & uidebunt in quē cōpunxerūt: & illud apoſtoli: quæ oculus uidit: nec auris audiuit: nec in cor hoīs aſcēderūt: quapræparauit deus diligentibus ſe: cæteraqꝫ his ſimilia: in hebræoꝝ libris inueniri. Certe apoſtolus & euangeliſtalxx. interpretes nouerant. Et unde eis hoc diceret: qd̓ in. lxx. non habet̉? & Chriſtus deus nr̄ utriuſqꝫ teſtament.conditor in euāgelio ſecundū Ioannē: qui credit inquit in me ſicut dicit ſcriptura: flumina de uentre eius fluenaquæ uiuæ. utiqꝫ ſcriptū eſt: qd̓ Saluator ſcriptū eſſe teſtat̉: ubi ſcriptū eſt. Lxx. non habent. Apocrypha neſciteccleſia. Ad hebræos igit̉ reuertendū eſt. unde & dominus: & diſcipuli exēpla præſumunt. Hæc pace ueteꝝ lo-quor: & obtrectatoribus meis tantū reſpondeo qui canino dente me rodunt: in publico detrahentes: legentes īangulis. ideſt & accuſatores & defenſores in aliis probent: qd̓ in me reprobāt: quaſi uirtus & uitiū non in re-bus ſit: ſed auctore mutet̉. Cæteꝝ memini editionē. lxx. tranſlatoꝝ olī de græco emēdatā tribuiſſe me nr̄isnec inimicum debere æſtimari eoꝝ: quos in cōuentu fratꝝ ſemꝑ ediſſero. Et qd̓ nūc dabreiani: ideſt uerba dieꝫinterpretatus ſum: iccirco feci: ut inextricabiles moras & ſiluā nominū quæ ſcriptoꝝ cōfuſa ſūt uitio: ſenſuumqbarbariē apertius: & per uerſuum cola. ideſt mēbra digererē: mihi metipſi & meis iuxta Hiſmeniū canens: ſi aures ſurdæ ſunt cæteroꝝ. In Eſdræ quoqꝫ uolumine ſimilia præfatus ſum & poſt multa hæc addidi: qd̓ illaturusſū: æquiſſimū eſt. Edidi aliquid qd̓ non habet̉ in græco. uel aliter habet̉ ꝗͣ a me uerſum eſt. Quid interpretemſaniant? Interrogent hebræos: & ipſis auctoribus trāſlationi meæ uel abrogent uel de rogent fidē. Porro aliud ēſi clauſis qd̓ dicit̉ oculis: mihi uolunt maledicere: & imitant̉ græcoꝝ ſtudiū & beniuolentiam: qui poſt. lxx.tranſlatores iam Chriſti euāgelio coruſcāte: Iudæos & Hebionitas legis ueteris interpretes: Aquilam uidelicet:Symmachū: & Theodotionē & curioſe legunt: & per Origenis laborē eccleſiis dedicauerunt. ꝗͣto magis latinimei gratit eſſe deberent: exultantē græciam cernerent aliquid a ſe mutuari? Primū .n. magnoꝝ ſumptuū eſt& infinitædifficultatis exēpla hr̄e oīa. Deinde & qui habuerint: & hebræi ſermonis ignari ſunt: magis errabuntignorantes quis e multis uerius dixerit. Quod etiam fapientiſſimo cuidam nuꝑ apud græcos accidit: ut īterdūſcripturæ ſenſū relinquens: unius cuiuſlibet interpretis ſequeret̉ errorē. Nos aūt qui hebrææ linguæ ſaltē paruam habemus ſciam: & latinus nobis utcūqꝫ ſermo deeſt: ut de aliis magis poſſimus iudicare: & ea quæ ipſiintelligimns: in nr̄a lingua exprimere. Tranſibo ad librū Iob: quem poſt. lxx. interpretū editionem: quā Orige-nes obelis aſteriſciſqꝫ diſtinxit ante annos plurimos latino ſermone datum: rurſum iuxta ipſū hebraicū uer-terem: ſic locutus ſū: cogor per ſingulos ſcripturæ diuinæ libros aduerſarioꝝ reſpondere maledictis: qui īterpretationē meā reprehenſionē. lxx. interpretū criminant̉: qͣſi & apud græcos Aquila Symmachus & Theodo-tion uel uerbum ē uerbo: uel ſenſum e ſenſu: uel ex utroqꝫ cōmixtum & medie tēperatum genus tranſlatiōis expreſſerit: & oīa ueteris īſtrumēti uolumīa Origenis obelis aſteriſciſqꝫ diſtixerit. quos uel additos uel de Theodotiōe ſūptos tranſlationi antiquæ inſeruit: probans defuiſſe qd̓ additū eſt: Diſcant igit̉ obtrectatores mei recipere in toto ꝗd̓ in partibus ſuſceperunt: aut īterpretationē meā aſteriſcis ſuis radere. Neqꝫ enī fieri pōt: ut quoplura intermiſiſſe perſpexerint: eoſdē etiā in quibuſdā erraſſe fateantur: præcipue in Iob: cui ſi ea quæ ſub-ſteriſcis addita ſunt ſubſtraxeriſ: pars maxīa detruncabit̉: & hoc dūtaxat apud græcos. Cæteꝝ & apud latinosante eam tranſlationem quam ſub aſteriſcis & obelis nuper edidimus: ſeptingenti ferme aut octingenti uerſusdeſunt: ut decurtatus & dilaceratus corroſuſqꝫ liber fœditatemqꝫ ſui publice legentibus præbeat. Et poſt multa: quæ ſtudio bręuitatis prætereo: hoc in fine ſubiunxi. Audiant qͣpropter canes mei iccirco me in hoc uolum.ne laboraſſe: non ut interpretationem antiquam reprehenderem: ſed ut ea quæ in illa aut obſcura ſūt: aut omiſ-ſa: aut certe uitio ſcriptoꝝ deprauata: manifeſtiora noſtra interpretatiōe fierēt: & hebræum ſermonem ex pa-te didicimus: & in latino pene ab ipſis incunabulis inter grammaticos & rhetores & philoſophos detriti ſumusQuod ſi apud Græcos poſt. lxx. editionem iam Chriſti euangelio coruſcante Iudæus Aquila & Symmachusac Theodotion iudaizantes hæretici ſunt recepti: qui multa myſteria ſaluatoris ſubdola interpretatione cæla-runt: & tamen in hexaplis habentur apud eccleſias: & explanantur in eccleſiaſticis uiris: quanto magis ego chriſtianus de parentibus chriſtianis natus: & uexillum crucis in mea fronte portans: cuius ſtudium fuit omiſſa re-petere: deprquata corrigere: & ſacramenta eccleſiæ puto & fideli aperire ſermone: uel a faſtidioſis: uel a mali-