ueris potius ꝗͣ incedis: uel græce debes ſcribere: ut apud homines græci ſermonis ignaros aliena ſcire uidearis. Vel ſi latina temperaueris ante audire grammaticam: ferulæ manum ſubtrahere: & inter paruulos partemartē loquendi ſcribere: ꝗͣuis Crœſū δμησ ſeEquis ſpiret & diarios: litteræ marſupiū nonſequunt̉. Sudoris comites ſunt & laboris: ſociæ ieiunioꝝ non ſaturitatis: cōtinentiæ nō luxuriæ. Demoſthenesplus olei ꝗͣ uini expendiſſę dicitur: & omnes opifices nocturnis ſemꝑ uigiliis præueniſſe. Quod ille ī una litte-ra fecit exprimēda: ut a cancro diſceret: tu ī me criminaris: quare homo ab homine hebræas litteras didicerim.Inde eſt ꝙ quidā ineruditi pludēter remanent: dū nolunt diſcere quod ignorant. Nec Oratiū audiunt cōmonētem. Cur neſcire pudens praue: ꝗͣ diſcere malo? Loquitur & ſapiētia quā ſub nomine Salomonis dicimus ī maliuolā aīam nunꝗͣ ītrabit ſapientia: nec habitabit ī corpore ſubdito peccatis. Spiritus enī ſanctus eruditionis fugiet dolū: & recedet a cogitationibus ſtultis. Aliud eſt ſi uulgi lectione cōtenti doctoꝝ aures deſpiciūt: & contēnūillud elogiū quo procax īperitia denotatur. Nō tu ī triuiis īdocte ſolebas Stridenti miſerum ſtipula diſperderecarmē? quaſi nō curatoꝝ turba Mileſioꝝ ī ſcholis figmēta decantēt. Et teſtamentū ſuis Beſſoꝝ cachīno mēbraconcutiat. Atqꝫ īter ſcurraꝝ epulas nugæ iſtiuſmodi frequententur. Quotidie ī ꝑlateis fictus Ariolus ſtultoꝝnates uerberat: & obtorto ſcorpione dētes mordentiū quatit. Et miramur ſi īperitoꝝ libri lectorē inueniāt. Indignantur quare Origeniſtas ſcripſerim inter ſe orgiis mendacioꝝ fœderari. Noīa tu librū: in quo hoc ſcriptū le-gerim: ideſt ſextū ſtromatū Origenis: in quo Platonis ſentētiæ noſtrū dogma cōponens. ita loquit̉ Plato in tertio de republica libro: ueritas quoqꝫ ſectanda magnopere eſt. Si enī ut pauloante rectiſſime dicebamus: deo indecens: & inutile mendaciū eſt: hoībus quādoqꝫ utile: ut utantur eo quaſi cōdimento atqꝫ medicamine: nulli dubiū eſt: quin huiuſmodi licētia medicis danda ſit: & ab īprudentibus remouēda. Vera īquit aſſeris: ergo princi-pes urbiū ſi quibus & alijs hoc cōcedit̉: oportet aliquādo mentiri: uel contra hoſtes uel pro patria & ciuibus. Abalijs uero qui uti mendacio neſciunt: auferendū eſt mendaciū. Hæc Origenes: Et uos igitur illius præcepti me-mores: loquimini ueritatē unuſquiſqꝫ cū proximo ſuo. Nō debemus dicere: quis eſt proximus meus? Sed cōſi-derare quomodo philoſoph̓us caute dixerit: deo īdecens & īutile eſſe mendaciū: hoībus īterdum utile. Et ꝙ nopro diſpēſatione quidē putādus ſit deus aliquādo mētiri. Si aūt cōmodū audientis exegerit: uerbis loquitur ambiguis: & ꝑ enygmata: quæ uult profert. Vt & ueritatis apud eū dignitas cōſeruetur: & quod noxiū eſſe poteratſi nudū proferretur in uulgus: quodā tectū uelamine proferat̉: homo aūt cui īcumbit neceſſitas mētiendi: dili-gēter attēdat: ut ſic utatur īterdū mēdacio: quomodo cōdimento atqꝫ medicamīe: ut ſeruet menſurā eius: ne ex-cedat termīos: quibus uſa eſt Iudith cōtra Olofernē: & uicit eū prudenti ſimulatione uerboꝝ. Imitetur Heſter-quæ Artaxerſis ſentētiā diu tacita gētis ueritate correxit. Et ī primis patriarchā Iacob: quē legimus benedictio-nes patris artifici īpetraſſe mēdacio. Ex quo ꝑſpicuū eſt ꝙ niſi ita mentiti fuerimus: ut magnū nobis ex hoc ali-quod qͣratur bonū: iudicandi ſimus quaſi inimici eius: qui ait. Ego ſum ueritas. Hæc Origenes ſcripſit negar̄ nōpoſſumus: ſcripſit ī his lib̓ris: quos ad ꝑfectos & ad diſcipulos loq̄batur: docetqꝫ magiſtris mētiendū: diſcipulosaūt nō debere mentiri. Qui ergo bene mentit̉: & abſqꝫ ulla uerecūdia ꝗcquid in buccā uenerit confingit in fratres: magiſtrū ſe optimū probat. Illud quoqꝫ carꝑe dicitur: ꝙ ſecundū pſalmū īterpretans pro eo: quod legimusdixerim in cōmētarioī latino: apprehēdite diſciplinā: & hebraico uolumine ſcriptū eſtpoſitionis ātiquæ poſuelis meīs: adorate filiū. Et rurſū omne pſalteriū ī romanū uertens ſonū: quaſi īmemorerim adorate pure: quod utiqꝫ eſſe cōtrariū oībus patet. Et re uera ignoſcendū eſt ei: ſi ignoret līguæ hebraicæ ueideſt deoſcularitatē: qui interdū & ī latinis hæſitat: neſcii ut uerbū de uerbo interpretetur.mini dicitur: quod ego uolens trāſferre nō putidū ſenſū magis ſecutus ſū: ut dicerē: adorate. Quia enī qui ado-rāt ſolent deoſculari manū: & capita ſubmittere: ꝙ ſe Iob beatus elemētis & idolis feciſſe negat dicēs: ſi uidi ſolēcū ſurgeret & lunā īcedentē clare: & letatū eſt ī abſcondito cor meū: & oſculatus ſū manū meā ore meo: quæ inquitas maxima eſt & negatio contra deū altiſſimū. Et hebræi iuxta linguæ ſuæ proprietatē deoſculationē ꝓ u-neratione ponūt. Id trāſtuli: quod ipſi ītelligunt: quoꝝ uerbū eſt bar. Bar aūt apud illos diuerſa ſignificat. Dicitenī & filius: ut eſt illud: Bariona filius colūbæ: & Bartholomeus filius Tholomei: & Barchineus & Barchiſeus 8Barabas. Triticū qͣuoqꝫ & ſpinaꝝ faſciculus & electus ac purus. Q uid igitur peccaui: ſi uerbū ambiguū diuęſa īterpretatione conuerti? & qui ī cōmentariolis: ubi libertas eſt diſſerēdi: dixerā: adorate filiū ī ipſo corpore: neuiolētus uiderer īterpres: & iudaicæ calūniæ locū darem: dixerim adorate pure ſiue electe: quod aquila quoqꝫ& Symmachus tranſtulerīt. Quid ergo eccleſiaſticæ fidei nocet: ſi doceatur lector: quot modis apud hebræo:īnumerabiles mundos ītroducere: & rationabiles creaexplanetur? Origeni licet tertio tractareturas alijs atqꝫ alijs ueſtire corporibus: Chriſtūqꝫ dicere ſæpe paſſū: & ſæpius paſſurū: ut quod ſemel profuit: ſeper proſit aſſumptum: tibi qu̓oqꝫ ipſe tantam aſſumis auctoritatem: ut de hæretico martyrē: de Origenis libri:hæreticorum adulteria mentiaris: mihi non licebit diſputare de uerbis? & ī commentariorum opere latinos decere: quod ab hebræis didici? Niſi enī & prolixum eſſet: & redoleret gloriolam: iam nunc tibi oſtenderem: quicutilitatis habeat magiſtrorum limina terere: & artem ab artificibus diſcere: ut uideres quanta ſilua ſit apud hebræos ambiguorum nominum atqꝫ uerboꝝ. Quæ res diuerſæ īterpretationi materiam præbuit: dū unuſꝗſqinter dubia quod ſibi conſequentius uidetur: hoc tranſfert. Quid ad peregrina te mitto? Reuolue Ariſtotelē& Alexandrū Ariſtotelis uolumina diſſerentem & quanta ambiguoꝝ ſit copia eoꝝ lectione cognoſces. ut tādideſinas amicū tuū in eo reprehēdere: qd̓ ne ꝑ ſomniū ꝗdē aliꝗͣdo didiciſti. Sed ꝗa Paulinianus frater meus ī cōmētariis ad Epheſios qͣdā ab eo reprehēſa narrauit: & pauca ex his memoriæ tradidit: mihiqꝫ ipſa demōſtrauitloca: nō debeo ſubterfugere: q̄ſoqꝫ lectorē: ut ſi paululū ī proponēdis & diluēdis criminibus lōgior fuero: necelꝰ