Scripſit ergo Varro. xlv. libros antiquitatū: quatuor de uita populi romani: & cū enumeraſſet per ſingula oꝑaomnia: quæ Varro ſcripſit: addit poſt hæc quo rurſū Varronis & Calcenteri mentio facta ſit: quæritis uidelicetut ad Adamantiū noſtrūqꝫ Calcenteꝝ ueniamus: qui tāta ī ſanctaꝝ ſcripturaꝝ labore ſudauit: ut iuſte adamātii nomen acceperit. Vultis noſcere ꝗͣta ingenii ſui reliq̄rit monumēta? Sequens titulus oſtendit. Scripſit in Geneſi libros. xiii. Iſtaꝝ homeliaꝝ libri duo: in exodo excerpta: in leuitico excerpta: & poſt multa. Itē inꝗt Vonobibla: Periarchon libri quatuor: de reſurrectione dialogos duos: & cū omnia enumeraſſet eius opuſcula ſecurdū indiculi fidē: addit & dicit. Videtis ne & græcos pariter & latinos unius labore ſuperatos? Quis enim unōͣtanta legere poteſt ꝗͣta ipſe conſcripſit? Pro hoc ſudore quid accepit præmii? Dānatur a Demetrio epiſcopo exceptis Paleſtinæ & Arabiæ & phœnicis atqꝫ achaiæ ſacerdotibus. In dānatione eius cōſentit urbs roma: ipſa cōtra hunc ſenatū cogit: non propter dogmatū nouitatē: non propter hæreſim: ut nunc aduerſū eū rabidi canes ſimulant: ſed quia gloriā eloq̄ntiæ eius & ſcientiæ ferre non poterant: & illo dicente omnes muti putabant̉. Hocquare ſcripſerim: & ad pauperis lucernæ igniculū cito ſed non cauto ſermone dictauerim: poteſtis intelligereſi Epicuros & Ariſtippos cogitetis: ſiquis tibi tunc quæſo cū iſta ad pauperis ut ais lucernæ igniculū cito ſed nōcauto ſermone dictares aſtitiſſet propheta: & clamaſſet: o ſcriptor cohibe hanc uocē: reprime ſtilū: erit enim tēpus & non multo poſt: cū tu ſciſma ab eccleſia facies: & ut pro ipſo ſciſmate colorē aliquē excuſationis inuenia:iſtos quos nunc mirabiles omnibus facis libros: incipies infamare: & iſtū quē modo Calcēteꝝ tuū uocas: & promerito laboris laudabilis ais Adamantiū nominatū: dicturus es nō tam libros ad utilitatē animæ: ꝗͣ uenenatadogmata conſcripſiſſe: hunc quē negas a Demetrio in cauſa fidei eſſe dānatū: & hunc quem negas pro dogmatum nouitate incuſatū: tu execrandū pro dogmatū nouitate dices: & ea quæ dicis aduerſū eū nunc canes rabi-dos ſimulare: hæc tu ipſe ſimulabis. Romanū quoqꝫ: ut nunc ſcribis epiſtolis tuis cōmonitoriis: iuramentis: ſatellitibus circūuolantibus: etiā tu contra eū coges ſenatū: & talē uicē pro omnibus laboribus ſuis Calcētero tuoreddes. Et ideo caue hæc nunc ſcribere: ne cū illa ſcripſeris: & illa egeris: multo uerius tu tuis ſententiis condēneris: ꝗͣ ille alienis. Putaſne habuiſſes prophetæ illi hæc tibi dicenti fidē? & nō magis illū inſanū tunc: quā te ī hæcuentuꝝ putaſſes? Sed contentio hæc eſt: quæ nec amicis parcit: dūmodo lædat inimicos. Tu quoqꝫ etiā hoc ſu-pergreſſus: tibiipſi non parcis: dūmodo non inimicos cōficias ſed amicos. Itē ex præfatione hebraicaꝝ quæſtionū poſt multa: de Origene aūt ſileo: cuius nomen ſi parua licet cōponere magnis: meo nomine inuidioſū eſt: ꝗcū in homeliis ſuis quas ad uulgus loquit̉: comunē editionē ſequat̉: in tomis hebraica ueritate ſuꝑatus: & ſuoꝝcircundatus agminibus: interdū linguæ ꝑegrinæ q̄rat auxilia. Hoc unū dico: ꝙ uellē cū inuidia nominis eius habere etiā ſcientiā ſcripturaꝝ: floccipendens imagines umbraſqꝫ laruaꝝ: quaꝝ naturæ eſſe dicit̉: terrere paruu-Ios: & in angulis garrire tenebroſis. Veꝝ ego iā nec imitari debeo nec conqueri ab his quæ in me agit: qui tāti-uiris & talibus nō peꝑcit. Nam & ſanctæ memoriæ ſanctū Ambroſium epiſcopum qualibus figuris laceret: qͣlibus obtrectationibus ſecet in his ipſis: ī quibus nihilominus laudet Origenē: ſimiliter ex his prefationibus ſuis edocebo: ante paucos dies quorūdam in Matthæum & Lucam cōmentarios uos legiſſe dixiſtis: ex quibus alter & ſenſibus hebes eſſet: & alter in uerbis luderet: in ſententiis dormitaret: ꝗͣ ob rem petiſtis: ut iſtiuſmodi nugis contēptis ſaltē. xxxix. Adamantii noſtri in Lucam homelias: ſicut in græco habent̉ interpreter. Moleſtā re& tormento ſimilem: alieno (ut ait Tullius) ſtomacho & non ſuo ſcribere. Q uod tamen iccirco nunc faciā: ꝗaſublimiora non poſcitis. Siquidem illud quod olim Romæ ſancta Bleſilla efflagitauerat: ut. xxvi. tomos illiusMatthæū: & quinqꝫ alios in Lucā: &. xxxii. in Ioanne noſtræ linguæ traderē: nec uiriū meaꝝ: nec ocii: nec laboris eſſe perſpicitis: ſed quantū apud me: & auctoritas ueſtra: & uoluntas ualet pretermiſi paululū hebraicaꝝ q̄ſtionū libros: ut ad arbitriū ueſtrū lucratiuis operis: hæc qualicūqꝫ ſunt: non mea: ſed aliena dictarē. præſertincū a ſiniſtra oſcinē coruū audiā crocientē. Et miꝝ in modū de cunctaꝝ auium ridere coloribus: cū totus ipſe tenebroſus ſit. Fateor itaqꝫ ante ꝗͣ ille obiiciat in his Origenē tractatibus: quaſi pueꝝ tabulis ludere. Alia ſunt uirilia eius & ſenectutis ſeria: quæ ſi licuerit: & potuero: ſi dominus ut in latinū ſermonē uertā dederit cū inchoatū& prætermiſſū prius opus expleuero: tunc uidere poteritis: īmo per uos romana lingua cognoſcet: quantū bo-ni: & ante neſcierit: & ſcire nunc cœperit. Ecce quæ de Origene & de Ambroſio ſentiat. Q uod ſi negare uolu-rit hoc quod omnes ſciunt: quia de ſancto Ambroſio dixerit: primo ex eo conuincetur: ꝙ apud latinos ipſius tātum & non alterius. In Lucā cōmentarius fertur: deinde ſcit me habere epiſtolā ſuā: in qua hoc ipſum & de aliis: & excuſans in illū ſuſpitionē: ueꝝ quia epiſtola illa etiā ſecretiora quædā continet quæ interim modo pubicare nolo ante tēpus: ex aliis adhuc ſimilibus approbabimus. Interim Origenis libros: ut ſuper omnia admira-tione extollit & dicit. Quod ſi eos interpretet̉ romana lingua cognoſcet quantū boni: & ante neſcierit: & ſcir-nunc cœperit: ideſt in Matthæū inquit. xxv. libros: & in Lucā quinqꝫ: & in Ioannē. xxxii. iſti ſunt quos magnifcat. In quibus eadē prorſus omnia: ſed latius & copioſius quæ & in iſtis periarchon libris: pro quibus me arguit continent̉. Quod ſi iſte promittit ſe iſtos interpretatuꝝ: me quare pro ſimilibus incuſat? Sed quoniā polli-citi ſumus probaturos nos quomodo laceret uiꝝ: omni admiratione dignū Ambroſiū epiſcopū: qui nō ſolū mediolanen. eccleſiæ: uerūetiā oīum eccleſiaꝝ colūna quædā: & turris inexpugnabilis fuit unā adhuc præfationēponemus: ex qua uideat̉: uel tantū uiꝝ: ꝗͣ fœde & īdigne laceret. Vel iteꝝ quomodo Didymū uſqꝫ ad cælū efferat laudibus: quē rurſū uſqꝫ ad inferna demergat. Vel quomodo de urbe deo fauēte chriſtianoꝝ ea dicat: quadicebant̉: tūc cū gētiles in ea populi & ꝑſecutores principes morabant̉. Præfatio de ſpiritu ſancto ad Paulinianū: dū in babylone uerſarer: & purpuratæ meretricis eſſe colonus: & iure quiritū uiuerē: uolui aliꝗd garrire deſpiritu ſancto: & cœptū opuſculū eiuſdē urbis pontifici dedicare. Et ecce olla illa quæ in Hieremia poſt baculū