ꝙ floret multis uirtutibus: & uix ſaluatur in eo: quod in quibuſdam dei indiget miſericordia. Quatuor ſunt/turbationes: quibus genus uexatur humanum: duæ præſētes: & duæ futuræ: duæ bonorum: & duæ malorum.Aegritudo quæ græce dicitur λῦπή: & gaudium quod illi χαραν uel ηδονηγ uocant: ꝗͣꝗͣ ηδονf uoluptas apleriſqꝫ dicatur. alterum mali: alterum boni: excedimuſqꝫ menſuram: ſi gaudeamus ſuper his: quæ non debemus: diuitiis: potentia: honoribuſqꝫ: inimicorum infœlicitate: uel mortibus: aut econtrario præſentium malo-rum dolore cruciamur: aduerſis: exiliis: pauperate: langore: & mortibus propinquorum: quod apoſtolus fieriꝓhibet. Et rurſum ſi cupiamus ea quæ arbitramur bona: hæreditates: honores: proſperitates omnium rerum& corporum ſuauitatem: & cætera: quorum præſentia gaudio fruimur: & metuimus illa: quæ putamus aduerſa: quibus ad perfectum carere iuxta Stoicos Zenonē uidelicet & Chryſippū poſſibile eſt: cui ſentētiæ omnisſcripturæ ſanctæ conſentit auctoritas. Vnde & loſephus Machabeorum ſcriptor hiſtoriæ: frangi & regi poſſedixit perturbationes animi: non eradicari: & quinqꝫ Thuſculanarum queſtionū Ciceronis libri his diſputatio-nibus referti ſunt. Pugnat enī iuxta apoſtolū aduerſū nos fragilitas corporis: & ſpiritalia nequitiæ in cæleſtibusmanifeſta ſunt dicentē opera carnis & opera ſpiritus: & hæc ſibi inuicē aduerſant̉: ut nō quæ uolumus ipſa faciamus. Si non quod uolumus facimus: ſed quod nolumus illud oꝑamur: quomodo dicit̉ poſſe hoīem ſine peccato eſſe ſi uelit? Ecce apoſtolus. Omneſqꝫ credentes qd̓ uolunt īplere nō poſunt. Charitas operit multitudinēpeccatoꝝ: nō tā preteritoꝝ ꝗͣ preſentiū: ne ultra dei in nos manēte charitate peccemus. Quāobrē de mulierepeccatrice dicit̉: Dimittunt̉ ei peccata multa. Ex quo intelligimus non noſtræ ſolū eſſe poteſtatis facere qd̓ ueſimus: ſed & clæmentiæ: Si noſtrā adiuuet uoluntatē deus lux apellat̉: & tenebræ in eo ſunt nill̓æ: ꝗͣdo dicit nullas tenebras in dei lumine repiri: oſtendit oīa alioꝝ lumina aliqͣ ſorde maculari. Deniqꝫ & apoſtoli appellantu-Iux mūdi. Sed nō eſt ſcriptū: ꝙ in apoſtoloꝝ luce nullæ ſint tenebræ. Et de Ioāne ſcribit̉. Hic uenit in teſtimo-niū: ut teſtimoniū ꝑhiberet de lumine: ut oēs crederent ꝑ illū. Nō erat ille lux: ſed ut teſtimoniū ꝑhiberet de lumine. Erat lux uera: quæ illuminat oēm hoīem uenientē in hunc mundū. Vnde & de eo ſcriptū eſt. Qui ſolushabet īmortalitatē: & lucē habitat ī acceſſibilē. Et certe legimus īmortales angelos: īmortales thronos: & dominationes: cæteraſqꝫ uirtutes. Sed ſolus deus eſt īmortalis: quia non eſt ꝑ gratiā ut cætera: ſed ꝑ naturā. Quā obcauſā idē apoſtolus ſcribit Deū ſolū eſſe ſapientē. Cū & Salomon & multi alij ſancti ſapiētes uocent̉: Et dicatiuxta hebraicū ad principē Tyri: Sapientior Daniele es tu? Quomodo ergo ſolus lux: ſolus īmortalis: & ſolusſapiens appellat̉: cū multi īmortales & luces & ſapientes ſint? Sic ꝑfectio hoīs: nō ex natura: ſed ex gratia ueni-ens: īperfectos eos: qui ꝑfecti uident̉ eſſe demōſtrat. Quod aūt ſcriptū eſt. Et ſanguis Ieſu filii eius mūdat no-ab omni peccato: tā in cōfeſſiōe baptiſmatis: ꝗͣ in clæmētia plenitudinis. Sed aliud eſt mundari a deo: aliud ꝑ ſeeſſe ſine uitio. Iuxta illud Iob. Luna nō ſplendet: & ſtellæ nō ſunt mūdæ in cōſpectu eius: ꝗͣto magis homo pu-tredo: & filius hoīs uermis? Omne enī os obſtruit̉: & noxius eſt mūdus deo: quia ex oꝑibus legis nō iuſtificabitur oīs caro corā eo: nullaqꝫ diſtātia eſt ꝑſonaꝝ. Omnes enī peccauerunt: & īdigent gloria dei: iuſtificati gratisꝑ gratiā ipſius. Sin autē ſcribit: exiſtimamus fide iuſtificari hoīem ſine oꝑibus legis: ſiquidē unus eſt deus: ꝗ iuſtificat circunciſionē ex lege: & præputiū ex fide: Manifeſte oſtendit: nō in hoīs merito: ſed in dei gratia eſſe iuſticiā: qui ſine legis oꝑibus credentiū ſuſcipit fidē. Vnde ſequit̉: peccatū noſtri non dominabit̉. Cur? quia noneſtis ſub lege: ſed ſub gratia. Nō enī uolentis: neqꝫ currentis: ſed miſerētis eſt dei. Vnde & gētes quæ nō ſectabātur iuſticiā cōprehenderūt iuſticiā. Iuſticiā aūt ex fide. Iſrael aūt ſequens legē iuſticiæ: in legē iuſticiæ non ꝑue-nit: quoniā non ex fide: ſed ex oꝑibus offenderūt in lapidē offenſionis. Finis enī legis Chriſtus ad iuſticiā omncredēti. Cūctæ prope epiſtolæ apoſtoli hoc habēt principiū. Gratia uobis & pax a deo patre & Chriſto ieſu domino noſtro. Et ſimili fine claudunt̉. Ad Corinthios quoqꝫ ſcribit̉. Vt nō indigeatis ulla donatione expectantes reuelationē domini noſtri ieſu Chriſti: qui & cōfirmabit uos uſqꝫ in finē ſine crimine: in die domini noſtri ieſu Chriſti: licet ergo nulla īdigeamus donatione: tamē expectāus reuelationē domini noſtri ieſu Chriſti: ꝗ tūcnos ī oībus cōfirmabit: & oſtēdet ſine crimine: cū dies domini noſtri ieſu Chriſti: & mūdi finis aduenerit: ut nōgloriet̉ oīs caro in conſpectu eius. Paulus plantauit. Apollo rigauit: ſed dominus incrementū dedit: ergo neqqui plātat: neqꝫ qui rigat eſt aliquid: ſed qui īcrementū dat deus: ipſius enī agricultura: ipſius ædificatio ſumus.Iuxta gr̄am dei: qua ſapiēs architectus ponit fundamētū. Nolite īquit uoſmetipſos deciꝑe. Siꝗs ſapiēs eſt ī uobis ī ſæculo iſto: fatuus fiat: ut ſit ſapiēs. Sapiētia enī mūdi ſtulticia eſt apud deū. Dominus cognoſcit cogitatio-nes hoīum: quia uanæ ſūt: & īteꝝ. In nullo enī mihi cōſcius ſū: ſed nec ī hoc iuſtificatus ſū: quia qui me iudicatdominus ē. Dicit̉ & uobis: qui ſine pctō uos eſſe dicitis: quid hētis: qd̓ nō accepiſtis? Si aūt accepiſtis: quid gloriamini: qͣſi nō acceperitis? Iā ſaturati eſtis: iā diuites facti eſtis: & ut ſciamus: nō ex nobis: ſed ex dei cūcta pēdeiiudicio: ueniā īquit citius ad uos: ſi dominus uoluerit: qui enī dicit ueniā ad uos: oſtēdit ſe uelle: mōſtrat cuper̄:ꝓmittit aduentū. Sed ut cautius hoc loquat̉ īfert ſi dominus uoluerit: ſi quis enī putat quid noſſe: necdū noui-ſicut noſſe oportet: uas electionis humilitate deiectus: īmo conſcientia fragilitatis ſuæ loquit̉. Ego ſū minimusapoſtoloꝝ: qui nō ſū dignus uocari apoſtolus: quoniā ꝑſecutus ſū eccleſiā dei: gratia aūt dei ſum id quod ſum& gratia ipſius ī me uacua nō fuit: ſed oībus illis amplius laboraui: nō ego aūt: ſed gratia dei quæ mecum eſt: dicit ſe plus oībus apoſtolis laboraſſe: ſtatimqꝫ laborē ſuū ad dei refert auxilium. Nō ego inquiens: ſed gratia deiquæ mecū eſt: ſicut & in alio loco loquit̉. Fiduciā aūt talē habemus per ieſū Chriſtū ad deū. Nō quia ex nobi:ipſis ſufficiētes ſimus reputare aliquid: quaſi ex noſtro: ſed ſufficientia noſtra ex deo eſt: qui & dignos nos feciſminiſtros noui teſtamēti. Nō enī iuſtificat̉ hō ex opibus legis niſi per fidē ieſu Chriſti. unde īfert & nos in ieſuChriſtum credimus: ut iuſtificemur ex fide chriſti & non ex operibus legis: quia ex oꝑibus legis nō iuſtificabitur omnis