ſacrificia. Siue hoc male iuxta te: ſiue bene iuxta me. Deus præcepit: meū eſt obſeruare quod iuſſit: tuū dei iuſſa reprehendere. CRI. Quoniā uim facis perſpicuæ ueritati: & trahis me ad blaſfemiā: cōcedā tibi hoc ī ueterꝭlege præceptū: de qua ſcriptū eſt. Vetera tranſierunt: Ecce facta ſunt omnia noua. Nunquid & de euāgelio poteris hoc approbare: ut puniatur quiſpiā pro eo quod neſciat? Et ante pœnas luat: ꝗͣ reus ſit cōſcientiæ? AT. Dūignoramus. Manichæus nobis conſurgit repente: qui legē dicat abolitā: & ſolos noui teſtamēti legēdos libros.CRI. Quid enī a me audiuiſti: ut hoc autumes? Et lex enī patribus data: pro tēpore iuſta & ſancta eſt: & ueniēte euangelii perfectione: uiliora ceſſarūt. AT. Ergo nequaꝗͣ obſeruandū eſt: qd̓ lege præcipit̉. CRI. Quædā obſeruanda: quædā pretermittenda ſunt. AT. Quoniā te uideo eſſe doctiſſimū: dic mihi: quæ de ueteri teſtamēto obſeruare debeā: & quæ relinquere? CRI. Mandata obſeruare debemus: quæ ad uitā & mores ꝑtinētcorrigendos: de quibus dictum eſt. Mandatū domini lucidū illuminās oculos. Quæ aūt ad cerimonias legis& ritus ſacrificiorū ꝑtinent: relinquēda ſunt. AT. Ignoſce mihi: cū legis & oīum ſcripturarū ſcientiā iactites: nōanimaduertis quid uelim dicere. CRI. Hoc intelligo: quod loqueris: ſed nō quod taces. AT. Tacere uideor: qutantis exēplis docere te uolui: peccare hoīem ꝑ ignorantiā: & pro peccato ut in lege hoſtias: ita & in euangelioofferendā pœnitudinē. CRI. Da teſtimoniū noui teſtamenti: ubi error & ignorantia & impoſſibilitas mādatiteneatur crimen. AT. Non neceſſe eſt multa proferre: unū proferā: cui cōtradicere non poteris. Vas electioni:ꝑſpicue loquitur. Conſentio enī legi dei iuxta interiorē hoīem: uideo aūt aliā legē in mē bris meis: repugnantilegi mentis meæ: & captiuantē me in lege peccati: quæ eſt in mēbris meis. Miſer ego homo: quis me liberabitde corpore mortis huius? Gratia dei per ieſū chriſtum dominum noſtrum. CRI. Protuliſti teſtimoniū: quodpro me facit. Liberati ergo de corpore huius mortis ꝑ gratiā domini noſtri ieſu chriſti: nequaꝗͣ ultra peccare debemus. AT. Liberati quidē ſumus baptiſmo Saluatoris: ſed mihi ediſſere quare dixerit: uideo aliā legē in membris meis repugnantē legi mentis meæ: & captiuantē me in lege peccati: quæ ī mēbris meis eſt. quæ eſt iſta leꝫregnans in mēbris hoīs: & repugnans legi mētis eius? Reſponde ſimpliciter. Taces? Audi eundē apoſtolū pridicantē: quod enī operor non cognoſco: non enī quod uolo operor: ſed quod odi illud facio. Sin aūt quod uelo hoc facio: cōſentio legi: quoniā bona eſt. Nunc aūt nequaꝗͣ operor illud: ſed quod ī me habitat peccatū. Scioenī ꝙ non habitat ī me hoc eſt in carne mea bonū: uelle enī adiacet mihi: operari autē bonū nō inuenio. nō enīquod uolo bonū: hoc ago: ſed quod nolo malū: hoc facio. Sin aūt quod nolo: hoc ego facio: nequaꝗͣ ego operorillud: ſed quod habitat in me peccatū. CRI. Miror te hoīem prudentē ſic intelligere apoſtolū ut eū ex perſonaſua: & nō ex aliorū hoc dicere ſentias. Qui enī conſcientia in ſe loquētis Chriſti libere proclamat: an experimētum quæritis eius: qui in me loquitur chriſtus? Et in alio loco: Curſū cōſumaui: fidē ſeruaui: de cætero repoſitaeſt mihi corona iuſticiæ: iſte hoc de ſe dicere poterat: operari bonū nō īuenio? & nō quod uolo bonū: hoc facioſed quod nolo malū: hoc ago? Quid illud erat boni: quod uolebat facere: & nō poterat? Et quid illud erat mal-quod nolebat: & tamen uitare nō poterat? Ergo nō ex ſui perſona hoc dicit: ſed ex ꝑſona generis humāi: quæ utiis ſubiacet ob carnis fragilitatē. AT. Parū mihi tollis: ut totum tribuas. Ego enī unū hoīem licet apoſtolū ītell-go ſubiacere peccato: tu totum humanum genus aſſeris: quod ſi uerum eſt: in genere tenemus & ſpeciē: nā &apoſtolus homo eſt: & ſi homo eſt: uel de alijs uel de ſe quaſi homo loquit̉: Miſer ego homo: quis me liberabitde corpore mortis huius? Et quoniā non habitat in me: hoc eſt in carne mea bonū? Corruptibile enī corpus aggrauat animā: & deprimit terrena habitatio ſenſū multa curantē. CRI. Si loqueris: quaſi ego hoc ex ꝑſonaneris humani accipiā: & non ex ꝑſona peccatoꝝ. A T. Et quis tibi hoc cōcedit: ut ex ꝑſona peccatoris hoc loquatur apoſtolus? Si enī ex ꝑſona peccatoris hoc accipias: debeat dicere: miſer ego peccator: & nō miſer ego homohomo quippe naturæ eſt: peccator uoluntatis. Niſi forte & illud quod ſcriptū eſt: Vanitas uanitatū & oīa uanitas: ad peccatā refert̉: & nō ad omnes hoīes. Et iteꝝ: Verūtamen & ī imaginē ꝑambulabit homo: ac deinde: Hōuanitati aſſimulatus eſt: dies eius uelut umbra ꝑtranſeunt. Si hoc Pauli teſtimonio nō moueris: audi aliud eiu-dē: cui contradicere nō potes. Nihil mihi cōſcius ſum: & cætera: recolenda dicit teſtimonia. Mire: nec me ipſumiudico: nihil mihi cōſcius ſū. Qui hoc dicebat: nullus utiqꝫ peccati ſibi cōſcius erat. Sed quia legerat: delicta ꝗsintelligit? Et ſū uiæ: quæ uident̉ uiro iuſtæ: nouiſſima aūt eaꝝ reſpiciūt in ꝓfundū inferni. Et iteꝝ omnis uir uidet̉ ſibi iuſtus: deus autē corda hoīum dirigit: iccirco tēperabat ſententiā ne forte ꝑ ignorantiā deliquiſſet. maxime cū ſcriptura teſtetur: eſt iuſtus: qui ꝑit in iuſticia ſua. Et alibi: iuſte quod iuſtū eſt ſectaberis: ne opinione u-ritatis a iuſticia declinemus: recordantis Saulus & Achaz. CRI. Ne contendere uidear: & ī diuerſum abſqꝫ mēſura funem trahere: ſaltem hoc mihi concede: iuſtos in ſcripturis plurimos appellari. AT. Nō ſolum plurimos:ſed innumerabiles. CRI. Si innumerabiles iuſti ſunt: & hoc negari non poſſit quid mali locutus ſum: poſſe eſſehoīem ſine peccato: ſi uelit? hoc eſt alijs uerbis dicere poſſe iuſtum ſine peccato eſſe: ī eo ꝙ iuſtus eſt. AT. Iuſtoseſſe concedo: ſine omni autem peccato: omnino non aſſentio. Etenim abſqꝫ uitio: quod græce dicitur κακια hōminē poſſe eſſe aio: ſine eſſe nego: id enim ſoli deo competit omniſqꝫ creatura peccato ſubiacet: & indiget mi-ſericordia dei: dicente ſcriptura: Miſericordia domini plena eſt terra. Et ne quaſi maculas quaſdam in ſanctis uris uidear perſcrutari: in quibus errore ſunt lapſi: pauca proferam: quæ non ad ſingulos: ſed ad omnes in cōmune pertineant. In triceſimoprimo pſalmo ſcriptum eſt: dixi pronunciabo aduerſum me: iniquitatem meam domino: & tu dimiſiſti impietatem cordis mei. Satimqꝫ ſequitur pro hac: hoc eſt impietate: ſiue iniquitate (utruqenim intelligi poteſt (orabit ad te omnis ſanctus in tempore oportuno. Si ſanctus eſt: quomodo orat pro ini-quitate? Si iniquitatem habet: qua ratione ſanctus appellatur? luxta illum uidelicet modum qui & in alioſcribitur. Septies cadit iuſtus: & reſurget. Et iuſtus accuſator ſui eſt in principio ſermonis: Et ali