replicanda ſunt quomodo per ſingula dei a ſanctis flagitetur auxilium. & in ſingulis operibus ſuis illo adiutore& protectore uti deſiderent. Lege totum pſalterium: oēs ſanctorū uoces: nihil erit niſi ad deum in cunctis ope-ribus deprecatio. Ex quo perſpicue reſponditur: te aut dei negare gr̄am quam tollis in partibus. aut ſi in partibus dederis: qd̓ nequaꝗͣ te uelle manifeſtū eſt: in nr̄am ſnīam tranſire: qui ſic libeꝝ hoīs ſeruamus arbitium: ⁊dei per ſingula adiutoriū non negemus. CRI. Captioſa iſta eſt conditio: & de dialecticoꝝ arte deſcēdens. Mi-hi aūt nullus auferre poterit liberi arbitrii ptātē: ne ſi in operibus noſtris deus ſemper extiterit: nō mihi debea-tur merces: ſed ei qui in me operatus eſt. AT. Fruere liberi arbitrii ptāte: ut cōtra deum armes linguam tuā: & ineo te liberum probes: ſi tibi liceat blaſfemare. Veꝝ ſuꝑ hoc quod ſentias: nulli dubiū eſt: & preſtigia cōfeſſionistuæ aꝑtiſſima luce claruerunt. Nunc reuertamur ad id: unde diſſerer̄ cœpimus. Dic mihi ſi tibi uidetur: hoc ꝗdcum dei adiutorio paulo ante dicebas: poſſe hoīem nō peccare ſi uelit ī perpetuū ne dicas an ad tēpus & breue-CRI. Suꝑflua interrogatio eſt. Si enī ad tꝑs: & breue dixero: nihilominus refert̉ ad perpetuū. Quicquid enimad breue dederis: hoc cōceda & in perpetuū. ATTI. Q uid dīcas: nō ſatis intelligo. CRI. Ita ne durus es: ut ma-nifeſta nō ſentias. AT. Nō me pudet neſcire qd̓ neſcio: Et de quo futura ē dubitatio debet īter utrūqꝫ cōuenirequē ſēſū hēat. CRI. Ego hoc aſſero: qui pōt uno die ſe abſtiner̄ a peccato poſſe& altero: ꝗ duobus poſſe & tribusqui tribus poſſe &. xxx. atqꝫ hoc ordine poſſe & trecentis & tribus milibus. Eꝗdiucunqꝫ ſe uoluerit obſeruareAT. Dic ergo ſim pliciter: poſſe hoīem ī ꝑpetuum ſine peccato eſſe: ſi uult. poſſumus ne oē qd̓ uolumus? CR INequaꝗͣ. Neqꝫ enī poſſū quicquid uoluero: ſed hoc ſolū dico: hoīem ſine peccato poſſe eſſe: ſi uelit. AT. Quæſo ut mihi reſpōdeas hoīem putas me: an bæluam? CRI. Si de te ambigo. Vtrū hō an bælua ſis: ipſe me bæluāconfitebor. AT. Si ergo ut dicis: hō ſū: quomō cum uelim: & ſatis cupiam non peccare delinquo? CRI. Quiauoluntas īperfecta eſt. Si enim uere uelles: uere utiqꝫ non peccares. A T. Ergo tu qui me arguis: non uere cupereſine peccato es: quia uere cupis? CRI. Quaſi ego de me dicam quem peccatorem eſſe confiteor. & non de paucis & raris: ſi qui uoluerunt non peccare. AT. Interim ex meo tuoqꝫ iudicio: & ego qui interrogo: & tu qui reſpōdes peccatores ſumus. CRI. Sed poſſumus non eſſe: ſi uelimus. AT. Dixi me uelle non peccare: te quoqꝫ hoc ſertire non dubium eſt: quomodo ergo quod uterqꝫ uolumus: uterqꝫ non poſſumus? CRI. Quia plene non uolumus. AT. Da ergo qui maioꝝ nr̄oꝝ plene uoluerunt: & potuerunt. CRI. Hoc quidem non facile eſt reſpondete. Neqꝫ enim quando dico hominem poſſe eſſe ſine peccato: fi uelit aliquos fuiſſe contēdo. Sed ſimpliciter poſſe eſſe: ſi uelit. Aliud nāqꝫ eſt eſſe poſſe: quod græce dicitur. δυναμίς. aliud eſt eſſe: qd̓ ipſi appellāt ευέργιανPoſſum eſſe medicus: ſed interim non ſum: Poſſum eſſe faber: ſed nec dum didici. quiequid igitur poſſum: licetnec dum ſim: tamen ero ſi uoluero. AT. Aliud ſunt artes. aliud id quod ſuper artes eſt: medicina & fabrica: Et ates cæteræ inueniuntur in plurimis. ſine peccato aūt eſſe perpetuo: diuinæ ſolius eſt ptātis. Itaqꝫ aut da exēplūqui abſqꝫ peccato fuerin in ꝑpetuum. Aut ſi dare non potes. confitere imbecillitatē tuā. & noli imponere in caIo os tuū: ut pereſſe & eſſe poſſe: ſtultoꝝ illudas auribus: Quis enim tibi concedet: poſſe hominē facere: quodnullus unꝗͣ hoīum potuerit? An tu ne dialecticis ībutus quidē es? Si enim pōt hō: nō poſſe tollitur. Si aūt nō poteſt: poſſe ſubuetitur. Aut concede mihi aliquē potuīſſe: qd̓ fieri poſſe contendis. Aut ſi nullus hoc potuit: inuitus teneberis nullum poſſe: quod poſſibile iactitas. Inter Diodoꝝ & Criſippū ualentiſſimos dialecticos iſta cōtentio eſt. Diodorus id ſolum poſſe fieri dicit: quod aūt ſit ueꝝ: aut ueꝝ futuꝝ ſit. Et quicquid futuꝝ ſit: id fierineceſſe eſt. Quicquid aūt nō ſit futuꝝ id fieri non poſſe. Chryſippus uero & quæ non ſunt futura: poſſe fieri dcit: ut frangi hoc margaritum: etiam ſi id nunꝗͣ futurum ſit. Qui ergo aiunt hoīem poſſe eſſe abſqꝫ peccato ſiuelit: non poterunt hoc uerum probare: niſi futurum docuerint. Cum autē futura incerta ſint omnia & maxīeea quæ nunꝗͣ facta ſunt: perſpicuum eſt eos id futurū dicere: quod non ſit futurū. Eccleſiaſte hanc confirmāteſniam. Omne quod futuꝝ eſt: iā factum eſt in priori ſæculo. CRI. Oro te ut mihi reſpondeas: poſſibilia deuimandata dederit: an impoſſibilia? AT. Cerno quo tua tendat aſſertio. Sed de hoc in poſterioribus diſſerendūeſt: ne dum miſcemus quæſtionibus quæſtiones: obſcuram audientibus intelligentiam relinquamus. Reſeruato ergo hoc quod fatemur: poſſibilia deum dediſſe mandata: ne ipſe auctor iniuſticiæ ſit: ſi id exigat fieri: quodnon poteſt fieri. Nunc illud imple: quod propoſueras: poſſe hoīem ſine peccato eſſe: ſi uelit. Aut emendabis eosqui potuerunt: aut ſi nullus potuit: liquido confiteberis: hoīem in perpetuum uitare peccata non poſſe. CRI.Quoniam urges me ut dem: quod dare non debeo Illud quæſo conſidera quod dominus dixerit: Faciliuseſſe camelum per foramen acus intrare poſſe: ꝗͣ diuitem in regnum cæloꝝ. Et tamen dixit fieri poſſe: quod nunꝗͣ factum eſt. Neqꝫ enim camelus per foramen acus ingreſſus eſt. AT. Miror hoīem prudentem propoſuiſſe teſtimonium quod contra ſe faciat. In hoc enim non quod fieri poſſit dictum eſt. Sed impoſſibile impoſſibili cōparatum Quomodo enim camelus non poteſt intrare per foramen acus: ita & diues non īgredietur regna cæſorū: aūt ſi potueris reſpōdere ꝙ diues īgrediatur regna cæloꝝ. Sequet̉ ut & camelus ītret ꝑ foramē acus: Ne-mihi abrahā & cæteros quos in ueteri teſtamento diuites legimus exēplo ꝓponas qui diuites īgreſſi ſunt regnacæloꝝ. Cū tamē ipſis diuitiis ad bona utētes oꝑa diuites eſſe deſierint: īmo cū nō tibi ſed alijs diuites fuerint: &diſpēſatores magis dei ꝗͣ diuites apellandi ſunt. Sed nobis euāgelica ꝑfectio requirēda eſt. In qua precipit̉: Siuis ꝑfectus eſſe uade &uēde oīa tua: & da pauꝑibus: & ueni ſequer̄ me. CRI. Dū neſcis ꝓprio captus es laqueo-A I. Q uo nā mō? CRI. Ex ſnīa domini aſſeris poſſe hoīem eſſe ꝑfectum. Quando enim dicit Si uis ꝑfectuseſſe: uēde omnia quæ hēs: & da pauꝑibus & ueni ſequere me: reſpōdit hoīem ſi uoluerit & fecerit quæ præcepta ſūt: poſſe eſſe ꝑfectū. AT. Validiſſimo quidem pugno me ꝑcuſſiſti: ita ut caligo mihi ante oculos obſeruarcœperit. ſed tamē hoc ipſū qd̓ dicit. ſi uis ꝑfectus eſſe: ei dicit̉: qui nō potuit īmo noluit: & iccirco non potuit. tu.lii.