Entio in cathalogo fœminarū multo me amplius plura dixiſſe: ꝗͣ exemploꝝ patitur cōſuetudo: & a le-Itore erudito iuſte poſſe reprehendi. Sed quid faciā: cū mihi mulieres noſtri tēporis apoſtoli īgeranauctoritatē? Et nec dū elato funere prioris uiri memoriter digamiæ precepta decantent? ut quæ chri-ſtianæ pudicitiæ deſpiciunt fidē: diſcant ſaltē ab ethnicis caſtitatē. Fert̉ Aureolus Theophraſti liber de nuptiisin quo querit an uir ſapiens ducat uxorē. Et cū definiſſet: ſi pulchra eſſet: ſi bene morata: ſi honeſtis parentibus:ſi ipſe ſanus ac diues: ſic ſapientē aliquando inire matrimoniū ſtatim intulit: hæc autē in nuptiis raro uniuerſaconcordant. Nō eſt ergo uxor ducēda ſapienti. Primū enī impediri ſtudia philoſophiæ: nec poſſe quenꝗͣ libris& uxori pariter inſeruire. Multa eſſe quæ matrimoniarū uſibus neceſſaria ſunt: precioſæ ueſtes: auꝝ: gēmæ: ſū-ptus: ancillæ: ſupellex uaria: leticiæ: & exedra deaurata. Deinde ꝑ noctes totas garrulæ cōqueſtiones: illa orna.tior procedit in publicū: hæc honorat̉ ab oībus: ego in cōuentu fœminaꝝ miſella deſpicior. Cur aſpiciebas uicinam? quid cū ancillula loquebaris? de foro ueniens quid attuliſti? Non amicū habere poſſumus: nō ſodalē: al-terius amorē: ſuū odiū ſuſpicat̉. Si doctiſſimus preceptor in qualibet urbiū fuerit: nec uxorē relinquere: nec cūſarcina ire poteſt: paupere alere difficile eſt: diuitē ferre tormentū. Adde quoniam nulla eſt uxoris electio: ſedqualiſcūqꝫ obuenerit: habenda: ſi iracunda: ſi fatua: ſi deformis: ſi ſuperba: ſi fetida: quodcunqꝫ uitii eſt poſt nuptias diſcimus. Equus aſinus bos canis & uiliſſima mācipia: ueſtes quoqꝫ & lebetes: ſedile ligneum: calix & urceoIus fictilis: probant̉ prius: & ſic emunt̉. Sola uxor nō oſtendit̉: ne ante diſpliceat ꝗͣ ducat̉. Attēdenda eſt ſemꝑeius facies: & pulchritudo laudāda. ne ſi alterā aſpexeris: ſe æſtimet diſplicere: uocanda domīa: celebrandus na-talis eius. Iurandū per ſalutē illius: ut ſit ſuꝑſtes optādum: honoranda nutrix eius & gerula: ſeruus paternus &alūnus: & formoſus aſſecla: & procurator calamiſtratus: & in longā ſecurāqꝫ libidinē exectus ſpado: ſub ꝗbusnominibus adulteri deliteſcūt. Quoſcūqꝫ illa dilexerit ingratis amādi. Si totā domū regendā ei cōmiſeris: ſer-uiendū eſt. Si aliquid tuo arbitrio reſeruaueris: fidē ſibi adhibere nō putabit: ſed in odiū uertet̉ ac iurgia. & niſicito conſulueris parabit uenena. Anus & aurifices & ariolos & inſtitores gēmaꝝ/ ſericarūqꝫ ueſtium ſi ī tromiſeris: ꝑiculum pudicitiæ eſt. ſi ꝓhibueris: ſuſpitiōis iniuria. Veꝝ quid prodeſt etiā diligens cuſtodia: cū uxor ſer-uari īpudica nō poſſit: pudica nō debeat? Infida enim cuſtos eſt caſtitatis neceſſitas: & illa uere pudica dicendaeſt: cui licuit peccare ſi uoluit. pulchra cito adamatur: fœda facile cōcupiſcit: difficile cuſtoditur: qd̓ plures amātMoleſtū eſt poſſidere: quod nemo habere dignetur. Minore tamen miſeria deformis habetur: ꝗͣ formoſa ſerua-tur. Nihil tutū eſt: in quo totius populi uota ſuſpirant: alius forma: alius ingenio: alius facetiis: alius liberalitateſollicitat aliquo modo uel aliquādo expugnatur: quod undiqꝫ inceſſit̉. Q uod ſi propter diſpēſationē domus& languoris ſolatia & fugā ſolitudinis uxores ducuntur: multo melius ſeruus fidelis diſpenſat: obediens auctoritati domini: & diſpenſationi eius obtēperans: ꝗͣ uxor quæ in eo ſe æſtimat dominā: ſi aduerſum uiri faciat uo-Iuntatē .i. quod placet: nō quod iubet̉. Aſſidere autē egrotāti magis proſent amici & uernulæ beneficiis obligati: ꝗͣ illa quæ nobis īputet lachrymas ſuas: & hæreditatis ſpe uendat illuuiē: & ſollicitudinē iactans: languentisaīum deſperatione cōturbet. Quod ſi ipſa languerit: coegrotandū eſt: & nunꝗͣ ab eius lectulo recedendū. Autſi bona fuerit & ſuauis uxor quæ tamen rara uiſa eſt: cū parturiente gemimus: cū periclitante torquemur. Sapiens autē nunꝗͣ ſolus eſſe poteſt: habet ſecum omnes qui ſunt: ꝗqꝫ unꝗͣ fuerunt boni: & aīum liberū quocūqꝫ uulttrāſfert. Quod corpore nō poteſt: cogitatione cōplectit̉: & ſi hoīum inopia fuerit: loquit̉ cū deo: nunꝗͣ minusfolus erit: ꝗ cū ſolus fuerit. Porro liberoꝝ cauſa uxorē ducere: ut uel nomē nr̄m nō ītreat: uel hēamus ſenectutispreſidia: & certis utamur hæredibus ſtolidiſſimū ē. Quid n. ad nos ꝑtinet recedētes ē mūdo: ſi nomīe nr̄o aliusnominet̉? Cū & filius nō ſtatī pr̄is uocabulū referat: & īnumerabiles ſint: ꝗ eodē appele̓nt̉ noīe. Aut quæ ſene-ctutis auxilia ſunt nutrire domi: ꝗ aut prior te forte moriat̉? Aut ꝑuerſiſſimis moribus ſit? Aut certecū ad maturā ætatē uenerit: tarde ei uidearis mori? Hæredes autē meliores & certiores amici ſūt & ꝓpinꝗ: quos iudicio eligas: ꝗͣ quos uelis nolis habere cogaris: licet certa hæreditas ſit: dū uiuis bene abuti ſubſtātia tua: ꝗͣ tuo labore q̄ſita īcertos uſus relinq̄re. Hæc & huiuſmodi Theophraſtus diſſerēs: quē nō ſuffūdat chriſtianoꝝ: quoꝝ conuerſatio eſt ī cælis? Qui quotidie dicūt: cupio diſſolui & eſſe cū Chriſto? Hæredē nimiꝝ deſiderabit hoīem: cohæres Chriſti. Et optabit liberos: nepotūqꝫ ſerie delectabit̉: quos forſitā ſit occupaturus Antichriſtus: cū legamusCap. xxix.Moyſē & Samuelē filiis ſuis alios prætuliſſe: nec putaſſe liberos: quos uidebāt dn̄o diſplicere.Icero rogatus ab Hirtio ut poſt repudiū Terentiæ: ſorore eius duceret: oīno facere ſuꝑſedit: dicens nōpoſſe ſe uxori & philoſophiæ pariter operā dare. Illa interim coniunx egregia: & quæ de fontibus tulIlianis hauſerat ſapīam: nupſit Saluſtio inimico eius: & tertio Meſallæ coruio: & quaſi per quoſdā gra-dus eloquentiæ deuoluta eſt. Socrates xātippen & Mito neptē Ariſtidis ducis habebat uxores. Quæ cum crebro inter ſe iurgarentur & ille eas irridere eſſet ſolitus: ꝙ propter ſe fœdiſſimum hoīem: ſimis naribus: recaluafronte: piloſis humeris: & repādis cruribus diſceptarent: nouiſſime uerterunt in eum impetum: & male mulctitum fugientemqꝫ diu perſecute ſunt. Quodam autē tempore cum infinita conuitia ex ſuperiori loco ingerētxātippe reſtitiſſet: aqua perfuſus īmunda: nihil amplius reſpondit: ꝗͣ capite deterſo: ſciebā inquit futuꝝ: ut iſtatonitrua hymber ſequeret̉. L. Syllæ Fœlicis ſi non habuiſſet uxorē: Metella coniunx palā erat īpudica. Et quianouiſſimi mala noſtra diſcimus: id Athenis cantabatur: & Sylla ignorabat ſecretaqꝫ domus ſuæ primū oſtiumcōuitio didicit. Cn. Pōpeio Mutiā uxorē īpudicā quā Pontici ſpadones & Mithridaticæ ambiebant cateruæ cūeum putarent cæteri ſcientē pati: indicauit in expeditione cōmilito: & uictorē totius orbis triſti nuntio conſternauit. M. cato cenſorius habuit uxorem Actoriam Paulam humili loco natam: uiolentā: mentis īpotē & quodnemo poſſet credere Catoni ſuperbā. Hoc ideo dico: ne quis putet ſi pauperē duxerit: ſatis ſe concordiæ proui-