non ſum dignus uocari apoſtolus: & mihi minimo omnium apoſtoloꝝ & tanꝗͣ abortiuo: ſic & hoc humilitati:dictum puto. noſti ſermonum proprietates. Quā obrem & de Epimenide & de Menandro: & de Arato quæ-dā ſumis teſtimonia: ubi de continentia loqueris & uirginitate: Bonum eſt ais homini mulierē nō tāgere: & bonum eſt eis: ſi ſic ꝑmanſerint ut ego: & puto hoc bonum eis eſſe: propter inſtantē neceſſitatē: & quia bonum eſthomini ſic eſſe ubi ad nuptias uenitis: non dicis bonū eſt nubere: quia non potes iungere ꝗͣ uri: ſed dicis meliuseſt nubere ꝗͣ uri. Si per ſe nuptiæ ſunt bonæ: noli illas incēdio cōparare: ſed dic ſimpliciter bonū eſt nubere. Su-pecta eſt mihi bonitas eius rei quā magnitudo alterius mali: cogit eſſe malum inferius. Ego autem non leuiusmalum: ſed ſimplex per ſe bonum uoloVcuſqꝫ primum capitulum ediſertum eſt: ueniamus ad ſequentia. lis autē qui matrimonio iuncti ſūtpræcipio non ego ſed dominus: uxorē a uiro non diſcedere. Q uod ſi diſceſſerit: manere innuptā: autuiro ſuo reconciliari: & uir uxorē ſuā non dimittat. Nā cæteris ego dico non dominus. Siquis frater uxorē ha-bet infidelē: & hæc conſentit habitare cum illo: non dimittat illam/ & cætera uſqꝫ ad eum locum ubi ait: unuſ-quiſqꝫ ſicut uocauit eum deus: ita ambulet. Et ſicut in omnibus eccleſiis doceo. hic locus ad præſentem contro-uerſiam non pertinet. Docet enim iuxta ſententiam domini uxorem excepta cauſa fornicationis non repudiā-dam: & repudiatam a uiro: marito alteri non nubere. aut certe uiro ſuo reconciliari debere. His autem quos inmatrimonio depræhendiſſet fides: hoc eſt ſi unus credidiſſet de duobus: præcepit ne credens repudiet non credentem: Cauſiſqꝫ expoſitis ꝙ curididatus fidei ſit infidelis: ſi nolit a credente diſcedere. Econtrario iubet: ſi infi-delis repudiet fidelem propter fidem Chriſti: diſcedere debere credentem: nec cōiugem præferat Chriſto cuietiā anima poſtponenda eſt. At nunc pleræqꝫ contēnentes apoſtoli iuſſionem: iunguntur gētilibus: & templaChriſti idolis ꝓſtituunt. nec intelligunt ſe corporis eius partem eſſe: cuius & coſtæ ſunt. Ignoſcit apoſtolus infidelium coniunctiōi: quæ habentes maritos: in Chriſtum poſtea crediderunt: nō iis quæ cum chriſtianæ eſſent:nupſerunt gentilibus: ad quas alibi loquitur: nolite iugum ducere cum infidelibus. Quæ enim participatio iuſtitiæ cum iniquitate? aut quæ ſocietas luci ad tenebras? Que autē conuentio Chriſti ad Belial? aut quæ parsfideli cū infideli? Qui autē conſenſus tēplo dei cum idolis? Vos enī eſtis templum dei uiui: licet enim in me ſæuituras ſciā plurimas matronaꝝ: licet eadē impudentia qua dominū contempſerunt: in pulicem & oīum chriſtianorum minimū debacchaturas: tamen dicam quod ſentio: loquar quod me apoſtolus docuit: non illas iu-ſticiæ eſſe: ſed iniquitatis non lucis: ſed tenebrarū non Chriſti: ſed Belial non tēpla dei uiuentis: ſed fana & idolamortuoꝝ. Vis apertius diſcere: ꝙ chriſtianæ omnino non liceat ethnico nubere: audi eundem apoſtolū: Muli-er inquit alligata eſt: qͣto tempore uir eius uiuit: ꝙ ſi dormierit uir eius: liberata eſt: cui uult: nubat: tantum ī do-mino .i. chriſtiano: qūi ſecundas tertiaſqꝫ nuptias concedit in domino: primas cū ethnico prohibet. Vnde Abrahā adiurat ſeruum ſuum in femore ſuo: hoc eſt in chriſto: qui de eius ſemine erat naſciturus: ut filio ſuo Iſaac a-lienigenā non adducat uxorem. Et Eſdras offenſam dei huiuſcemodi uxoꝝ repudiatione cōpeſcit. Et Malachias propheta præuaricatus eſt inquit Iudas: & abominationem fecit in Iſrael & in Hieruſalē. Polluit enī ſanctūdomini: & dilexit & habuit filiam dei alieni diſperdat dominus uirū: qui fecerit hoc magiſtrū & diſcipulum: &de tabernaculis lacob: & offerentē munera domino uirtutū. Hæc iccirco dixi: ut qui nuptias uirginitati comparant: ſciāt ſaltem tales nuptias dygamiæ & trigamīæ ſubiiciendas.I D ſupͣeriorē diſputationē in qua docuerat fidelē ab infideli nō debere diſcedere: ſed ꝑmanere in matr-monio: ſicut eos īueniſſet fides: & unūquēqꝫ uel celibē uel maritū ita durare ut eſſet Chriſti baptiſma.te deprehenſus: īfert ſubito parabolas circunciſi & ethnici: ſerui & liberi: & ſub methaphora eaꝝ de nuptis di-ſputat & īnuptis circunciſus aliquis uocatus eſt: nō adducat præputiū. In præputio uocatus eſt: nō circuncidat̉Circūciſio nihil eſt: & præputiū nihil eſt ſed obſeruatio mandatoꝝ dei eſt. Vnuſquiſqꝫ in qua uocatione uocatus eſt: in ea permaneat. Seruus uocatus es: non ſit tibi curæ ſed & ſi potes liber fieri: magis utere. Qui enim indomino uocatus eſt ſeruus: libertus eſt domini. Similiter & qui liber uocatus eſt: ſeruus eſt Chriſti: precio em-ꝑti eſtis: nolite fieri ſerui hominū. Vnuſquiſqꝫ ergo in quo uocatus eſt frater in eo permaneat apud deum. Acprimum quia non nullos hanc intelligentiā reprehenſuros arbitror: interrogare libet quæ ſit conſequentia uide maritis & uxoribus diſputans repente tranſiret ad comparationem Iudæi & ethnici: ſerui & liberi. Et rurſūhac diſputatione finita rediret ad uirgines dicens: de uirginibus autem preceptum domini non habeo. Quioſibi uult inter coniugia & uirginitatem iudæi & ethnici: ſerui liberiqꝫ collatio? Secundo quomodo poſſit intelligi: circunciſus aliquis uocatus eſt: non adducat preputium. Nunquid qui ſemel amputatum habet preputiū:poteſt ſi uelit rurſus illud adducere? Deniqꝫ quo ſenſu exponendum ſit: qui enim ī domino uocatus eſt ſeruuslibertus eſt domini? Similiter qui liber uocatus eſt: ſeruus eſt Chriſti? Quarto quomodo ille qui precepit ſeruis: obedire dominis carnalibus: nunc dicat: nolite fieri ſerui hominum? Ad extremum quid pertineat ad ſeruitutem uel circunciſionē: unuſquiſqꝫ uocatus eſt frater: in eo permaneat apud deum: nā & contrariū eſt ſuꝑioriſententiæ. Si enī illud audiuimus: nolite fieri ſerui hominū: qua ratione poſſumus in ea permanere uocationequa uocati ſumus? cū multi crediderint habentes carnales dominos: quibus nunc ſeruire prohibent̉. Porro adcircūciſionē quid facit ꝑmanere ī ea uocatiōe ī qua uocati ſumus: cū ī alio loco idē apoſtolus clamitet: Ecce egoPaulus dico uobis: quoniā ſi circuncidamini: Chriſtus uobis nihil proderit. Reſtat igitur ut circunciſio & pre-putiū: ſeruus & liber: ſuperiori ſenſui coaptent̉: & de antecedentibus pēdeant. Circūciſus aliqͣs uocatus ē: nō acducat pͣreputiū. Eo īquit tēpore quo uocatus es: & credidiſti in Chriſtū: ſi circunciſus uocatus es ab uxore: & celebs eras: noli ducere uxorē: hoc eſt: noli adducere preputium: nec circunciſionis & pudicitiæ libertatem oneresſarcina