Druckschrift 
1 (1490)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

quibus terra confota ſegetes multiplicata fruge producat: ac uentis ſpirantibus nutriat. Nihil deniqꝫ eſt: quodin uita geri poſſit: ſi non cre dulitas ante Preceſſerit. Quid igitur mirū ſi accedentes ad deum credere nos primo omnium profitemur: cum ſine hoc nec ipſa exigi poſſit uita cōmunis? Hoc autem iccirco in principiis premiſimus: quia pagani nobis obiicere ſolent: religo noſtra quia rationibus deficit in ſola perſuaſione conſi-ſtat: & ideo oſtendimus nec agi nec ſtare aliquid poſſe niſi preceſſerit ius credendi. Deniqꝫ matrimonia contra-huntur: quia creditur ſucceſſura poſteritas: & pueri diſcendis artibus traduntur: quia magiſtroꝝ in diſcipulostranſfundenda creditur diſciplina. & imperii inſigna unus ſuſcipit: dum credit ſibi populos & urbes armatumetiam exercitium parituꝝ. Quod ſi hæc ſingula niſi prius crediderit futura nullus aggreditur: quomodo nonmulto magis ad agnitionem dei credendo ueniatur? Sed uideamus quid iam breuialis hic ſermo ſymboli proponat. Credo inquit in deum patrem omnipotentem. Orientales eccleſiæ omnes pene ita tradunt. Credo inunum deum patrem omnipotentem: & rurſum in ſequenti ſermone ubi nos dicimus & in Chriſtum Ieſumunicum filium eius dominum noſtrum: illi tradunt: & in unum dominum noſtrum Ieſum Chriſtum unicumniſi filiū eius. Vnū ſcilicet deum & unum dominum ſecundū auctoritatem Pauli apoſtoli profitentes. Sed dehoc inſequentibus locis repetemus. Nunc interim quod ait In deum patrem omnipotentem uideamus. Deusſecundū quod opinari poteſt humana mens naturæ ipſius uel ſubſtantiæ quæ eſt ſuper omnia appellatio eſt.Pater arcani & ineffabilis ſacramēti uocabulum eſt. Deum audis ſubſtantiam intellige: ſine initio: ſine fine:ncttū: ni-ſimplicem: ſine ulla admixtione: inuiſibilem: in corporeū: ineffabilē: ineſtimabilem: inquo nihil achil creatū ſit: ſine auctore. eſt enim ille qui eſt omnino omniū auctor. Patrem audis filifilius ſupradictæ ſit imago ſubſtantiæ. Sicut enim nemo dicitur dominus niſi habeat uel pum cui dominetur: & ſicut nemo magiſter dicitur niſi diſcipulū habeat: ita & pater nullodemōſtfilium habens. Hoc igitur ipſo noīe quo deus pater appellatur patre pariter ſubſiſtere etiam fitur. Quomodo aūt deus pater genuerit filium nolo diſcutias: nec te curioſius ingeras in profundo arcani: neforte dum inacceſſæ lucis fulgorem ꝑtinacius perſcrutaris exiguū ipſum qui mortalibus diuino munere cōceſ-ſus eſt perdas aſpectū. Aut ſi putas in hoc omni indagatiōis genere utendū: prius tibi propone quæ noſtra ſuntquæ ſi conſequenter ualueris expedire: tunc a terreſtribus ad cæleſtia: & a uiſibilibus ad inuiſibilia properatoExpedi primo ſi potes quomodo mens quæ intra te eſt gerneret uerbū: & quid ſit in ea memoriæ ſpiritus: quo-modo hæc diuerſa ſint rebus & actibus unū tamen ſint uel ſubſtantia uel natura: & cum emente procedannunꝗͣ tamen ab ipſa ſeparentur. Et ſi hæc ꝗͣuis in nobis & maxime noſtra ſubſtantia habentur: tamē tanto no-bis occulta uidentur quanto aſpectui corporeo inuiſibilia. De apertioribus requiramus. Fons quomodo in ſegenerat fluuiū? quo aūt ſpiritu rapidum fertur fluentū? Quid eſt unū & in ſeparabile ſit fluuius & fonsnec fluuius fons: nec fons fluuius intelligi aūt appellari poteſt? & tamen qui uiderit & fontem. Exerce te priusin horum explanatione: & diſcute ſi potes quæ habentur in manibus: & tunc ad hoꝝ ſimiliora ueniemus. Necputes te ſtatim de terra aſcendere ſua deā ſuper cælos: ſed prius ſi placeat ad iiſtud firmamētum quod oculis uidet̉ educam: & ibi ſi potes naturam huius uiſibilis luminis diſcute quomodo ignis iſte celeſtis generet exſemetipſo ſpendorem lucis: quomodo etiam perducat uaporem. & cum tria ſint in rebus: unum tamen ſunt inſubſtantia. Quod & ſi hæc ſingula inueſtigare potueris: ſcito adhuc diuinæ generationis myſterium tantodifferentius & eminentius: quanto creator creaturis potentior: quanto artifex opere ſuo præſtantior: quanto ille qui ſemper eſt eo qui ex nihilo cœpit eſſe nobilior. Credendus eſt ergo deus eſſe pater unici filii ſui dominnoſtri non diſcutiendus. Neqꝫ enī fas eſt ſeruo de natalibus domini diſputare. Conteſtatus eſt pater de cælisdicens: Hic eſt filius meus dilectus: in quo mihi bene complacui: ipſum audite. Pater ipſum dicit eſſe filium ſuum: & ipſum audiri iubet. Filius dicit qui uidet me: uidet & patrem meum. Ego & pater unū ſumus. Et ego abeo exiui: & ueui ī hunc mundum. Quis eſt qui inter has patris & filii uoces medius ſe diſcuſſor interſerat: & diuinitatem diuidat: affectum ſeparet: ſubſtantiam rumpat: ſpiritum ſecet: neget eſſe uerum quod ueritas dicit:Eſt ergo deus pater uerus tanꝗͣ ueritatis pater: non extrinſecus creans: ſed ex eo quod ipſe eſt filium generan:ideſt quia ſapiens ſapientiā: quia iuſtus iuſticiam: quia ſempiternus ſempiternum: quia īmortalis īmortalem:quia inuiſibilis īnuiſibilē: quia Inx ſplendorē: quia mens uerbum. Quod aūt diximus orientis eccleſia tradereunum uerum deum patrem omnipotentem & unum domīnum: hoc intelligendum eſt unum numero dici ſecuniuerſitate. Verbi gratia: Siquis dicat unum hominem aut unum equū: hic unū pro numero poſuit. poteſt.& alius homo eſſe & tertius: uel equus. Vbi aūt ſecundus uel tertius non poteſt iungi: unus ſi dicatur non uni-tatis ſed uniuerſitatis eſt nomen. Vt ſi exempli cauſa dicamus unum ſolem: hic unus ita dicitur: ut uel alius ueltertius addi poſſit. Vnus ē enī ſol. multo magis ergo deus unus dr̄ unus nūeri ſed uniuerſitatis uoca-bulo nūc upat̉ .i. ꝑꝑea unus dr̄ alius non ſit. Similiter & de dūo accipiēdū ē unus ſit dn̄s Ieſus chriſtusquē deus pr̄ dn̄atū oīum tenet. Vnde & ſequens ſermo oīpotentē pronunciat deū. omnipotens autem ab eo dicitur omnium teneat potentatum. Tenet autem omnia pater per filium ſicut & apoſtolus dicit: Quia per ipſum creata ſunt omnia uiſibilia: ſiue troni dominationes ſiue principatus ſiue poteſtates. Et iterum ad hæbreosſcribens dicit: Quia per ipſum ſæcula inſtituit. & ipſum conſtituit hæredem uniuerſorum. Quod ſi per ipſūſæcul inſtituit pater: & per ipſum creata ſunt omnia: & ipſe eſt hæres omnium: ipſum eigo & potētatum omnium tenet: quia ſicut de luce & ueritas de ueritate: ita de oīpotente omnipotens natus eſt: ut in apocalypſi Io-ānis ſcriptū ē. Et requiem non habent die ac nocte dicentes: Sanctus ſanctus ſanctus dominus deus ſabaoth.ui erat & qui eſt & qui uenturus eſt omnipotens. Omnipotens ergo dicitur qui uenturus eſt. & quiseſt alius