¶ Expoſitio Symboli Ruffini Aquilegienſis præſbyteri ad laurentium papam: In qua ſingulos articulos fidei noui ac ueteris teſtamenti auctoritatibus confirmat: & hæreſes contrarias deſtruit. Epiſtola Prima.IHI Q uidem Fideliſſime Papa Laurenti ad ſcribēdum animus non eſt tamcupidus: ꝗͣ nec idoneus: ſcienti non eſſe abſqꝫ periculo multoꝝ iudiciis ingeni-um tenue & exile cōmitere. Sed quoniam (ut cum uenia tui dixerim) id teme-re in epiſtola tua per Chriſti me ſacramēta quæ a nobis maxima cum reueretia ſuſcipiuntur aſtringis: ut aliquid tibi de fide ſecundum ſymboli traditionerationēqꝫ cōponam ꝗͣuis ſupra uires noſtras ſit pondus præcepti (Nō .n. me latet ſententia ſapientū quæ probe admodum dicit: quia de deo & uera dicerepericuloſum eſt) tamē ſi expetitionis a te impoſitæ neceſſitatem orationibusiuues: dicere aliqua obedientiæ magis reuerentia ꝗͣ ingenii preſumptione tētabimus: quæ quidem non tam perfectoꝝ exerciis digna uideantur: ꝗͣ quæ adparuuloꝝ in Chriſto & incipientium librent̉ auditum. Equidē comperi non-nullos illuſtrium tractatoꝝ aliqua de his pie & breuiter edidiſſe. Photinū uero hæreticū ſcio eatenus ſcripſiſſenō ut rationē dictoꝝ audiētibus explanaret: ſed ut ſimpliciter fideliterqꝫ dicta ad argumentū ſui dogmatis traheret: cum in his uerbis ſanctus ſpiritus prouiderit nil ambiguū: nil obſcurum: nil a reliquis diſſonans uideriquia in his uere completur prophetia quæ dicit: Verbum. n. cōſumans & breuians iniquitatē: quia uerbumbreuiatum facit dominus ſuꝑ terram. Nos ergo ſimplicitatē ſuam uel uerbis apoſtolicis reddere & ſignare tētabimus: uel quæ omiſſa uidentur a prioribus adimplere. Sed ut manifeſtius fiat argumentum uerbi huius ut dixmus breuiati: cauſam qua hæc traditio eccleſiis data eſt ab origine repetemus. Tradunt maiores noſtri ꝙ poſtaſcenſionē domini cū per aduentū ſpiritus ſancti ſupra ſingulos quoſqꝫ apoſtolos igneæ liuguæ ſediſſent: ut loq̄lis diuerſis uariiſqꝫ loquærent̉: per quod eis nulla gens extrenea: nulla linguæ barbaries inaceſſa uideret̉ & inuia: præceptū eis a domino datū hoc ad predicandū dei uerbum ad ſingulas quēqꝫ proficiſci nationes. Diſceſ-ſuri itaqꝫ ab inuicē normā ſibi prius futuræ prædicatiōis in cōmune conſtituūt: ne forte alij alio abducti diue-ſum aliquid his qui ad fidē Chriſti in uitabant̉ exponerent. Omnes igitur in uno poſiti: & ſpiritu ſancto repleti bi ſtud futuræ ſibi ut diximus prædicatiōis indiciū in unum cōferendo quod ſentiebat unuſquiſqꝫ com-ponūt: atqꝫ hanc credentibus dandam eſſe regulam ſtatuūt. Symbolū aūt hoc multis & iuſtiſſimis ex cauſis appellari uoluerunt. Symbolum. n. græce & indiciū dici poteſt & collatio: hoc eſt quod plures in unum conferūt.Id enim fecerunt apoſtoli in his ſermonibus in unum conferendo quod unuſquiſqꝫ ſenſit. Indicium aūt uel ſi-gnum iccirco dicitur. quia in illo tempore ſicut paulus apoſtolus dicit in actibus apoſtolorum refertur multexcircumeumtibus iudæis ſimulabant ſe eſſe apoſtolos Chriſti: & lucri alicuius uel uentris gratia ad prædicatdum proficiſcebantur: nominantes quidem Chriſtum ſed nō integris traditionū lineis nuntiantes. Iccirco iſtudindicium poſuerunt: per quod agnoſceretur is qui Chriſtum uere ſecundū apoſtolicas regulas prædicaret. Deniqꝫ & ī bellis ciuilibus hoc obſeruari ferunt: quoniam & armoꝝ habitus par: & ſonus uocis idem: & mos unuseſt. Atqꝫ eadē īſtituta bellādi nequa doli ſurreptio fiat: ſymbola diſtincta unuſquiſqꝫ dux ſuis militibus traditquæ latina ſigna uel indicia nuncupantur: ut ſi forte occurrerit quis de quo dubitetur ſymbolum prodat ſi ſihoſtis uel ſociis: Iccirco deniqꝫ hæc non ſcribi chartulis aut membranis: ſed requiri in credentium cordibus tradiderunt: ut certum eſſet hæc neminē ex lectione quæ interdum peruenire etiam ad infideles ſolet ſed ex apoſtolorum traditiōe didiciſſe. Diſceſſuri igitur ut diximus ad prædicandum iſtud unanimitatis & fidei ſuæ apo-ſtoli induciun poſuere: non ſicut filii Adam diſceſſuri ab alterutrum turem ex latere cocto & bitumine cōſtruētes: cuius cacumen uſqꝫ ad cælum pertingeret: ſed monumenta fidei quæ ſtarent aduerſum faciem inimici e la-pidibus uiuis & margaritis dominicis edificantes: quam neqꝫ uenti impelerent: neqꝫ fulmina ſubruerent: neqꝫtempeſtatum ac procellaꝝ turbines promouerent. Merito igitur illi ab inuicem ſeparandi turrem ſuperbiæædificantes linguaꝝ comfuſione damnati ſunt: ne unuſquiſqꝫ poſſet aduertere proximi ſui loquelam. Iſti ueroqui turrem fidei cōſtruebant omnium linguarum ſcientia & agnitione donati ſunt: ut illud peccati: hoc fideiprobaretur inditium. Sed iam nobis etiam de ipſis aliquid contrectandum eſt margaritis: in quibus primo inloco fons & origo ponitur: cum dicitur Credo in deum patrem omnipotentem. Veꝝ prius ꝗͣ incipiam de ipſisſermonum uirtutibus diſputare: illud non impune commonnę dū puto ꝙ diuerſis eccleſiis aliqua in his uerbisinueniuntur adiecta. In eccleſia tamen urbis roma hoc non depræhenditur factum: quod eo propterea eſſe arbitror ꝙ neqꝫ hæreſis ulla illic ſumpſit exordiū: & mos mihi ſeruatur antiquus eos qui gratiam baptiſmi ſuſcepturi ſunt publice ideſt fidelium populo audiente ſymbolum reddere: & utiqꝫ adiectionem huius ſaltem ſer-monis eorum qui preceſſerunt in fide non admittit auditum: In cæteris autem locis quantū intelligi datur propter nonnullos hæreticos addita quedam uidentur: per quæ nouellæ doctrinæ ſenſus crederetur excludi. Nostamen illum ordinem ſequimur: quem in aquilegienſi eccleſia lauacri gratia ſuſcepimus. Credo igitur primoomnium ponitur ſicut paulus apoſtolus ad hebræos ſcribens dicit. Credere enim primo omnium accedentēaccedentem ad deum oportet: quia eſt: & credentibus remunerator ſit. Sed & propheta dicit. Niſi cre-dſtis non intelligitis. Vt ergo intelligentia auditu patefiat teſte: primo omnium te credere profiteris: quia necmare quis ingreditur: & liꝗdo a profundo ſe ſe cōmittit elemēto niſi ſe prius credat poſſe ſaluari: nec agricola ſemina ſulcis obruit: & fruges ſpargit in terram: niſi crediderit uenturos imbres affuturum quoqꝫ ſolis tēporem