¶ Ne ꝓ vt nō capit̉. ff. de acqui. poſ. l. qͥabſenti. §. i. De hac dictōe vi. C. de indicti. vi. tol. In aucͣ. Cui relictum¶ Nec implicat ſexum contrarium exp̄ſſe vt no. in. l. iur̄. ignorātia. C. qui admit.ad bo. poſ.¶ Negocium eſt triplex ſcꝫ cōmune. publicum. ⁊ priuatū. Cōmune ꝙ ꝑtinet addiſpoſitionem alicuius regionis Publicum qd̓ ꝑtinet ad regimē alicuius ciuitatis Sed puatum quod ꝑtinet ad pͥuatamꝑſonam Et iſtis tribꝰ negocijs correſpōdet triplex diſpenſatio ſcꝫ pollitica queconſiſtit in ꝓuiſione pluriū ſeu tocius cōmunitatis Et hoc docetur in octo librispolliticoꝝ ariſtotilis. Vconomica que cōſiſtit in diſpoſitione familie Et habet̉ induobus libris yconomicoꝝ ariſto. Et monaſtica vel ethica que conſiſtit in regimīeſuijpſius tantū Et illa tractatur in deceꝫlibris ethicoꝝ eiuſdem.¶ Negociatio eſt in ꝯmercijs ſicut negocium in diſpenſatione Unde tam negociatio quā negociū aliqn̄ ſignificat actōeꝫalicuius rei. cuius ꝯtrariū eſt ociū Aliqn̄actionem eſſe idem qd̓ iurgium litis. Etdr̄ quaſi negans ocium. c. forus. §. negocium. de ver. ſigni.¶ Negligentia eſt eius quod fieri debetvel poteſt obmiſſio.¶ Negatiua apud iuriſtas eſt imꝓbabil̓vt. vi. q. v. Actor. C. de ꝓba. l. Actor deelec. bone memorie .i. vbi dr̄ negantis factuꝫ nulla eſt ꝓbatio ſubaudi directa qꝛquod nihil eſt non eadit in ſenſum Undeſciendum quod multiplex eſt negatiua .ſ.facti. dicti. iuris. ⁊ qualitatis. et quedaꝫmixta quedam puraUnde negatiua facti duplex eſt ſcꝫ puraque habet determinationē tꝑis loci velalterius rei puta. quia eſt coartata. acet heccertas perſonas de qua eſt caſi Ain. ca.Tercio loco de ꝓba. ver. coartatur ad ꝑſonas capituli. Et illa ꝓbari poteſt indirecte. ver. gra. Si inſtrumentum exhibeatur continens ſtipulationē factā tali dievel loco ar. c. ex tenore de teſti. aut nō habeat aliquā talium determinationē. ettunc ꝓbari non pōt directe vel indirecteUnde onus ꝓbandi traſfertur in aduerſarium. et hoc ideo. quia negociationumnon ſunt cauſe nec circūſtantie que ſūt neceſſarie in ꝓbatione vt ſi quis dicit ſe nūquā contraxiſſe cuꝫ bertha. vel nō cognouiſſe bertham que dicitur negatiua explicata de fri. et malefi. c. i. Vel dicitur negatiua poſitō Eſt em̄ poſitio negatīa implicita vt pono quod in electione tantuꝫquatuor canonici p̄ſentes fuerint vt in. c.cum eccleſia de cau. poſ. et ꝓprie. Quaspoſitiones negatiuas iuris rigor repellitſed equitas eas admittit ſi iudici videbitur. vt in. c. i. de confeſſio. li. vi.Etiam ibi. ſi aliquis dicat ſe eſſe non citatum. et negatiua facti mixta dicitur quecum affirmitiua implicite miſcetur. vt illa que habent affirmatiuā implicite dicēdo Ego non renūciaui ſponte quaſi dicatrenūciaui coactus vel inuitus Et hoc debet ꝓbari ab eo qui negat. c. ſuꝑ hoc derenū. Sed negatiua iuris ꝓbari poteſt vtſi dicat quis alicui non potes eſſe teſtisdebꝫ hoc ꝓbare Similiter ſi negetur emācipatio rite facta. et negans aliquis iuſtefactum debet hoc ꝓbare quod non ſit factum de iure ſed contra ius vt in. l. ab eaparte. §. i. ff. d̓ ꝓba. vbi dicitur ab ea parte que dicit aduerſariuꝫ ſuū ab aliquo iure ꝓhibitum eſſe ſpecialiter lege vel cōſtitutione ꝓbari oportere Ideꝫ reſpondetſi quis negat emancipationem recte factam ꝓbationem ipſum p̄ſtare deberet.¶ Negatiua vero qualitatꝭ duplex eſt .ſ.aut qualitatis intriſice aut qualitatiſ extrinſice De qualitate intrinſica vt cū homo naſcitur. et tunc preſumitur negatīaniſi ꝓbetur affirmatiua Unde ſi negaturſcientia ꝓbandum eſt hoc examinationeiudicis de preben. Cum ſcd̓m apoſtoluꝫSi etas per aſpectum corporis. ſi legittimitas. aut ergo is cui legittimitas opponitur ē de hoc infamatus. Et tunc cogit̉.ſe purgare. c. bone p̄al. Dicēdo ergo Alle non eſt ydoneus non eſt legittimus noeſt ſoluendo ⁊cͣ. ꝓbari debet ab eo qui dicit. quia quilibꝫ p̄ſumitur ydoneus bonꝰ⁊cͣ. niſi ꝯtrarium ꝓbetur. de p̄ſump. Dudum de ſcruti. in or. fa. c. vnico et niſi. iuſp̄ſumit in contrarium. ff. de dona. int̓ vi.et vxo Quintus. ff. de ꝓba. Si pactum.et. l. ſi cyrographum. Etiaꝫ iudex qui habet hoc ex officio ſuo cuncta rimari. e. iu-