Unde ante tempus iuſtiniani erant trescōdices ſcꝫ gregorianus. hermonegianꝰet theodoſianus. et multe conſtitutiōesextra illos deuagātes preterea duo penemilia libroꝝ ⁊ trecies centena milia verſuum. Uidens gͦ iuſtinianꝰ tm̄ legū multitutudine voluit circa hͦ adhibere remedium ſalubre. Primo direxit animū ſuū adimꝑiales ꝯſtitutiones. et de iſtis tribuscodicibus extrauagantibꝰ fecit fieri vnūcōdiceꝫ quē ſuo felice nomine nūcupauitcodicē iuſtiniani. Deinde direxit animūad immenſa veteris iuris volumina ⁊ deillis duobus pene milibus libroꝝ et trecies centenis milibus verſuū fecit fieri librū digeſtoꝝ ſeu pandectaꝝ que diuiſit īquinqnaginta libros ꝑciales. et in tres ītegrales ſcꝫ. ff. vetus. inforciatū. et. ff.nouū. Poſtea ꝓ iuuenibus et legū tyronibꝰ fecit librū inſtitutionū ſcꝫ mediocrēeruditionem ꝑ quē quaſi per pontem iuuenes ad legū ſubtiliora et altiora ꝑuenirent.¶ Coetanei ſunt homines paris etatis.ſcd̓m yſi.¶ Cognatio legalis ſcd̓m hoſti. e. ti. Eſtquedam ꝓximitas ꝓueniens ex adoptōevel arrogatione. vt no. in rub. eiuſdem ti¶ Cognatio ſpūalis eſt ꝓpinquitas vl̓ attinentia que ꝓuenit ex ſacramenti datōevel ad ſacramentum recipienduꝫ atteſtatione vel tentione. Unde ex cognationeſpūali que in baptiſmo ꝯtrahit̉ nouē propinquitates naſcuntur. Prima filiatio īter ſacerdotē baptiſantem et baptiſatuꝫSecunda ꝯpaternitas inter ſacerdotem⁊ pr̄em baptiſati. Tercia cōmaternitas.inter eundem ⁊ mr̄em baptiſati. Quartainter filios ſacerdotis et baptiſatum ſcꝫfraternitatis. xxx. q. i. homines. ⁊. q. iij.ita diligere. Quinta filiatio inter baptiſatum ⁊ ſuſcipientem de baptiſmo Sexta filiatio inter eundem et vxorem ſuſcipientis. Septima fraternitas inter baptiſatum et filios ſuſcipientis. Octaua compaternitas inter ſuſcipientem ⁊ pr̄em ſuſcepti. Nona ꝯmaternitas inter eundeꝫet mr̄em pueri. vt. xxx. q. iij. ꝑ to.¶ Cognatio ꝯſanguinee vxoris. ē coytꝰcum ꝯſanguinea vxoris¶ Cognati. Re. s. agnati. Et habet̉ poſtagnatos quia cognati per femineū ſexuꝫſed agnati ꝑ maſculinū ꝯiuncti ſunt hoctamen hodie modicum curatur. Sed anagnatus p̄ſumatur ſcire factū cognati vide legem octaui gradus. ff. vnde cognatiet. c. quoſdam de preſump. per doc.¶ Cognoſcere inſtrumenta eſt ea relegere diſtinguere et conferre accepta ⁊ data¶ Cohortalis eſt apperitor qui obnoxiꝰeſt cohorti. l. ſi cohortalis. C. e. ti. li. xij.¶ Colonus eſt qui p̄diū habet agri colēdi cā. Differt autē colonus ab inquilinoquia hic in cure. iſte auteꝫ in ciuitate moratur Et habet plures ſpecies agricolaꝝſcd̓m azo. qꝛ alij vocantur coloni ꝯdictonales alij coloni inquilinij alij origenarialij coloni ſimpliciter nuncupati ⁊cͣ. d̓ qͣbus. jͣ. patebit.¶ Coloni ꝯdictionales dicuntur quaſiex ſua conditione predium vel agrum colere debentes. et ſcd̓m io. ſic conſtituunt̉ꝙ primo in ſcriptis vel ſine ſcriptis ꝑpetuo iure colonos ſe eſſe in fundo ꝑmittatvt poſtea ꝑ. xxx. annos in fūdo ꝑmaneantEt licet quidā putant hos eſſe aſſcripticios ꝯditionales tn̄ ſcd̓m io. male putantqꝛ colonus temporis tranſcurſu poteſt liberari aſſcripticius vero minime vt. C.de agri. et cen. l. cum ſanximus. li. xi. Re.s. aſſcripticius.¶ Coloni dominici dicebant̉ qͥ colebantagros imꝑatoris. vt. C. de pre. ⁊ omnibꝰre. li. xi.¶ Coloni illiricen alias et melius illirician de illirico .i. de ſchlaphonia dicunt̉et habetur in. l. cum querebatur. C. vnd̓vi. vbi dr̄ inter illiricianam aduocatōeꝫglo. i. inter aduocatos de illirico. C. decolo. illiri. li. xi.¶ Colonus inquilinꝰ. lꝫ ẜm quoſdā ītercolonos ꝯdictōnales. ⁊ inquilinos nullaſit dr̄ntia ꝓ quibus videt̉ facere lex diffinimus. C. de agri. ⁊ cenſi. li. xi. Tn̄ ſcd̓mio. hec ē differētia qꝛ inquilinꝰ minꝰ aſtrictus ē ꝙͣ colonus ꝯdictionalis. vn̄ inquilinꝰ bene poteſt in alia ꝑte cuiuſlibet ſuburbij domū ꝯducere et inhabitare. Sedcondictioualis colonus non audet cū ſuafamilia recedere a fundo quem colit necalibi habitare.