cauſa condende legis. id eo dicitur ꝙ ceſſante cauſa ceſſat lex. vt. l. adire. §. quamuis. ff. de iurepatro. Et vtimur ꝓmiſcueillis verbis. Ceſſante cauſa legis vel ceſſante rōne legis Differunt tn̄ cauſa ⁊ rōquia ratio eſt oculus cordis diſcernens.rem ꝑ medium. Sed cauſa eſt in facto accidit vel non accidit ꝑ quod rō diſcerniquid iuris. Dicitur etiam cauſa efficiēsin. l. conditor legis in contractibus ꝯtrahendis. Cauſa materialis in legibus eſtmateria de qua in illis diſponitur. Et cāformalis eſt modus tractandi et formaꝯtrahendi vel diſponendi que addit̉ cōtractui vel diſpoſitioni. Dicitur etiā cāinſtrumentalis vt eſt inſtrumentū artificis. Et breuiter quicquid ad eſſe alicuiusrei ꝯcurrit cauſa dicitur aliter ⁊ aliter tn̄Et fignificatur cauſa per dictionem ſi vtdicendo dono vel lego illi ſi ne gociā meageſſerit. l. demonſtratio. §. i. ff. de ꝯdi. etdemon. Item ꝑ dictōem quia inſti. d̓ le.§. longe magis. Et per dictionem quoniam naͣm exponitur ꝑ quia. Item ſigni ficatur cauſa in dictionibus illatiuis vt dicendo. Ticius negocia mea geſſit ideo vl̓idcirco ſibi lego. Item in dictione cū vtdicendo cum ticius negocia mea geſſeritlego ſibi. ⁊cͣ. Etiam in dictione ſiue. vt ſiue ticius negocia mea geſſerit ſiue aduocatus fuerit. ⁊cͣ. Item in p̄poſitione ꝓut ibi lego vineas pro alimentis. l. fi. §. iff. de ali. ⁊ ciba. lega. vnde ſenſus eſt ꝙex cauſa alimentorum lego vineas. Itēſignificatur cauſa ꝑ dictioneꝫ nomine. v.dicendo lego vxori. xl. nomine dotis. l. cūquidem vxori. ff. de le. ij.¶ Cauſa dicitur a caſu quo venit. Namcauſa eſt materia et origo negocij neduꝫdiſcuſſionis examine pate facta que dumꝓponitur cauſa eſt cū diſcutitur iudiciuꝫcuꝫ diffinitur iuſticia. c. forus de ver. ſig.vbi bern̄. dicit in glo. Cauſa eſt res in dicendo poſita cum interpoſitione certaꝝꝑlonaꝝ ſcꝫ actoris rei iudicis et reſtis. ⁊dicitur a caſu quia caſualiter occurrit p̄ter hominum voluntatem. Et differuntcauſa et actio. Nam cauſa eſt negociumvel contractus ex quo quis mouetur adpetendum vel litigandum vt eſt venditōvel locatio rei ex qua oritur obligatis ⁊ ecauſa ꝓxima obligationis que obligatioparit actionem. cum obligatio mater ſitactionis. Et eſt duplex cauſa ſcꝫ ꝓximaet remota que dēnt in actionē reali ⁊ ꝑſo̓nali. Nam in ꝑſonali remota eſt ip̄m factum ꝓxima eſt ipſa obligatio et in ꝑſonali non ſufficit exprimere cauſaꝫ ꝓximādicendo ago ꝯtra te quia obligaris mihiin. x. Sed oportet exprimere cauſam remotam vt dicendo. ꝯuenio te quia mutuaui tibi. x. In reali ꝓxima cauſa eſt dominium ſed remota eſt ex qua conſequit̉quis dominium. Et non eſt neceſſe exprimere remotam vt dicendo ago contra tequia emi domum a bernhardoſed ſufficitexprimere ꝓximam cauſam dicendo agocontra te quia ſum dominus domus ilivt hec notantur in glo. et ꝑ doc. c. dilectifilij. de iudi. De diuerſis ſpeciebus cāꝝvide bonam glo. xi. q. i. in ſum. Eſt eī quedam cauſa ſpiritualis vel annexa ſpirituali vt illa que fit de iurepatro. Quedaꝫciuilis vt cum agitur ſuꝑ rei vendicatōein cauſa pecuniaria Quedam criminalisvt cum agitur directe de crimine Quedāmixta vt cum agitur de crimine ciuilitervt de adultris ad ſeparationem thori.An hijs tribus vltimis caſibus iuraturde calum pn̄ia. in primo non iuratur d̓ calumpnia ſed tantum de veritate dicenda¶ Cauſe criminales dicuntur in quibuſagitur ad vindictam ſiue ad penam. Ethoc etiam dicitur quandoqꝫ agi criminaliter quando agitur ad vindictam publicam. Quandoqꝫ dicitur agi ciuiliter qn̄agitur ad penam per modum inquiſitionis denūciationis vel ad intereſſe ꝑtis ꝑviam accuſationis.¶ Cauſa minima eſt duoꝝ aureoꝝ vel. x.aureorum vel quinquagenta ſoliodoruꝫvel illa que non ſufficit ad ſumptos iudiciales.¶ Cauſa autem argumento ſcilicet naturalis rationis conſtat aut probationē teſtium vel tabularum et inſtrumentorumc. forus. de ver. ſig. facit enim probationem confeſſio vt ibideꝫ notatur in glo. i.¶ Cauſe fauorabiles ſunt quatuor ſcilꝫda libertate matrimonio. dote. et teſtam̄to. c. duobus de re iudi. ⁊ de cauſa notatpau. in cle. dudum de ſepul. ſuper verbo