Pſalmus
¶ PſalmusXXXIEati quoꝝ remiſſe ſunt iniquitates:⁊⁊ quorum tecta ſunt peccata.Titulus. Intellectꝰ dauid) ſupra egit ꝓpheta in ꝑſona iuſti ⁊ eccl̓ie de ꝑſecutionibꝰ qͣs patit̉ iuſtus ⁊ eccl̓i⁊ de remedio contra eas: ſed quia vt dicit Eſai. xxviij. Uexatio dabit intellectum auditui: ideo agit hic de intellectiUnde is eſt ſenſus tituli (hic eſt intellectus dauid) id ē pnitentis cuius perſona vel cui ſcribit̉ vt ſe peccatorem eſſeintelligat ⁊ pctā accuſet bona etiā ſi qͣ facit ītelligat a deoeē. ⁊ deo attribuat ⁊ ē psͣ. iſte ſecūdus pſalmoꝝ penitentiliū in quoꝝ pͦ egit de ꝯtritione. In iſto autē ſecūdo agit deconfeſſionē. Intētione monet ad penitentiā. Modus taē. Quadripartitꝰ ē psͣ. iſte. Primo dicit iniciū boni eē ꝑ inctulgentiā dei ⁊ ſe fuiſſe miſerū ꝑ peccatū ſꝫ ꝯuerſuꝫ dei axilio. Scd̓o ꝯmendat̉ ꝯfeſſio multis mōis ibi (delictū mum) Tercio de penitudinis remiſſione ibi (ꝓ hac orabitQuarto ponit letū finē vbi dicit deū dare intellectum ibiIntellectū tibi dabo) Primo ergo iuſtificationē deo attribuit dicēs (Beati quoꝝ remiſſe) remiſſe .i. dimiſſe (ſuuiniqͥtates) ⁊ bene (beati) qꝛ ecōtra bn̄tes pctā miſeri ſur⁊ in anguſtia ꝯſtituti. vn̄ Prouer .xxv. Iuſticia eleuat egenū: miſeros facit peccatū ppl̓os Eſa. lvij. Nō ē pax impijſꝫ qͥ ſine pctō ſunt hn̄t eā: vn̄ Ioh̓. iiij. Pacē relinqͦ vobispacē meā do vobis. pax multa diligentibꝰ legē tua. Iter(beati) qꝛ eis oīa optata ſuccedūt. Nō eī optant niſi illucvnū qd̓ neceſſariū ē. Lu. x. Et in psͣ. Unā petij ⁊cͣ. pctōribꝰaūt etiā ecōtrario nec eī hn̄t in pctō refectionē qd̓ maxīe deſiderāt. vn̄ Hiero. Voluptas habita famē nō ſacietatē pas rit: ſic ergo (beati) ſunt (quoꝝ remiſſe ſunt iniqͥtates) (res miſſe) .i. diſſolutē igne ꝯtritionis iniqͥtates ſuꝑaddite. id ēpctā actualia q̄ in cōtritione eneruant̉ ⁊ remittunt̉ vt vinnō habeāt in confeſſione occidunt̉ vt iam nō viuāt: in ſatiſfactione aūt adnihilanā vt nō reuiuiſcāt nec in pena nein culpa. ⁊ de his tribus dicit̉ h̓ vt patebit. de primo ergodicit (beati quoꝝ remiſſe funt iniqͥ.) ꝑ ignem contritionisſicut remittitur duricia ferri per ignem. vnde Iob. xxviij.Lapis calore ſolutus in es vertitur: ꝑ lapideꝫ ſignificat.cor durum peccatoris. qui ſolutus calore .i. igne ſpūſſancieſtuare faciente in contritione in es conuertit̉ .i. ad ſonumꝯfeſſionis ꝓducitur: ⁊ ſic remittunt̉. ſꝫ ⁊ moriunt̉ peccat.vn̄ Eccle. iij. In die tribulationis cōmemorabitur tui: ⁊ ſcut in ſereno glacies: ſoluent̉ pctā tua. in die tribulationiid ē in calore ſpūs cōtribulati: ⁊ ẜm hoc legit̉ hic de iniqutatibus ſuꝑadditis ſed poteſt aliter legi de iniqͥtatibꝰ innatis ſic (beati quoꝝ remiſſe ſunt iniqͥtates) innanie .i. pctn̄originale ⁊ fomes (remiſſe) .i. refrigerate. psͣ. Remitte mihi vt refrigerer: priuſqͣꝫ abeam ⁊ amplius nō ero: ſi em̄ nōremittitur ⁊ refrigerat̉ ꝑ carnis macerationē ignis iſte fomitis: poſtqͣꝫ etiam extinctum eſt peccatū originale per bptiſmū totū deuorat ⁊ inflammat vnde conquerit̉ IoelAd te dn̄e clamabo qꝛ ignis comedit ſpecioſa deſerti ⁊ ſma id ē concupiſcētia oriens ex fomite psͣ. Vox dn̄i intercidentis flammā ignis ſuccendit oīa ligna regionis. Secundo attribuit deo deletionē peccati cū ſubiungit (⁊ quoꝝ tecta ſunt peccata) .i. oꝑa ⁊ hoc fit ꝑ confeſſionē: qui em̄ d̓tegit deo pctā in confeſſione: tegit illa dyabolo vt non poſit legere ea amplius in cyrographo ſuo nec accuſare ī diiudicij: vn̄ in ps. Reuela dn̄o viā tuā ⁊ ſpera in eo ⁊ ip̄e faciet illud qd̓ ſequit̉: educet quaſi lumē iuſticiā tuā ⁊ iudioum tuū tanqͣꝫ meridiē .i. in die iudicij on̄det te iuſtuꝫ eē. illiaūt qͥ tegent dn̄o nō tegūt dyabolo pctā ſua ecōtrario maledicti ſunt quia qd̓ mō tegunt celando reuelabit̉ in die iudicij. Eze. xvj. Nudabo ignominiā tuaꝫ corā eis. Oſee. ij.Statuam eam nudā ẜm diem natiuitatis ſue: vn̄ dn̄s maledicit eis. Eſa. xxix. Ue qui ꝓfundi eſtis corde vt a domino abſcondatis conſiliū quoꝝ ſunt in tenebris oꝑa ⁊ dicūquis videt nos ⁊cͣ. Poſtea tercio attribuit deo plenariampctōꝝ remiſſionē q̄ īpetrat̉ a dn̄o ꝑ ſatiſfactionē. vn̄ ſeqͥt̉¶ Beatus vir cui non imputauitdominus
peccatum: nec eſt in ſpiritu eius dolus.¶ Beatus vir ⁊cͣ. nō imputauit dn̄s pctm̄) nec qͣꝫtū ad culpā nec qͣꝫtū ad penā cū ſatiſfecit hō ꝓ eo. in ꝯtritione autē⁊ ꝯfeſſione licet culpā dimittat̉ nō tn̄ pena niſi forte in aliquo ſit tantus dolor cordis in cōtritione vt ſufficiat ad ſatiſfactionē: ⁊ ſatiſfaetio poſſit dici. ſicut fortaſſis fuit ī magdalena ⁊ in petro ⁊ cōueniēter talis cui nō imputat̉ pctm̄ꝑ ſatiſfactionē emendat̉ vocat̉ vir cū dicit (beatus vir cuinō imputauit dn̄s pctm̄) oꝑtet eī ꝙ hō fortis ſit qͥ bn̄ vultſatiſfacere: ſicut fortis fuit ad pctm̄ ꝑpetrandū: vn̄ monetapl̓s ad Roma. vj. Sicut exhibuiſtꝭ mēbra veſtra ſeruireimmūdicie ⁊ iniqͥtati ad iniquitatē: ita nūc exhibete membra veſtra ſeruire iuſticie in ſanctificationē. ⁊ Eſai. xl. Quiſperāt in dn̄o mutabunt fortitudinē qd̓ manifeſtius declarat cū ſubiūgit (nec ē in ſpū eius dolus) dolus eī eēt in ſpiritu eius qd̓ ſi doleret ⁊ confiteret̉ emēdare virilit̓ nō vellet qd̓ innuit dn̄s ꝯͣ hypocritas ⁊ doloſos dicēs Mat. vij.Ex fructibꝰ eoꝝ cognoſcetis eos oīs arbor q̄ non facit fructū bonū exci. ⁊ in ignē mittet̉. nō eī ſufficit ꝓducere floreꝫſiue germē cogitationis in ꝯtritione ⁊ ꝓpoſito corrigēdi etfolia verbꝝ in ꝯfeſſione ⁊ ꝓmiſſione ſatiſfaciēdi niſi ſequatur fructus oꝑis in ſatiſfactione ſi tp̄s habeat: quaſi explanās ſubiūgit dn̄s ibi Math̓. vij. Nō oīs q̄ dicit mihi dn̄edn̄e intrabit ī re. ce. ſꝫ qͥ facit voluntatē patris mei qͥ in ce. ēip̄e intra. in re. ce. q. d. nō ſufficit mihi dicere domine in corde ꝑ contritionem: ⁊ domine in ore per confeſſionem: niſidicatur tercio dn̄e ꝑ ſatiſfactionem poteſt tn̄ ⁊ debet iſtudqd̓ dicit̉ (nec ē in ſpū eius dolus) referri ad quodlibet illorū triū .ſ. ad contritionē ⁊ confeſſionē ⁊ ſatiſfactionē ſcꝫ vtſit verus dolor in cōtritione: vera accuſatio in confeſſionevera ponderatio in ſatiſfactione. ⁊ hec oīa attribuit hic ꝓpheta dono dei. qꝛ hō ad hec non ſufficit niſi deꝰ iuuet eū.qꝛ omnis homo mēdax. vn̄ bene dicit̉ Ioh̓is. j. Uidit ih̓snathanael venientē ad ſe ⁊ dixit de eo hic eſt vere iſraelitain quo dolus non eſt. Nathanael interp̄tatur donuꝫ dei ⁊ſignat penitentē qui dono gratie dei viſitatus ⁊ a deo hebreorum vocatus Exo. v. Ad deum venire feſtinat ꝑ viamillorum trium dierū: contritionis. confeſſionis ⁊ ſatiſfactionis. ſed tunc eſt vere iſraelita in quo dolus non eſt. quando ſine ſimulatione dirigit̉ cum deo illa via vt in veritatecontritionis ⁊ confeſſionis ⁊ ſatiſfactionis ꝑficiat viam ſuam. psͣ. Dirige me in veritate tua. ẜm autem qd̓ illud (beati quorū remiſſe ſunt iniquitates) legitur vt predictum eſtde iniquitate innata. quod poſtea ſequit̉ (quoꝝ tecta ſuntpeccata) legit̉ de peccatis actualibus: ⁊ hoc quod ſequit̉.(beatus vir cui non imputauit dominus peccatū) legit̉ d̓peccatis omiſſionis ⁊ ignorantie. Poteſt etiam totuꝫ legialiter (beati quorum remiſſe ſunt iniquitates) .i. modice ⁊minus enormes ſunt. hi ſunt beati .i. minus infelices qͣꝫ qͥgrauia peccata ⁊ enormia cōmiſerunt. ſicut illi de quibusOſee. ix. Profunde peccauerūt ſicut in diebꝰ gabaa. Mathe. xj. Ue tibi corozaym. ve tibi bethſaida. qꝛ ſi in tyro ⁊ ſydone facte fuiſſent ꝟtutes q̄ facte ſunt ī vobis. olim in cilicio ⁊ cinere penitentiā egiſſent. verūtn̄ tyro ⁊ ſydoni remiſſius erit ī die iudicij qͣꝫ vobis. qͣre niſi qꝛ remiſſiꝰ peccauer̄t⁊ ita beati ſunt hi reſpectu illoꝝ ſicut Eze. xvj. Uiciſti ſorores tuas pctīs tuis ſceleratiꝰ agēs ab eis. iuſtificate ſūt eī ate (⁊ qͦrū te. ſt̓ pec.) .i. qͥ occulte peccauer̄t. qꝛ ſi nō caſte tn̄caute. qd̓ ē ꝯͣ qͦſdā qͥ aꝑte peccāt qͦꝝ reſpectu qͥ occl̓te peccāt btī ſt̉. vn̄ eſa. ij. pctm̄ ſuū qͣſi ſodoma p̄dicauer̄t nec abſcōder̄t̉ ⁊ iō ſeqͥt̉. ve eis reddita ſūt eis mala. .i. reddēt̉. ecceẜm qd̓ dicunt̉ beati hi qͥ in ꝯſpectu hominū vel parū peccāt vt primi vel nihil peccāt vt ſecūdi. Sꝫ ſimplicit̓ beatꝰē ille qͥ corā deo nō ē pctōr qui ſcrutat̉ corda ⁊ renes. vnd̓ſequit̉ (beatꝰ vir cui nō im. do. peccatū). q. d. p̄dictis duobus generibus hominū qui .ſ. vl̓ remiſſe vel occulte peccātnon implicant homines peccata. ⁊ ideo dicunt̉ quodammō beati qꝛ minus peccant. ſꝫ ille ſimpl̓r ē vir ⁊ beatus cuinon imputauit ipſe dominus peccatū (nec eſt in ſpū eiusdolus). q. in ſpū aliorum interiori eſt dolus qꝛ mali ſunt iterius licet non videantur exteriꝰ. ſed iſte dolum nō habet
Psͣ. xxxj.
De ꝟtutꝰcōtritiōiscōfeſſiōiset ſatiſfactionis