membri ex parte imaginationis patientis licet nō ex parte rei. quod qualiter fit ſunt plura notanda. Primo duo modi quibꝰ iſta fieri pn̄t. Nō mirū ꝙ diabolus ſenſus hūanosexteriores deciꝑe p̄t qui interiores de quibꝰſupra tactū eſt illudere p̄t formas reſeruataseducendo ad principia ſua ſenſitiua. decipitaūt eos in ſua naturali oꝑatōe. vt qd̓ viſibileeſt fit illi inuiſibile. tangibile intangibile. audibile inaudibile. et ſic de alijs. Hec aūt veritas ita nihil ponit ex ꝑte rei ꝙ oīa fiunt eximmutatōne organoꝝ deſtruentiū ad viſumauditum ⁊cͣ. vt ſunt oculi ⁊ manus quibꝰ immutatis iam fallit̉ ſenſus iudiciū. Poſſumꝰiſta ex naturalibꝰ quibuſdā demonſtrare. nāſicut vinū dulce ꝓpter infectōeꝫ lingue in febricitāte videt̉ amarū. vn̄ guſtus decipit̉ nōex ꝑte rei ſꝫ ex ꝑte humoꝝ. Ita et ibi nulla deceptio ex ꝑte rei quin ibi ſit virga adherens.ſed deceptio ex parte organi ſenſus. Iterū ſicut ſupra dictū eſt de vi gēneratiua illā impediendo ꝑ impoſitōꝫ alicuius alteriuſ corꝑiseiuſdē coloris ⁊ apparētie. ita ⁊ aliqd̓ corpusplanum figuratū colore carneo interponerepn̄t inter viſum ⁊ tactuꝫ oculoꝝ et manuū etinter ipſum verū corpus patientis ita ꝙ ſuoiudicio nihil valeat videre ⁊ ſentire niſi corpus planum et nullo membro interruptum.Uideant̉ dicta ſancti Tho. in. ij. di. viij. art̓.v. de p̄ſtiogis illuſionibꝰ. et ſimiliter ẜa ẜe. q.xci. et in queſtionibꝰ de malo. frequenter allegans illud Augꝰ. in lib̓. lxxxiij. q. ſerpit hocmalum domonis per oēs additus ſenſuales.dat ſe figuris. accomodat̉ ſe coloribꝰ. adheretſonis. odoribꝰ ſe ſubijcit. infundit ſe ſaporibꝰPreterea alludit ratio ꝙ nō ſolum ꝑ interpoſitionē alicuius corporis plani nō membrato talis illuſio p̄ſtigioſa in vidente et tangente fiat imo et ꝑ modū quo certi ſpūs ſeu ſpecies reſeruati educunt̉. ad ſua principia ſenſitiua interiora ſcꝫ ad imaginationē et fantaſiam vnde cōtingit aliquid imaginari ac ſi primo eliciatur ex ſenſu exteriori. Nam vt in p̄cedenti queſtione tactū eſt. Demones virtuteꝓpria pn̄t localiter corꝑa mutare. ex tranſmutatione aūt ſpirituū et humoꝝ etiā ẜm nature operationē contingunt. aliqua ẜm imaginationem vel ſenſum videri naturaliter dico.qꝛ ⁊ ph̓s in de ſom. et vigil̓. aſſignans cauſaꝫapparitionis ſomnioꝝ dicit. ꝙ cum aīal dormierit deſcendēte plurimo ſanguine ad principium ſenſitiuū ſimul deſcendunt motus ſiue impreſſiones relicte ex ſenſibiliū motionibus que in ſpiritibꝰ ſenſibilibus conſeruant̉Termini fuerūt ſuperius declarati ita ꝙ tūcaliqua appareant ac ſi tunc primo a rebꝰ exterioribus ſenſus immutarentur. Et qꝛ hocnatura facere poteſt a fortiori diabolus formas ſeu ſpecies corꝑis plani et non membrovirili organiſato educere poteſt ad vim fantaſticam et imaginatiuā vt inde ſenſus iudicent ac ſi in reꝝ veritate ita eſſet. Per hūc etiāmodū vt patebit inferius hoīes vident̉ animalia cum tn̄ nō ſint in reꝝ veritate.Ecundo notandi ſunt alij modi faciliores ad intelligendū et predicandūNam qꝛ preſtigiū nihil aliud eſt ẜmIſido. viij. ethimol̓. c. ix. qͣꝫ ſenſuū quedā deluſio et p̄ſertim oculoꝝ. Unde et dicitur a p̄ſtringo qꝛ aciem oculorū p̄ſtringit ita vt resvideantur aliter eſſe qͣꝫ ſint. Et vt alexanderde ales dicit parte. ij. Preſtigiū ꝓprie ſumptūeſt illuſio demonis que non habet cauſam exparte mutationis rei ſed ſolūmodo ex partecognoſcentis qui deluditur ſiue quantuꝫ adinteriores ſenſus ſiue quantū ad exteriores.Unde in genere loquendo etiaꝫ de humanapreſtigioſa arte dicamus. Tribus modis poteſt fieri. Una abſqꝫ demonibꝰ. et illa potiusdicit̉ deluſio. qꝛ artificialiter fit agitatōe hominum oſtendentiū vel occultantiū aliquasres. ſicut fit in traiectōnibꝰ ꝑ ioculatores velper mimos. Alius modus fit etiā ſine virtute demonū vtpote naturaliter virtute corporum naturaliū vel etiā mineraliū que qui habent poſſunt ẜm quandā virtutem hmōi rebus inditam rem oſtendere vel facere apparere nō ſicut eſt. Unde Tho. prima ꝑte. q. cxiiij.arti. iiij. et ſcd̓m alios plures. quedam herbaſuccenſa ſeu accenſa fumigās facit trabes apparere ſerpentes. Tercius modus deluſioniseſt qui fit ꝑ demones deo tamen permittenteHabent enim demones ex natura vt patuitquandā poteſtatē ſuper quaſdaꝫ res inferiores qͣs pn̄t exercere circa illas qn̄ deus ſinitvt tunc etiaꝫ res appareant aliter qͣꝫ ſint. Proquo notandū tercio ꝙ demon p̄t quinqꝫ modis illudere aliquem ꝙ iudicat rem aliter qͣꝫeſt. Primo artificiali traiectōne vt dictum eſtquia quicquid homo ſcit per artem meliusipſe ſcire poteſt. Secūdo modo naturali applicatione alicuius rei ꝓut dictum eſt per interpoſitionem alicuius corporis vt alterumoccultetur vel etiā ex fantaſijs hoīm illas ꝑturbando. Tercio modo vt qn̄ in aſſumptocorpore oſtendit ſe eſſe aliquam rem que nōeſt. ſicut Grego. in primo dialogorū. narratde moniali que comedit lactucam que tamēvt ipſe demon faſſus fuerat lactuca non ſed
Einzelbild herunterladen
verfügbare Breiten