XLVI.
bitur. Gratia eſt iuſtificatio ⁊ remiſſio peccatorum. quibꝰ dimiſſis in ſorteꝫ computamur ⁊ numerū filiorū dei. Aliquando ergocomparatur ad ſuū effectum quē operaturin nobis. ⁊ tunc ſic deſcribit eā Criẜ. dicensGratia eſt ſuauitas mentis ⁊ delectatio cordis. Aliquādo vero gratia comꝑatur ad ſuum premiū. quod ꝑ gratiā conſequimur. ettunc ſic deſcribit̉. Gratia eſt ſimiliendo glorie. Itē Ro. vi. Gratia dei vita eterna. Datur etiam alia deſcriptio generalis ex omnibus his contexta que talis eſt. Gratia ē forma a deo data ſiue meritis (⁊ hoc qͣntuꝫ adgratiam gratis datam) gratum faciens habeniem (⁊ hoc qͣntum ad gratiam gratū facientem) ⁊ opus eius bonum reddens (quātum ad gratiā conſummantē). Et hec deſcriptio tangit omnē gratiam ſcꝫ preuenienteꝫcomitantem ⁊ gratiā conſummantē. Itemdatur alia deſcriptio gratie gratis date ſcꝫ.Gratia eſt manifeſtatio ſpiritus ad vtilitatem ⁊cͣ. que enumerat Apꝰ. i. Corin. xij.I Scd̓o dicendum eſt de gratie diuiſione quā trimembrem ponit Bern̄. dicēs. Triplicem gratiam fratres diuinitus accepimꝰPrimam qua vocamur. ſcd̓aꝫ qua adiuuamur. tertiam qua ꝯſummamur alias cōfirmamur. prima nos incitat. ſcd̓a ꝓuehit. tertia ꝑficit. Omiſſis aūt ſcd̓is ⁊ tertijs que inſequētibus ẜmonibus habent locū. De prima gratia ad hunc ẜmonem ꝓprie ꝑtinentēproſequamur. Hec itaqꝫ prima gratia quealio noīe dicit̉ gratia gratis data: eo ꝙ nosper eam deus preuenit ⁊ incitat ad ſalutem.Hec diuiditur in ſex gratias partiales. Nāgratie gratis date: aliqua eſt ⁊ dicit̉ generalis. ſpecialis. ſingularis. habitualis. actuaʳ̓⁊ alia naturalis. Prima ergo que generaliſdicitur eſt gratia creatiōis: que cōmunis eſtomnibꝰ creaturis ⁊ maxime ratione vtentibus. per quā de nō eſſe ī eſſe tam nobile nosdeus creauit. An nō gratia maxima qui herinihil fuimus: ⁊ hodie inter tot milia creaturarum ſumꝰ nobiliſſima: cui ad ſeruienduꝫom̄ia alia ſunt creata. pͣs. Omnia ſubieciſtiſub pedibꝰ eius. Gen̄. Dominamini piſcibus maris ⁊ volatilibus celi ⁊ beſtijs terre.Hinc gloriando dicere poſſumꝰ illud apl̓i ⁊
ſinguli de ſeip̄is glorianter dicere pn̄t. Cuꝫautē placuit ſcꝫ deo ſegregauit me de vteromatris mee ⁊ vocauit me ꝑ gratiā ſuaꝫ. Secunda gratia dicit̉ ſpecialis q̄ contractior eſtqͣꝫ prima. ſcꝫ gratia redemptiōis: qua ꝑ ſanguinem xp̄i ieſu redempti ſumus Iohan. i.Gratia ⁊ veritas per ieſum xp̄um facta eſt.Itē Thi. ij. Apparuit gr̄a ſaluatoris noſtridei: nō ex oꝑibus iuſticie que fecimus nos:ſed ẜm ſuaꝫ mīam ſaluos nos fecit. ⁊ infra.Iuſtificati gratis gr̄a ip̄ius vt heredes ſimꝰẜm ſpem vite eterne. Que ideo ſpecial̓ gr̄adicit̉ ab illa prima. qꝛ multi ſunt vocati pauci vero electi. plures em̄ ſunt creati qͣꝫ ꝑ paſſionē ſaluent̉. de his duabꝰ gratijs di. bern̄.Quid retribuam dn̄o ꝓ omnibꝰ q̄ retribuit mihi. In primo opere me mihi dedit. in ſecundo ſe. ⁊ vbi ſe mihi dedit me mihi reddidit. Tertia gratiā dicit̉ ſingularis. ꝙ aā vnicuiqꝫ ſingulariter exhibet dn̄s: vt ſuant interne inſpirationes: ⁊ alie qͣleſcuno, ꝓmotōesDe quibꝰ dicit Apꝰ. Unicuiq, noſtrū data eſt gr̄a ẜm menſurā donatiſ is xp̄i. ⁊ iterūUnuſquiſqꝫ habet donū aꝰ deo. vnus ſic alius vero ſic. Sicut em̄ deus ſingl̓is hominibus ſingl̓as diſpoſitiōeis depiugit in facie.ſic etiā ſingul̓ ſingl̓as grāeꝫ impartit̉. LQuarta gr̄a dicit̉ habi¬ualis. q̄ naturis hominū virtutes in erit naturales. verbi gr̄a.Sunt hoīes qui nc̄. ex infuſa vel bonis exercitijs acquiſita gr̄a: ſed a natura ſunt miſericordes vt ad omnē miſericordiā faciliter pereffluāt. de qͣ miſericordia dicit iob. Ab infantia creuit mecū miſeratio. Et ſunt hoīes naturaliter cimidi timore ſeruili. ⁊ ſūt alij magnanimes naturaliter. ⁊ ſic de reliqͥs ex eiſdeꝫ habitibꝰ qui ex inſertis virtutibꝰ ad virtutes gratuitas ⁊ gratū faciētes facilime inclinātur. Quīta gr̄a dicit̉ ⁊ eſt actual̓ ꝑ quāvel locutiōe vel in p̄dicatiōe vel oꝑatiōe. vtin exemplari qͣlicunqꝫ exhibitōne preuentiad bene agendum homines commouenturDe quibus dicitur Roma. xi. Sine penitentia ſunt dona dei ⁊ vocatio. Quicquidergo in nobis vel etiam coram nobis de genere locutionum. operationum a deo vel abhomine agitur. quod ad bonum agendumnos poterit commouere actualis vocat̉ gra-