.II.

matrimonia dimittunt vt aut ad illicita accedere aut aliena preſumantſi anteꝙͣ apud ep̄osᵉ comprouinciales diſcidij cauſas dixerint. et priuſqͣꝫ in iuditio damnētur vxores ſuasabiecerint a cōmunione eccl̓ie et ſancto populi cetu ꝓ eo ꝙ fidem et coniugia maculant excludant̉. ¶ Itemambro. ſuper. lucam. Lex diuinehibet virum vxorem dimittere niſicerta cauſa fornicationis.. N quod nephas eſtʳ in ſubdi. tosᵍ in comꝑarem fas eſt. di.mittis ergo vxorem quaſi iure ſine crimine. ⁊ putas hoc tibi licere quod lex humana non prohibetſed ꝓhibet lex diuina qui hominibꝰobſequeris deum verere. audi legeꝫdomini cui obſequuntur etiaꝫ quileges fecerunt. quos deus coniunxithomo non ſeꝑaret. ¶ Item nicolaus papa carolo imperatori.Abſqꝫ cauſe cognitōne a viro ſuo dimiſſa ad omnia reſtituatur.Iſtoria eccleſiaſtica ab euſebio ceſarienſi ep̄o confecta de¶ muliere quadam que de caſtitate a marito accuſabatur. ait pręceptum eſt ab imperatore lege lata vtprimo ꝑmitteretur ei remᵏ familiarem libere diutius ordinare tunc demū reſponderet obiectisⁱ hoc omnes leges tam eccleſiaſtice qͣꝫ vulgares publiceqꝫ precipiunt. ſi autē demulieribus et ſecularibus viris hecconſtituta ſunt. multomagis eccleſiaſticis hominibus et ſacerdotibusſunt ꝯceſſa. ¶ Item nicolaꝰ papa.

inire certamē. niſi prius ad tempusfueritᵈ reddita ſue poteſtati ⁊ cōſanguineis proprijs libere ſociata itaqꝫetiamʸ locus prouidendus eſt ī quonulla vis multitudinis formideturne ſitq difficile teſtes producere velceterasᵉ perſonas que tam a ſanctiscanonibus ꝙͣ a venerandis romaniſlegibus in huiuſmodi controuerſijsrequiruntur. ¶ª In hoc capituloꝙͣuis videatur cauſaᵗ expoſita eſſe qͣre ſua auctoritate non licet alicui vxorē dimittere. qua ceſſante ipſa quoqꝫ prohibitio ceſſare videtur tamenquia ipſa ſeparatio pena eſt. et penanulli eſt inferenda niſi per iudicem.generaliter hoc intelligenduꝫ eſt. vtſiue ob cauſam premiſſam. ſiue nullacauſa exiſtente non liceat alicui ſuaauctoritate vxoreꝫ dimittere. quodetiam de pena homicidijⁿ vel qualibet alia intelligendum eſt. ¶ Undenicolaus ſcribit radulpho bituricenſi archiepiſcopo.Coniugia penitus interdicātur hijsqui occidūt ſuas vxores.¶ Nterfectoresª ſuarum coniugūſine iuditio cum non addis adulterarum vel aliquidʸ huiuſmodiquid aliud habendi ſunt qͣꝫ homicide. ac per hoc ad penitentiaꝫ redigēdi ſunt quibus penitus coniugiū denegatur. exceptisᶻ adoleſcentibꝰ dequibus eſt beati leonis pape. xxv. regula decretalium. immoª indulgentia obſeruanda ¶ In hoc capitulovidetur nicolaus permittere maritꝭcauſa adulterij vel alterius huiuſmodi criminis vxores ſuas interficere.ſed eccleſiaſtica diſciplina ſpiritualigladio non materiali criminoſos feriri iubet Illo videlicet gladio quopetrus iuhetur mactare et manducare. De quo etiam chriſtusait in euangelio. Non veni pacem

¶ De quibunt. hic potius ignarus dicēdus eſt ꝙͣ igmarus. nā dixitcardinalis ꝙ iſte finis non tenet. quia vt dixit. nullū maleficium eſt ꝑetuum quin ſaltē ꝑ ip̄m auctorē tolli pōt. Alij dicūt ꝯͣ. vt. s. e. requiſiti. vel intellige poſt triennium.ueſtioVod autem. ſuperius .s. xxxi. q. i. in princic ¶ Sed queritur. quia ſcd̓a qō non habebat dubideo ponit aliā incidētēqueſtionē. que ſimiliterqōem non hēt. qͥa ſemꝑeſt reſtituenda niſi ī tribus caſibꝰ. ſi publice ſitadulterata vl̓ niſi timeatur de viri ſeuitia. jͣ. e. ſiue. ⁊ exͣ de diuor. ſignificaſti. vel niſi dicant̉ conguinei in gͣdū diſpenſabili ⁊ incōtinenti ꝓbetur exceptō. extra de re.ſpol̓. lr̄as. et tn̄ in eodemcaſu fit reſtō quo ad oīaniſi quo ad carnale commertium. vt ibi d̓r in fi.quartꝰ caſus poteſt eſſequando vxor ꝓpria voluntate recedit a viro vtxxvij. q. ij. agothoſa. velcū vir de lnīa vxoris recedit ab ipſa. vt ibidemEculares. probabiliter. nota qͣre dicit probabiliter. hͦenim forte dicit quia ꝓpter fornicationis ſuſpitionem probatam eccleſie licebit ei vxorem dmittere. vt. s. xxxij. q. i. ceCcōprouintialesIo.diſtributiue .ſ. ipſe apd̓ſuum et ille apud ſuum.non enim ꝓpter tl̓es cauſas ipſi prouinciales cōuocantur. vel meliꝰ hocolim obtinuit ꝙ cā mr̄imonij tractabatur apd̓ep̄os ꝓuintie. xxxv. q. vimultoꝝ. hodie etiam archipbr cauſam huiꝰ tractare poteſt. ar. extra deconſan. ⁊ affi. c. i. ſꝫ certe ⁊ hodie ad ep̄alem iuriſdictionē cognitio matrimonialis cāe ſpectatvnde nec abbates nec alij poſſunt de matrimonio cognoſcere niſi ex cōceſſionē vel alia cā legittima id habeāt vt extrade exceſ. prela. accedētibus. preſcribi poteſt talis iuriſdictio. vt extͣ deſcrip. auditiſ. in fineſa quod in ſubditos .ſ. renunciare ep̄atui. extra de renun: niſi. et extra de regū.licet. vel ſicut ſubditi non pn̄t deſerere prelatum. xi. q. i. inolita. vel ſic̄prelatus non pōt ſine cauſa punire ſubditos. lxxxvi. diſ. ſi quis.In comꝑarem. ſcꝫ vt vir dimittat vxoreꝫ ſine cauſa. vel ꝯdemnet preter ordinem iudiciarium.h¶ Sed prohibet. s. xxvij. q. ij. ſunt. in auten. vt liceat ma. et auie. §.cauſas. lex em̄ humana admittit diuortium in alijs caſibus preter forvicatōem. vt. C. de repudi. conſenſu.Iſtoria. vt primo. exquo ergo mulieri primo reſtituunt̉ resſue multo potius vir eſt ei reſtituēdus. et ſic facit ad ꝓpoſitū gra¶ Z tiani. Alij ponunt caſum ſic. querebatur an mulieri accuſate de

adulterio dande ſunt inducie. Rn̄deo ꝙ ſic. ſed hoc non videtur poſſeſtare quia in crimine adulterij nulli dat̉ dilatio. vt. ff. de adul. in crimine. ſed pōt dici ꝙ hoc verum eſt cum agitur criminaliter.k ¶ Familiarem. et hoc intelligunt quidam de preparatorijs inducijs alij de reſtitutorijs.l ¶ Hoc. ſcilicet reſtitutōem fieri.m ¶ Omnes leges. dehac materia loquentes.Iue. videt̉ ꝙ hoccapl̓m facit ꝯtra ꝓpoſituꝫ. G. qui ītenditꝓbare ꝙ vxor dēat reſtitui. at hic nō reſtituiturviro ſed eius ptāti ſubtͣhitur et conſanguineisſociatur. ℟n̄. in hoc facit. qͦa iſta ſpoliata eratquadā libertate. qꝛ compulſa fuerat cōtra ſe cōfiteri. xxxi. q. ij. lothariꝰvel in hoc facit ad ꝓpoſitum. qꝛ ponit quandamexceptioneꝫ quando nōdebet fieri reſtō. ſꝫ cumtimetur de ſeuicia viri.o ¶ Reddita. hic hēsꝙ ꝙͣcito accuſatur mr̄imonium pōt vxor petere vt detur libertati ſuene cogatur aliquid confiteriꝯtra ſe. hoc pōt intelligi cum tanta eſt ſeuicia viri ꝙ nulla ei poteſtſufficere cautō. vt extrade reſti. ſpo. lr̄as. inffinede hoc no. xxxij. q. i. debenedicto.¶ Et locus. ar. ꝙ iudex etiam tenetur de loco iudicij ꝓuidere ꝑtibꝰvt in eo loco debeat decauſa cognoſcere vbi ꝑtes libere et ſecure valeant ꝯuenire. s. iij. q. ix.hortamur .s. xxiiij. q. i.pudenda. ff. de re. du. vbi .s. ij. q. ij. c. vlt̓. quodſi non fecerit licite appellatur. extra de appel. exparte .i.Sit difficile. ſil̓e.f. qui ſatiſda. eo. l. fideiuſſor. §. i. quia cum difficile eſt alicui ſatiſdarein vna ciuitate mittiturin aliam. vt ibi.r ¶ Perſonas .i. aduocaros.s ¶ In hoc capitulo..s. e. ſeculares.t ¶ Expoſita. ibi nullagrauiori culpa.v ¶ Vel qualibet. naꝫleuē vir imponit. vt no.vij. q. i. ſicut alterius.Nterfectores. adulteraꝝ maxime. qꝛ nec tūc licꝫ. vt. jͣ. c. ꝓximoy ¶ Huiuſmodi. hoc dixit ideo. quia ẜm leges ex cauſis pluribus ſeparatur matrimonium.Adoleſcentibus. jͣ. e. in adoleſcentia.Indulgentia. videtur gͦ ꝙ indulgentia non eſt regula. et ꝙ nulIa diſpenſatio ſit ius qd̓. M. et. h. ꝯcedit. ar. i. q. vij. exigunt. et. c. ſi qͥsomnem. et no. l. di. de hijs. Alij vero dicunt ꝙ omnis iudulgentia eſtius. ſed tale quo ſuꝑior vti poteſt. ⁊ inferior non pōt petere. ergo hocdicendo retulit ſe ad cauſam ꝯſtitutionis ⁊ originem. nam ꝑ indulgentiam fuit hoc ſtatutum. licet modo ſit ius.

ii 4