Queſtio.

Uius rei cauſa cum matre ſuahuc compulſa anno preteritopreſentium venerat latrix fraternitas tua cautius nouit ꝙ ſcilicetmaritus ſuus clericus veſter ob hocꝙ de ſeruili fuerit condicōne pulſata a ſuo noſcitur eam remouiſſe conſortio. vos quoqꝫ hic poſitos aſſerūtpromiſiſſe vt ſiº ꝓbare ſe liberaꝫ domino adiuuāte valuiſſet. ſuo eaꝫ voſconiugio reformaretis. Fraternitasigitur veſtra cognoſcat ꝙ reuelantedeo libertatis auctore aꝓpbata ſitlibera nulla qꝫ in ea macula ſeruilisinuenta eſt. Hijs ergo cognitis ſinemora aliqua ſuo eam volumꝰ marito reſtitui. nec vlterius idem vir eiuſargumenta ſibi occaſionis exquiratquibus eam poſſit abijcere. Nam ſia vobis ꝙ minime credimus non fuerit adimpletum eamqꝫ recipere forte diſtulerit. vos illud cognoſcatiscum diſtricta vindicta corrigere.Cum dicitur ſciens illum eſſe ſeruuꝫdatur intelligi. ꝙ ſi neſcierit illuꝫ ſeruum eſſe cogit̉ cuꝫ eo manere. Quiahec ergo ⁊ perſone ⁊ conditionis dolum paſſa eſt non cogitur adherere eicuius fraude decepta eſt. Si vero liberum acceperit ⁊ ille vt cauſaꝫ preſtet diſcidij alicuius ſe ſeruuꝫ feceritnec vxorem dimittere nec illa ob vinculū ꝯiugij in ſeruitutē redigi poterit. ¶ Unde in triburienſi concilio.Occaſione conditionis doloſe mutate vir non diſcedat ab ea quam temſore libertatis acceꝑit.Erlatum eſt ad ſanctam ſinodum ꝙ quidam ingenuꝰ inge¶ nuam accepit vxorem. et poſtfiliorum ꝓcreatōnem occaſione diuortij cuiuſdam ſe ſeruū fecerit. vtrūneceſſario mulierē tenere debeat. ⁊ ſitenuerit vtrum illa quoqꝫ ẜm ſecularem legem ſeruituti ſubdi debeatqueſitum eſt. Iudicatum eſt vxoreꝫqminime debereˢ dimitti non tamenob chriſti legem mulierem in ſeruitutem redigi. dum ille non ex conſenſuconiugis ſe ſeruum fecerit quem liberum ipſa maritū acceperat. ¶ Queritur etiam ſi ſeruus vnius ancillamalterius acceperit. an ſit coniugiuminter eos. De hijs ita ſtatutuꝫ eſt inconcilio cabilonenſi.

Uidam popuFAlorum frequentia impeditusfilium ſuuꝫ deTbaptiſmate ſuſcepit dum crederet ſe alienū¶℟ ſuſcipere. vxorꝘeius dum callide vellet ſuſcipere proprium ſuſcepit alienum quem vir adoptauit ſibi in filium. et ex vxore ſua filia ſibinaſcitur. quaꝫ filio ſuo adoptiuo ſpirituali vxoris dum vterqꝫ eſſet in cūnabuliſ tradidit. poſt trienniuꝫ vxoreius moritur et compater eius relictam compatris vxoris ſue vir clamſibi deſponſauit. aliquantulum temporis defluxit. et alius publice duxiteam in vxorem. ¶Hic primo queritur. An vxori ſue debitum reddereliceat. qui proprium filium de ſacrofonte ſuſcepit. ¶Secundo. an̄ ſpōſalia contrahantur inter infantes.¶ Tercio. an ſpirituales vel adoptiuifilij naturalibus copulari valeant.¶ Quarto. an vxorem compatris vxooris ſue alicui in vxorem ducere liceat. ¶ Quinto. an clandeſtina deſponſatio manifeſte preiudicet.Queſtio prima.

Legittima ſeruorum coniugia ſua auctoritate domini non diximant.Ictum eſt nobis ꝙ quidamlegittima ſeruorum matrimonia poteſtatiua quadam preſumptione dirimant non attendentes illud euangelij. quos deus coniunxit homo non ſeꝑaret. vnde nobis viſum vt coniugia ſeruorum nōdirimantur. et ſi diuerſos dominoshabeant ſed in vno coniugio ꝑmanentes dominis ſeruiant ſuis. et hocin illis obſeruandum eſt vbi legalisconiunctio fuit et per voluntatemdominorum.Incipit cauſA. XXX.

cuin liberto non tenet matrimoniuꝫ. vt. ff. de ſena. filiam. ſꝫ illud tenetẜm leges ſed non ẜm canones. quia matrimonia iure poli reguntur. ij. q.. .hinc colligitur.Vius remouiſſe. nūquid ergo ſine iudicio eccleſie poteſt liber.Cdimittere ancillamquam credebat liberaꝫ.videt̉ hic ꝙ ſic et. xxxij.ij. ancillā. nam retinēdoeam ſibi facit preiudicium vt extͣ d̓ ꝯiugio ẜuo.ꝓpoſuit. ſecus tn̄ videt̉vt. xxxij. q. ij. ſecularesnam ⁊ ſi cauſa ſeparatōnis ſit manifeſta tamenſine iuditio eccl̓ie nō debet dimitti. vt extra dediuor. porro. nam pendente accuſatione alteralteri tenet̉ reddere debitum. extra vt lite pē.laudabileꝫ. et hoc poteſtadmitti. vnde ſi petit afuiſſet reſtō audiri debuiſſet. ⁊ cauſa pendēte nōlegabit ei alimenta. vt.ff. de agnoſcē. lib. ſi neget. ſponte tn̄ non debetei commiſcerine faciatei preiudiciū. vt extra d̓iug. ſeruo. ꝓpoſuit. ſedmādato et compulſioneeccleſie poteſt. ar. extraap. cum cauſa.¶ Probare. ſed quareꝓbat iſta ſe eſſe liberamcum actori ſemꝑ incumbat ꝓbatio. vt. vi. q. vl.actor. maxime cum ipſafuerit in poſſeſſiōe libertatis. tu dic quiaaſſumpſit hoc onus. vn̄mos ei gerendꝰ erat vt.ff. de ꝓba. circa.¶ Approbata. id eſt aiudice ꝓnūciata. Et nota ꝙ ſi iudex ꝓnūciareteam liberam et ingenuātalis ſnīa omnibus preiudicat. ff. de ſtat̉. ho. l.genuum. ſi autem pronunciaret non eſſe ſeruāpetētis illi ſoli nocꝫ ſnīavt. ff. de lib. cā. diui.q ¶ Marito. ar. ꝙ quiin initio litis reſtōneꝫ n̄petijt poſtea petere nonpoſſit. s. iij. q. vi. §. exceptio. ſed hoc verum eſtimexceptionis obijcitur reſtō. ſed ſidirecte in modum accuſatōis poſſet vſqꝫ ad ſententiam. extra de cauſapaſtoralis.Ex latum eſt. diuorcij. ſed vndehaberet iſte occaſionemdiuorcij ꝓpter hoc certeper legē que dicit ꝙ ſerlitus ſuperueniens diximit matrimonium. ff. de diuor. l. i. et in auten. de nup. §. ſi vero. ſed qͣliter iſte potuit ſe vendere cum ex hoc ſequatur ꝙ idem ſit qui vendit ⁊quod venditur. quod eſt contra illud. ff. de re. permut̓. l. i. maxime cumquinqꝫ exigātur in venditione liberi hominis. ſcꝫ vt patiatur ſe venundari ad precium participandum. et vt in veritate participet et vt non

ſit ignarus ſue conditionis. et vt emptor ignoret conditionem eius. etvt ſit maior. xx. annis. vt. ff. quibus ad liberta. ꝓclama. non licet. l. i. etij. Item queritur vtrū iſte qui ſe vendit poſſit reꝑeti ab vxore q̄ ius habet in eo. ⁊ in cuius obprobriū redundat hmōi ſeruitus ar. ꝙ ſic. ff. delib. cā. l. i. et. ij. et. iij. qd̓ꝯcedit dn̄s hug. ⁊ maxime cū ipſa fuerit abſenset nō poterat ꝓclamaſſear. ff. mandati ſi p̄cedente. §. lucius. et hoc cōcedo cuꝫ vir non habet cōpiam ſui corporis ſꝫ mulier. ⁊ eſt ar. ad hͦ. xxxiij.L.v. quod deo patri.f ¶ Secularem. non romanam. nam ẜm eaꝫ obſeruilem ꝯditionem virinon mutatur conditiovxoris. ſed ẜm lumbardam ẜm quam non illavxor vel filij redigunturin ſeruitutem. ſed ſecunda cum filijs vt in lumbarda de hijs qͥ ſe in ſeruitutem alterius ſub. lege penultima et vltima.An hijs em̄ legibus dicitur ꝙ vxor quā tunc habebat vel filij non rediguntur in ſeruitutem. ſꝫſi illa defuncta alia libera ſcienter ei nubat ⁊ ipſa et filie eius redigūturin ſeruitutem vel facit hͦmentioneꝫ deſenatus ꝯͣſulto claudiano ẜm qd̓ſi libera ibat in amplexus ſerui ſerua efficiebatur. ſed ſublatuꝫ eſt hocC. ad ſenatus conſul.claudi. l. vl.g ¶ Dimitti. ar ꝙ licetaliquid deueniat ad ida quo inciꝑe non potuitnon tn̄ ꝓpter hoc irritat̉s. di. lv. c. precepta. jͣ. ꝓxima. q. i. ad limina.Ictum eſt.habeant. ſedquid ſi dn̄i ſintin diuerſis ꝓuincijs credo alterum ꝯpellēdumvt vendat reliquo. vel ſineuter emere vult redimat eccl̓a. non em̄ dēntvxores a viris ſeꝑari vtxxxiij. q. ij. quos deus cōiunxit homo non ſeꝑet:.C. communia vtriuſqꝫiudi. poſſeſſionum et ar..ff. de edil̓. edic. plerūqꝫnam peccarent dn̄i eosſeparando. et ita ſaltemindirecte ſunt compellēdi relaxari eos. ſi non eſtqui emat. et potius ſeqͣtur vxor virum ꝙͣ econuerſo. xiij. q. ij. vnaqueqꝫvel diſtingue an ancillanubat volente domino¶ Coniunctio. ſcꝫ legittima et communis.vel non. vt dixi. xiij. q. ij. c. vnaqueqꝫ.¶ ¶ Et per ucoluntatem. narime quia etiam eis inuitis poteſtotrahi matrimonium. vt extra. e. c. i.

i ¶ Coniunctio. ſcꝫ lecittima et cor nunivel non. vt dixi. xiij. q. ij. c. vnaqueqꝫ.k ¶ Et per uoluntatem. macime quia etiamhi matrimonium. vt extra. e. c. i.Queſtio prima.