Cauſa

.XV.

Clud relatum per eque eſt eos q̄iniuriā pati poſſunt ⁊ facere poſſe. Sane ſunt quidam qui facerenon poſſunt vtputaᶜ furioſus et impubesq qui doli capax noͣ eſt. Nāqꝫhij pati iniuriaꝫ ſolēt. non facere. cūem̄ iniuria ex affectu facientis conſiſtat. ꝯn̄s erit dicere hos ſiue pulſentſiue conuiciū dicant iniuriam feciſſenon videri. Itaqꝫ pati quis iniuriāetiam ſi nō ſentiat poteſt. facere vero nemo niſi qui ſcit ſe iniuriā facereetiaꝫ ſi neſciat cui faciat. quare ſi qͥsꝑ iocū alium ꝑcutiat aut duꝫ certatiniuriaꝝ nō tenet̉. ſi qͥs liberū hoīeꝫceciderit dum putaⁱ ẜuum ſuū in eacauſa eſt ne iniuriarū teneat̉. ¶ Utitaqꝫ exp̄miſſis apparet ſiue volūtate. ſiue ex infirmitate peccata procedant. palā eſt illa imputari. Sed carnis infirmitas dupliciter ītelligitureſt em̄ languor nature qui carnis concupiſcentia appellat̉ que verius aīeinfirmitas dici pōt. ſed ideo carnis īfirmitas dicitur. quia accidit animeex ꝯiunctione carnis corrupte. Porro alia ē infirmitas que ꝓprie carnisdicitur. qua elementoꝝ ſeu humorūcōcordia turbata ipſa caro afficitur⁊ tandē diſſoluit̉ ſimiliter animi īfirmitas duplex eſt. vna que viciuꝫ appellatur qua anima a deo ſeꝑatur vteſt ira odium et alia hmōi. Alia infirmitas animi que cū ipſa nō ſit peccatum eſt tn̄ pena ⁊ cauſa peccati. vt ēobliuio ⁊ ignorantia. Furor aūt cumnō ſit peccatum eſt tn̄ pena peccati.vt febris ⁊ cetere paſſiones quas ꝓprie carnis dicimꝰ eſſe. quaꝝ motusid eſt ea que illis ꝑturbantibus fiūtnulli imputant̉ ad penā. Sed obijcitur delamech qui cū cecus eſſꝫ cayminterfecit nec eum excuſauit cecitatꝭiufirmitas. vnde dictū eſt ſeptuplūvltio dabit̉ de caym. d̓ lamech veroſeptuagieſſeꝑties. ſed cecitas ignorārantie ſimilis eſt. ex vtraqꝫ em̄ partequedā fiunt que imputant̉. quedamvero que minime cecus nāqꝫ ſi debitum ſue vxori ſe credēs reddere alienam polluitᵍ nō eſt reus adulterij. ſiautē ex ludo vel exercitatione viriuꝫvel veneratione iaculam mittens aliquē ꝑimat quia ab eoʰ penitꝰ hoc debet eſſe alienum homicidij reus habetur. mens vero alienata furore cūſui compos non ſit eoꝝ que admittitreatuꝫ non contrahit quia facultatēdeliberandi nō habuit. vnde pupillo ⁊ furioſo in maleficijs ſubueniturvt non eis imputent̉ ad penam queex mentis deliberatione non ꝓceſſerunt qd̓ non ſoluꝫ humanis ſed etiādiuinis legibus noſcitur approbatūAit eī aug. d̓ puul̓ ad petꝝ dyaconū¶ Irmiſſime tene et nullatenusdubites exceptis illis qui ꝓnoīe chriſti ſuo ſanguine baptiſantur nullum hoīem accepturū vitam eternam qui nō hic a malis ſuis

fuerit perpenitentiā fidemqꝫ cōuetſus. ⁊ ꝑ ſacr̄m fidei ⁊ penitentie id ēk ꝑ baptiſmuꝫ liberatus ⁊ maioribꝰquidem neceſſarium eſſe ⁊ penitentiam de malis ſuis agere ⁊ fidē catholicam ẜm regulam veritatis tenere ⁊ſacr̄m baptiſmatis acciꝑe ꝑuulis vero qui necdum ꝓpria volūtate credere nec pnīam pro peccato ſuo qd̓ originalit̓ trahūt agere pn̄t ſacramentūfidei quod eſt ſanctum baptiſma qͣꝫdiu rōnis etas eoꝝ capax eſſe nō pōtſufficere ad ſalutem. ¶ Ex eo autemqd̓ in fine huius auctoritatis diciturꝙͣdiu ſcꝫ rōis eoꝝ etas capax eſſe nōeuidenter datur intelligi. nulli poſtbaptiſmuꝫ peccata imputari ſiue ſitadultus ſiue impubes niſi rōis ſit capax. vnde etiam de brutꝭ animalibꝰeadem ratio ab aug. in eodem li. redditur quare ſua facta eis non imputētur inquit em̄ aīalia pn̄tis ſeculi curſum aut ornatū ẜm creatoris incōprehenſibilem ꝑagunt voluntateꝫ. quede ſuis factis nullam rōneꝫ redditura ſunt qꝛ rationabilia non ſunt. Nūquid em̄ˡ de bobus cura eſt deo Homines vero quia ratōnabiles ſunt facti. et de ſe et de omnibus rebus qͣsin vſu vite pn̄tis acceperunt rōnemreddituri ſunt deo. ⁊ ꝓ ſuoꝝ actuumqualitate recipient aut gloriā aut penam. Sacre tn̄ legis auctoritate aīalia iubentur interfici nō ꝓpter ꝯſcientiaꝫ peccati ſed quia refricant memoriam facti. ¶ Unde aug. ſuper leuiticum. Non ꝓpter culpam ſed ꝓptermemoriam facti occiditur pecus adquod mulier acceſſerit.. L Ulier q̄ acceſſeritⁿ ad omA.Ane pecus ⁊ vult aſcendi abeo. interficietꝭ mulierē et pecus morte moriatur. rei enim ſunt. Queriturqūo ſit reum pecus cuꝫ ſit irrationabile nec vllo mō capax legis eſt. Itēpecora inde credendū eſt iuſſa interfici. quia tali flagitio ꝯtaminata indignam refricant facti memoriam.¶ De furioſis aūt euidētiſſime ſcribit aug. in li. queſtionū veteris ⁊ noui teſtamenti ita dicens Culpa nō neceſſitate ſꝫ voluntate reum ꝯſtringitM Liquos ſcimus ſubito demētes factos. ferro fuſte lapidibus morſibꝰ mulctis nocuiſſequoſdā etiam occidiſſe. captos autēin duſtria ⁊ iudicijs oblatos mīmeᵖ reos factos eo ꝙ nō voluntate ſedimpellēteᵐ vi neſcio qͣ hec geſſerintneſciētes qūo em̄ reus ꝯſtituiturʳ q̄neſcit qd̓ fecerit. ¶ Iteꝫ ambro. inexameron intractatu primi diei.Reus volūtate nō neceſſitate ꝯſtrin¶ Cla canēda ſunt q̄ ex nr̄a giturvolūtate ꝓdeunt. delicta iunētuItis ⁊ irratiōabiles corꝑis poſſiones Quoꝝ igit̉ nos ſumus dn̄i eorumᵘ principia extrinſecus nō reqͥ-

intelligas indirecte ⁊ ꝑconſequentiaꝫ. di. viij.quo iure.¶ Nemo. vnde ſenecaet ſi ſcirem deos ignoſcituros hoīes etiaꝫ neſcituros. adhuc dedignarer peccare.¶ Neſcientiuꝫ. ergoneſciens peccat vt. xxxij. q. vij. quē admodumſolū. varijs modis dicitur quiſ neſcire. diciturem̄ neſcire qui n̄ ſcit idquod facit eſſe peccatūvel nō ſcit tm̄ eſſe peccatum quantū eſt et talisneſciens punit̉ licet nōadeo grauiter. vt. viij.di. ꝯſuetudo. ⁊ pone exemplū de tali. xiiij. q. vforte. Item dicit̉ neſcire qui ſcit factuꝫ ſed neſcit qualitatē facti. tal̓qn̄qꝫ punitur ſi erat iniure ſic ignorabat paulꝰconcupiſcentiā eſſe peccatum. extra de conſti.nam ꝯcupiſcentiam. qn̄qꝫ nō punit̉ ſcꝫ cū erratcirca factum ipſum vt.xxxiiij. q. ij. ī lectū. Itēdicitur neſcire ꝓpter caſum ſequentē vt ſi quisvolēs interficere leonēdū vult d̓fendere hoīeꝫcaſu interficit hominē.vt. l. diſ. ſepe. Item dicitur neſcire qui omīnoneſcit vt puer ebrius furioſus talis non peccatvt. jͣ. e. aliquos.Llud furioſus. ꝙfurioſus facit idemeſt ac ſi caſu accidiſſet.vt. de ami. tu. l. vl. in. fi.d ¶ Qui doli capax.ſi em̄ doli eſt capax bn̄punitur. vt extra de delic. pu. c. i. et de con. di..iiij. eos. ſed in impubere minori diſtinguit̉ and̓līquat ex animo an exculpa vt. C. ſi. aduer.delic. l. i. et. ij.¶ Per iocum. duꝫ tn̄cus ille nō ſit noxiusvt extra de p̄ſump. c. i.nam luduſ noxius eſt inculpa. vt. ff. ad. l. aquil̓.nam ludus.¶ Seruuꝫ ſuum. ſecꝰſi alienū ẜuum vel etiaꝫaliquem libeꝝ hominevoluit ꝑcutere ⁊ ꝑcuſſerit alium. tunc teneturactione iniuriaꝝ illi quiꝑcutitur. vt. ff. d̓ iniurͣ.eum qui. §. ſi iniuria. ethoc ideo quia hic omnibus modis intendit nocere. etiaꝫ ſi non illi cuinocet. ſed ſecus in caſupͥori ⁊ eſt ar. ꝙ ſi aliqͥscredat ſoluta cognoſcere ⁊ cognoſcit vxorataꝫ

ꝙ nō punitur qͣſi adulig ¶ Non eſt reus. vt. xx..q. ij. in lectum.h ¶ Penitus. cū em̄ inſiſtit quis operi illictunc non excuſat caſusſecus ſi illicito tunc excuſat vt. l. di. ſepe.Irmiſſime. pronomine chriſti. ditn̄ aſſit caritaſ aliter noſufficit alicui ad ſalutēpati martiriū. ꝓ nomīechriſti. xc. di. neqꝫ.k ¶ Per baptiſmum. deberet addere terciū mēbrum ſcꝫ baptiſmū contritionis eſt enī triplexbaptiſmus fluminis flāminis et ſanguinis. id ēaque et ſanguinis et cōtritionis. vt deiiij. baptiſmi vicem.¶ De bobus. ſcilicetquo ad vitam eternamſed quo ad tꝑaleꝫ beneiuxta illud homīes ⁊ iumenta ſaluabit dn̄ꝰ ſcꝫꝓ ſalutē tꝑali ꝓuidendo eis neceſſaria. iuxtaillud omnia a te expectant domine vt des ill̓eſcam in tꝑe oꝑtuno.ne. .i. ad aliuderVlier. ad omomūibus ſimile eſt .i. q.vij. ſi quis omneꝫ.Memoriam. ſimile eſt. lxxiij. di. valet. alibi tn̄ reſeruant̉ thuribula laminaruꝫ et publiceexponentur. vt. vij. q. i.deniqꝫ ſed iſtud ad terrorem fit.Lliquos. et iudicijs id eſt iudicibusp ¶ Reos .i. condemnatos ꝓpter furoremVi. id eſt furore.r ¶ Qui neſcit. hic manifeſte fides ꝙ ea que a furioſis fiunt non imputātur. vt. jͣ. c. ꝓxi. et. iij. q.ix. iudicas. licet quidaꝫdicāt ꝙ ſi culpa ſua qͥsincidat in furoreꝫ imtatur ei. jͣ. e. ſi quis inſaniens.Lla quorum. ſcꝫviciorum.t ¶ Domini .i. auctoreſv ¶ Principia .i. cax ¶ Extrinſecus. id eſtalijs non imputemus.

Lla quorum. ſcꝫviciorum.t ¶ Domini .i. auctoreſv ¶ Principia .i. cax ¶ Extrinſecus. id eſtalijs non imputemus.¶ Agnoſcamus .i.nobis attribuamus eaz ¶ Uoluntarios. qͥavaſis ire ⁊cͣ. vt. xxiij. q.iiij. nabuchodonoſor.⁊ ¶ Legis mōſaice.tangit qd̓ legitur in exodo et deutronomio ꝙ

be