Queſtio

frugis vel cuiuſlibet rei emendo velvendendo aliqua incrementa ſuſceperit de gradu ſuo deiectus alienushabeatur a clero. ¶ Item ex eodemPro pecunia qua dedit mutuo cleri31to precio ſpeciem recipere p̄tI quis clericꝰ in neceſſitateᵉſoliduꝫ p̄ſtiteritᶜ hoc de vino vl̓ frumento accipiat qd̓mercandi cauſa tꝑe ſtatutoᵍ decretum fuerit venūdari. Ceteꝝ ſi ſpēmnon habuerit neceſſariaꝫ ip̄m qd̓ dedit ſine vllo augmento recipiat.Item ex ꝯci. carthaginenſi. quarto.Nullus ciericus plus accipiat ꝙͣ accōmodauit.Ullus clericorū amplius accipiat qͣꝫ cōmodauit. ſi pecuniāpecuniam accipiat. ſi ſpeciem eandēſpeciē quaꝫ dedit accipiat et quicqͥdaliud tantū quantum dedit accipiatItem ex niceno ꝯcil̓. Deiciatura clero turpia lucra ſectantes.Uoniamʰ multi clerici auariKcie cauſa turpia lucra ſectantes obliti ſunt diuini p̄ceptiquo dictum eſt. qui pecuniam ſuamnon dedit ad vſuraꝫ. ſtatuit ſct̄m ꝯcilium vt ſi quis inuentus fuerit poſthāc diffinitōem vſuras accipere velex quolibet tali negotio turpia lucraſectari vel etiā ſpes frumentoꝝ adſextuplū dare. omnis qui tale aliqͥdconatus fuerit ad queſtum. deiciat̉ aclero et alienus habeatur ab eccleſiaſtico gradu. ¶ Item leo papa.Etiam laicis vſura damnabilis eſt.Ec hoc p̄tereundumqͣꝫ duximus eſſe quoſdā lucri turpiscupiditate captos qui vſurariam exercent peccuniam ⁊ fonere volunt diteſcere. qd̓ nos vt nō tm̄ dicamus in eos qui ſunt in clericali ordine ꝯſtituti. ſed etiaꝫ in laicos cadereet qui criſtianos ſe dici cupiūt cōdolemus ꝙ vindicari acrius in eos quifuerunt ꝯfutati decernimꝰ vt om̄ispeccandi oportunitas adimatur.¶ Itē iulius p̄pa. Turpe lucrum ſequit̉ qui minus emit vt plus vēdat.

Uicunqꝫ tꝑe meſſis vel vindemie nō neceſſitate ſed propter cupiditatē ꝯparat annonam vel vinum verbi gracia de duobus denarijs ꝯparatᵗ modiuꝫ vnumet ſeruat vſqꝫ dū vendat̉ denarijs qͣtuor aūt amplius hoc turpe lucrū dicimus. ¶ Itē ambro. in li. de bonomortis. Rapinā facit qui vſuram acIquis vſuramcipiaccipitᵏ rapinā facit vita nōviuit. ¶ Iteꝫ aug. ad macedoniū. Non minus crudelis eſt quipauperem trucidat fenore ꝙͣ qui diuiti aliquid rapit.Uid dicam de vſuris quasetiā ipſe leges ⁊ iudicesⁱ reddi iubent an crudelior eſt qui ſubtrahit aliquid vel eripit diuiti. qͣꝫ q̄ trucidat pauperē fenore. Hec vtiqꝫ atꝫhmōi male utiqꝫ poſſident̉ et vellemvt reſtituerent̉ ſed nō eſt quo iudicerepetant̉ iam vero prudenter intueamur qd̓ ſcriptū ē ſi fideli hōi totus mundus diuiciaꝝ eſt. infideli autēº nec obolus. nōne oēs qui ſibi vēdent̉ gaudere cōqueſitis eiſqꝫ vti neſciūt. alienū poſſidere cōuincimus.hoc em̄ certe alienū nō eſt quod iurepoſſidetur. hoc autē iure poſſideturqd̓ iuſte. et hoc iuſte quod bn̄. Om̄eigitur quod male poſſidetur alienuꝫeſt male aūt poſſidet qui male̓ vtit̉.¶ Porro a quo vſure exigēde ſuntambro. teſtat̉ dicens. Ab illi vſurasexigere poſſumus cui iure nocemus.B illo exige vſuramʸ cui merito nocere deſideras cui iure inferuntur arma huic legittimeauferunt̉ vſure quē bello vincere nōpotes ab hoc vſuram exige. quem nōſit crimē occidere ſine ferro dimicatqui vſuras flagitat. ſine gladio ſe dehoſte vlciſcitur qui fuerit vſurariusexactor inimici. ergoᵉ vbi ius ē belli ibi ius vſure.Queſtio quinta.Uod veroᵈ elemoſine n̄ ſintfaciende ex fenore vel vſurisnec quolibet male acquiſitoang. teſtatur in libro de verbis dn̄i

Voniaꝫ multi.ad queſtuꝫ videt̉ hͦphibeāt̉ ſumere vſurā cā lucri captādi nonaūt cauſa vitandi damni. ar. ad hͦ. s. e. ſi quisoblitus. vbi dicit incrementa ſuſceperit. maxime ſi ſit bone fidei ꝯtractuſ vbi ex ſola mora veniūt vſure. ſi. ff. de vſu.mora. §. in bone. Si qͦsergo eſt in mora ſoluendi ab eo repeti poſſuntvſura non tanqͣꝫ vſure.ſꝫ tanꝙͣ intereſſe. vt. ff.ꝓ ſoc̄. ſocium. et tūc petunt̉ vſure iudicis officio nō iure actionis licite em̄ poteſt quis agere ad hoc reddat̉ indēnisvt exͣ defideiuſ. ꝑuenit. ⁊ xij. q. ij. ſi qͥs de clericꝭ. vbi agit̉ ad intereſſe.Vicunqꝫ modum. ſi aliquis vendat merces que modo valētquatuor et facit pactum vt ei dentur quinqꝫ ad terminuꝫ prefixūillud non eſt vſura ſi dubiuꝫ quantū valere poſſunt merces ille ad terminum prefixū. vt extra de vſur. in ciuitate. ſed ſi venderet longe cariori foro ꝙͣ modo valeant tunc eſſet vſura. ut extra. e. ti. conſuluit. Io.et quod dicitur de venditione mercium intelligitur ſi temꝑe ꝯtractusnon fuerat venditurus. alioquin eſſet vſura. vt exͣ. e. c. vlti. b.

Lerici. indignis. licitas enim negotiatōnes poſſunt cleriti facere. vt extra. ne cleri. vel mona c. i. et cum eis ſua non ſufficiunt.vt. xci. di. clericus.y¶ Si ceſſare. non ergo ſtatim deponendus eſt clericus ꝓpter vſurā.xlvij. di. c. i. ar. contra. xlvij. di. c. i. So. ſtatim deponēdus eſt. et quodhic dicitur refertur ad facilitatem diſpenſandi.Iniſtri. dataꝫs. xlvi. di. nō lꝫ.Annonā. vendēdi. in eadem formalicet in rudi materia poteſt emere corium. ⁊ cartas et inde facere ſotulares et libros. vt. xxi.q. i. c. i. et. xci. di. clericnec eſt hec negociatō ſꝫartificium.Iquis. ex qͦlibet.jͣ. xxi. q. iij.lacuitquis clericꝰ ſoT lidum .i. pecuniamneratarHoc .i. tm̄. Iohan.d ¶ Quod .i. quantuꝫ.Mercandi. ſi deeret vendi.f ¶ Statuto .i. ſolutōispore.g¶ Decretum. a iudice vel ab alio. hoc vultdicere ꝙ creditor debꝫfrumentū ꝓ tanta pecunia reciꝑe qͣntū aliquisdecreuerit tꝑe ſolutōi.et ita conſiderandum ētꝑus ſolutionis. ſed ſi n̄eſt prefixum tunc extimatur qͣntum valet tꝑequo res petitur. vt. ff. ſicertum pe. l. vinum.

Iquis. rapinam. ſic gͦ vſurarius ē raptor. ergo in eū non trāſfertur dominium. ſicut nec in ſimoniacum. poteſt tamen concediꝙͣ tranſfertur dominium in eum. Item cum vſurarius nō audiatur niſi reſtituat vſuras quas ab aliquo receperit. ergo nec raptor. vt dicit̉ꝙ non admitto et rapinaꝫ large dicitur quelibet vſurpatio iniuſta. vtxxxij. q. iiij. meretrices.Vi dicam. red. di i. dari qꝛ verbūreddendi ponit̉ pro verbo dandi vt. ff. de ver.ſig. verbū reddendi. poteſt tn̄ dici ꝙ etiam ẜmlegē nō ſunt dande vſure. tum quia ſacre legeſnō dedignātur imitariſacros canones. vt. ij. ꝙiij. §. notandū. tn̄ qꝛ imꝑator iubet ẜuari ea q̄ſtatuta ſunt ī niceno cōcilio. vt in aut̓. de eccle.titulis in prin. coll̓. ix.ſed nicen̄. ꝯciliū ꝓhibetvſuras. vt. xlvij. di. qm̄cum ergo imꝑator conſtitutiōe ſua cōfirmauerit ſtatuta niceni cōcilijpatet ꝙ voluit derogare omnibuſ legibus queloquuntur de vſur. veldic vt dixi. x. di. lege.m ¶ Scriptum eſt. inprologo bibliothece.Totus .i. quantumbet ꝑua pars mundi.vt hec dictio totus hicponatur diſtributiue.o ¶ Hec obulus. ſupple totus mundus.p ¶ Alienum. canon fingit rem illam alienaꝫ qͣquis male vtitur vt hic⁊ .xlvij. di. ſicut hij. ⁊ extra de ver. ſig. c. eius.G illo cui .i. ſicutInulli debes nocereſic a nullo debeſ peterevſuras vt totū intelligatur negatīe ⁊ ſic planūē. alij dicūt ꝙ ab oſtibꝰlicitū eſt petere vſurasnam ⁊ omnia eoꝝ licitepoſſumus auferre. vt. xiij. q. vij. c. i. et. ij. ⁊ quibuſcunqꝫ inſidijs poſſumus nocere eis. vt. xxiijq. ij. dominus.¶ Vbi ius. iuſtum bellum eſt quod geritur exedicto principis vt. xiijq. ij. iuſtum. Io.Queſtio quinta.Vod vero.quidaꝫ generaliter dicitur ꝙde nullo illicite acquiſito poteſt fieri elemoſina. nec d̓ meretricio nec de vſura. nec d̓ alea. necde hiſtrionatū. nec de ſimonia. ſcriptū eſt em̄ honorificabis dn̄m deuꝫtuū de tuis iuſtis laboribus .i. q. i. non eſt putanda. et in deutronomiodicitur nō accipies mercedem ꝓſtibuli ⁊ eſt ar. ad hoc. jͣ. e. elemoſina.⁊ .xxxij. q. iiij. ſicut nō ſunt. nam illicite acquiſita nō ſunt in bonis nr̄isvt. ff. ꝓ ſocͣ. cum duobus. §. vlt̓. alij. dicūt ꝙ ſi in illicite acquiſitis nōtranſfertur dn̄ium. vel etiam tranſfertur ſed cōpetit repetitio. non poteſt inde fieri elemoſina vt in vſura ar. extra d̓ iureiur. debitores. ⁊ inſimonia vt extra de ſimonia. veniēs. ſꝫ ſi nō dat̉ repetitio ⁊ tranſfert̉