De reguliſ iuris

Greg. Bonaꝝ mētiuꝫ ē ibi culpā agͦſce̓: vbi culpan̄ eſt ideſt timere: nō tamē aſſerere: diſ. v. Ad eiusItem dr̄. xi. q. iij. Graue eſt ⁊ ſatis indecens: vt inre dubia: certa det̉ ſnīa. Dicit glo. xxxiij. di. c. vl. ꝙtriplex eſt ambiguitas .ſ. iuris: facti: ⁊ ꝑſone. Amhiguitas iuris eſt: vbi de ſil̓ibus ad ſil̓ia ꝓcediturvt di. xx. de libellis. Et de tali amhiguitate loꝗt̉. c.Sic̄ di. xiiij. Sed vbi eſt ambiguitas facti: nūqͣꝫ ferenda eſt ſnīa in p̄iudicium alicuius: ⁊ de hͦ intelligi. c. Graue. xi. q. iij. Sed vbi nulli fit p̄iudiciuꝫvt in baptiſmo: ꝯfirmatione: ordinatione: cōſecratione: ⁊ hiꝰ bn̄ fertur in dubio ſnīa certa .ſ. vt baptiir̄ vel eccl̓ia ꝯſecret̉: vl̓ denuo ordinetur: ⁊ hiē ꝯſecra. di. iij. paruulos: ⁊ diſ. i. Solēnitates.Qn̄qꝫ tn̄ dubitat̉ de facto: ⁊ fert̉ ſnīa ī piudiciū alterius. vt d̓ ſpon. Iuuenis. Sed iſtud eſt ꝓpter ꝑculum aīe. Ubi vero eſt ambiguitas ꝑſone. ſꝫ factum eſt certū bn̄ fert̉ certa ſnīa: vt. v. q. i. Quidaꝫ.puta cū ſcitur publice furtū factu: ſed ignorat̉ ꝑſona: tunc poſt iudex ferre excōicationem in eumq̄ fecit: ⁊ p̄cipue vt ſibi manifeſtet: ⁊ tenet̉ ſubditusobedire.Defleat peccator quioffendens in vno factus eſt omniuꝫ reus. Hec regula habetur in d̓creta. de re. iu. defleat. Et ſūptaeſt ex. c. cōſideret: de pe. di. iiij. ⁊ ſunt v̓ba Aug. partim aūt Iacobi apl̓i in canonica vbi dicit. Qui totam legem ẜuauerit offendat aūt in vno: factus eſtoīuꝫ reus. Defleat. Saltem luctu interiori. Namlachryme exteriores ſine interiori fletu .ſ. ꝯtritōismodicū vel nihil ꝓſunt: de pe. di. iij. irriſor. Interior fletus ēt ſine exteriori .i. ꝯtritio cordis: ſufficiēseſt ad remittendū: de pe. di. iiij. ꝯſideret: ibi. Doleatinterior cū exteriori adhuc melior. Propter. Lachrymis ex vera cordis ꝯtritōe fluentibus: reſtrīgent̉ eterni ignis incendia: de pe. di. i. porro. Offēdens in vno .ſ. p̄ceptoꝝ. Oē enim mortale eſt cōtraaliqd̓ p̄ceptum diuinum directe vel indirecte. Ulin vno .i. charitate q̄ vnum nos facit cū deo ⁊ ꝓxīo⁊ qd̓libet mortale eſt contra charitatem. glo Ber.Oīum reus .ſ. p̄ceptoꝝ .i. ita dānat̉ ꝗs et pͥuat̉ gl̓iaeterna ꝓ vna trāſgreſſione p̄cepti in ip̄a moriēdoſic̄ ſi oīa fuiſſet trāſgreſſus: ita exponit̉ de pe. di. i.fratres. Non tn̄ ſuſtinet tantā penā. Nā quodlibꝫmortale hꝫ ſuā penā: vel omniū .ſ. v̓tutum: qꝛ quelibet v̓tus patit detrimētum ab vno vicio. Sic exponit Aug. de pe. diſ. vi. Qui vult. Cum .n. v̓tutesſint ꝯnexe: vna amiſſa oēs amittūtur. Ul̓ oīuꝫ bonorum reus .i. ingratus: ⁊ ſic oīa meret̉ ſibi auferri. Uel oīuꝫ: qꝛ ꝑ pctm̄ amiſit meritū oīuꝫ p̄cedentium oꝑū bonoꝝ. Aug. de pe. di. vi. Qui vult.Dolo facit qui petit qftere oportet eundem. Hec regula ſūpta eſt ex. l. ff. e.ii. In ꝯdēnatōe. Pone caſū ī vſurario qui n̄ petitvſuras a d̓bitore: ipſas .n. reſtituere cogeret̉. xiiij.q iiij. nullus. Ad idem de iureiuran. debitores.

¶ Duo āt nota circa hāc regulam. Primū ē qd̓ dr̄hic locum habere: qn̄ res reſtituenda eſt ei a quopetitur. Cōmodatarius enim repetit rem a fure:quā tenet̉ dn̄o reſtituere. C. de furtꝭ. ⁊ ſeruo cor. l.vlti. Uir. ſoluto matrimonio petit dotem a ſoceroquā vxori ⁊ liberis reſtituere eū oꝫ. ff. So. matri.ſi ſocer. Idem in vſurario: qui vſuras repetit qͣsal̓s ſoluit. Si non eſt ſoluendo p̄ſtita cautione reſtituendi eas a quo ꝑcepit: de reſti. ſpō. olim. Et d̓vſurꝭ. Quia fruſtra. Secundo nota hāc regulamnon habere locū in poſſeſſorijs iudicijs: ſed in petitorijs. Hec etiam noͣ. Goff. de offi. iudi. deleg. venerabili Ber. ⁊ Io. an̄.Danum quod quis ſuaculpa ſentit: ſibi dꝫ nō alteri imputari. Hec reguſūpta eſt ex. l. ff. e. ti. ꝙ ꝗs. Pone caſum ꝑ canoneꝫxxiij. q. iiij. diſplicet. Ubi ſi quis ductus ad iudicēde equo ſe ꝓijciat ⁊ ledatur: ſibi ip̄i imputet. Iteꝫde preben. ſi clericus. li. vi. vbi clericus qui negligit petere prebendam ſibi debitam cum vacat: ſibi imputare debet: non ſequenti expectanti. Adidem pro focio. l. cum duobus. Ubi ſocius oīumbonorum dānatus ex cōtractu ob contumaciamſuam: vel ex maleficio: puta furto: vel ſimonia nōrecuperat a ſocio. Concor. l. di. ſepe. ⁊. c. hi. ꝗ. Itemprocurator penam quā ex ſuo delicto p̄ſtitit: nonrecuperat a domino. ff. de procu. qui proprio. Adidem. C. de euic. l. emptor. vbi dicitur ꝙ emptor ſiin iudicio non fuit re euicta de euictione non agitur contra venditoreꝫ: quia culpa ſua res euictavidetur Io. an. ¶ Ad hoc etiam facit qd̓ ait AugAbſit vt ea que propter bonum ac licitum facimus ⁊ habemus: ſi quid preter intentionem noſtram acciderit: nobis imputetur. xxiij. q. v. de occidendis. Ubi ponit exemplum de eo qui ſe occidit gladio vel ligone: et hiꝰ: quod non imputaturfacienti vel vtenti in bonum talia inſtrumenta: ſilli qui ſe occidit. ¶ Poteſt etiam ſic extendi regla theologice ꝙ cum ſit triplex dānum. Primumpriuationis glorie: non debet quis imputare diuine preſcientie: quia ſecundum Aug. ipſa nulli eſtcauſa labendi: ſed culpe proprie. xxiij. q. iiij. Nabuchodonoſor. Secundum dānum eſt ſubtractionis ſiue priuationis gratie per peccatum quodnō debet quis imputare dei ſeueritati: ſed ſue negligentie. xi. q. iij. audi. Et de pe. diſ. i. §. Conuertimini ad me ⁊c̄. Nec debet imputare diabolo: temptanti vel homini incitanti: ſed ſue proprie voluntati. xv. q. i. Non eſt. ⁊. c. illa. Tertium eſt damnumtemporalis fortune in rebus: in fama: in honoribꝰ⁊ huiuſmodi: ⁊ hoc debet imputari peccatis ſuis:de peni. diſt .i. quāobrē. ⁊. c. ſed continuo. ⁊. c. ſi peccatum.Delictum perſone nondebet in detrimentū eccl̓ie redūdare. Pone caſūin ep̄o depoſito propter crimen. Non enim debet