Titulus. XVII.

ſpi. c. i. Secus eſt in reſcriptis: extra de reſcriptisCeterū. Secus etiā de priuilegijs: qꝛ ſcꝫ non tollit̉prius ⁊ poſterius niſi in poſteriori fiat mētio de p̓ori: vt nota. di. xviij. Quoniā in gloſa. ⁊ idem de conſuetudine: qꝛ ſcꝫ non tollit̉ per cōſtitutōem niſi fiat mentio de ea. extra de cōſtitu. licet li. vi. Item. ſecūdū Hoſtien̄. Io. an. ⁊ Ber. ꝙ conſtitutio generaſincipit artare ſeu obligare poſt duos mēſes a tēpore publicatōis. Et hoc niſi in ip̄a cōſtitutiōe aliudcontineatur. Inferior aūt ꝯſtitutio vt puta capitulorū ⁊ vniuerſitatū ſecundū Hoſtien. ligat in continenti facta proml̓gatōe: niſi forte abſētes ⁊ ignorātes: ꝗbus neqꝫ tempus dabo: ſꝫ iudicis arbitrio relinquo. Item cōſtitutio non extenditur ad p̄terita:ſed tm̄ ad futura: niſi aliud declaretur: extra de cōſtitu. c. vlti. ¶ Queritur aūt vtrū ꝗ facit cōtra conſtitutionē pape per ignorantiam peccet: ReſpōdetTho. in quodlibetis: ꝙ ignorantia que eſt cauſa actus: cauſat inuoluntarium: vn̄ ſēper excuſat a peccato: niſi ignorantia ip̄a ſit peccatum. Eſt aūt ignorantia peccatū: qn̄ quis ꝗd poteſt ſcire ⁊ tenet huimodi. Conſtitutioneꝫ aūt pape oēs ſuo mō ſcire tenentur: ſi aliꝗs ergo cōtra cōſtitutōem pape agat: ⁊habeat ſufficiens impedimentū: ꝑ qd̓ ſcire non potuerit: puta ſi fuit ī carcere vel in terris extraneis:ad quas cōſtitutio nō ꝑuenit vniuerſaliter vel aliquid ſimile: talis ignorantia excuſat vt nō peccetagēs ꝯͣ conſtitutōem pape. hec ip̄e..§. xx.Item nota quod diſpenſare in legibus vel eas īterp̄tari ſpectat ad p̄latos⁊ rectores: ꝗ .ſ. in hiꝰ hn̄t ptātem niſi ſubita neceſſitas occurrat: cui oporteat ſubito obuiari: ne ſequatur aliquod incōueniens. Nam tūc ipſa neceſſitaſhꝫ annexam ip̄am diſpenſatōem legis: ⁊ quilibꝫ ꝑſe pōt tunc interp̄tari legem ⁊ diſpēſare ſecuꝫ: ⁊ p̄cipue cum non pōt habere recurſū ad ſuperioreꝫ īma. q. pͥma. Si ergo. puta cū ꝗs grauiter infirmattꝑ̄e ieiunij ab eccleſia inſtituti: per ip̄m poteſt diſpeſare ſecum in lege ieiunij: ⁊ īterp̄tari: ꝙ non obligetur ad illa. In obſeruatione enī legum vel p̄ceptoꝝmaxime dꝫ attendi ⁊ ſeruari intentio ferentis legevel ad p̄ceptuꝫ: de qua ſi conſtet: ⁊ contraria ſit adſcripturam legis vel verbū p̄cepti: eque obediēdūeſt omiſſa littera legis vel p̄cepti. xxij. q. v. hūane.Si aūt dubitetur de intentōe ſtandū eſt littere ſecūdū Archi. vel habeatur recurſus ad ſuꝑioreꝫ ſi poteſt: cuiꝰ ē interp̄tari ⁊ diſpēſare: vel ſi n̄ pōt hēat̉ cōſiliū ꝑitoꝝ. ¶ Pn̄t aūt ip̄i p̄lati diſpenſare ⁊ debentcū adeſt cā rōnabil̓: puta alicuiꝰ neceſſitatꝭ vel maioris vtilitatis. Un̄ diffinit̉ diſpenſatio ſic ab Hoſtiꝙ ē iuris alleuiatio facta cū cae .ſ. rōnabilis cognitione ab eo ꝗ pōt: ꝙ ſi p̄lati abſqꝫ rationabili cā: vl̓ſaltem dubia pro ſola voluntate licentiā tribuantveniendi ꝯtra leges: ẜm Ber. in libro de diſpenſatione ⁊ precepto: ū erūt diſpēſatores ſꝫ diſſipatoreſ⁊ peccabūt ipſi diſpenſātes cum diſpenſatis ſi eisvtuntur. Unde dn̄s dicit Luce. xij. Quis putas eſt

fidelis diſpenſator ⁊ prudens quē conſtituit dn̄sſuper familiam ſuā. Ubi tria notatur in diſpenſantibus. Primū eſt fidelitas: vt .ſ. in diſpenſatione habeat intentionē ad bonū cōe: ibi fidelis. Secūdumponderoſitas: vt ſcꝫ conſideret cās mouentes ⁊ qͣlitates perſonarum. Unde diſpenſare qͣſi diuerſapenſare ſeu ponderare: ibi: prudens. Tertiuꝫ ē poteſtas vt ſcꝫ in eo in quo diſpenſat hēat auctoritatē⁊ ſuper his cum ꝗbus diſpenſat hēat poteſtatem.ibi. quē conſtituit dn̄s ⁊c̄. ¶ Et nota ſecūdū Rai.ꝙ prohibetur ēt diſpenſatio: vbicūqꝫ non poteſt ſieri ſine manifeſta declaratione eccleſie: ⁊ vbi non ē.iuſta cauſa diſpēſandi .i. q. vij. Tali. Aliqn̄ vero diſpenſatio eſt debita: ⁊ hoc vbi ē iuſta cā diſpēſandi: q̄iuſta cā multiplex poteſt eſſe. .i. q. vij. Requiritis. §.niſi rigor. ⁊. c. ⁊. §. ſeq̄nti. Et qͣꝫuis diſpēſatō ex iuſtacauſa ſit debita: ⁊ peccet prelatus non diſpenſandovt eſt ar. ij. q. v. Quanto. in fi. tamē ſubditi non habent ius petendi niſi forte ſupplicando. Aliquādodiſpēſatio ē permiſſa: vt diſ. l. Si quis preſbyter. Etpapa ꝗdem in omnibus pure poſitiuis hꝫ plenitudinem diſpenſandi. Et ſic dicitur habere omnia iura ī ſcrinio pectoris ſui: extra de conſti. licet. lib. vi.quantum ſcꝫ ad interpretationem ⁊ diſpenſationēIn aliquibus tamen non conſueuit diſpenſare.Ep̄i autem diſpenſare pn̄t ſecūdū cōem opinionēdoctorum: in his que non ſunt eis a iure prohibita: extra de ſen. excō. Nuper. Et diſ. l. Miror ī gloQue autem eis prohibeantur ⁊ pape reſeruent inparte hēs in predicta glo. Et vide etiam ī tertia ꝑte¶ Et nota ſecūdum inno. in glo. ſuper. c. dilectus:extra de tempo. ordi. ꝙ ep̄o non licet diſpenſare ſuper faciendo: vt ſcꝫ aliquid faciat contra canones:niſi vbi permittitur ei a iure: extra de conſti. c. i. niſicontraria ꝯſuetudine ⁊ preſcripta eſſet ei d̓rogatūextra de conſue. cvltimo. Super eo aūt qd̓ factuꝫeſt ſemper pōt diſpenſare vt toleretur: niſi prohiheatur: ar. ad hoc. xxij. q. v. hoc videtur. Dico ⁊ forte melius ꝙ vbi ius concedit diſpenſationem ſimpliciter potes. Et ſic loquitur decre. extra d̓ ſen. excō. Nuper. Si autem diſpenſatio non conceditura canone: nunqͣꝫ ep̄s poteſt diſpenſare etiam ſi ī canone inuenitur ꝙ papa diſpenſet: extra de conſan.⁊ affini. ꝙ dilectio. Quia cum epiſcopi debeant ſeruare canones: non debent contrafacere: niſi id expreſſe concedatur. xxv. q. i. c. i. ⁊ ſequenti. Hec Inno. De diſpenſationibus que poſſunt fieri per epiſcopos: vide in. iij. parte ti. de ſtatu epiſcoporū. Notandum etiam ꝙ corpus totum iuris cauonici habetur in quatrior libris ſcꝫ decreto: decretalibus:ſexto: et clementinis. Compilator decretorum fuitGratianus monachus: qui opus illud edidit anno domini. Mc. vel circa: vt dicit Hugo. ij. q. vi. §.forma. Fuerunt ante hanc compilationem quedāalie: ſcilicet Iſidori: poſtea Iūonis. Diſtinguiturautem in tres partes. Nam prima continet centum ⁊ vnam diſtinctiones: ſecunda pars continettrigintaſex cauſas: quaruꝫ quelibet habet plures