Capitulū Unicū.
nerant. Et ſil̓r multa ſūt ꝑmittenda hoībꝰ non ꝓfectis virtute q̄ n̄ eēnttoleranda ī homībꝰ virtuoſis. Lex āt humania īponit̉ multitudini hoīum. īqua maior ꝑs ē hoīum īꝑfectoꝝ virtute. Et iō lege humana n̄ ꝓhibēt̉ oīa vicia a ꝗbꝰ virtuoſi abſuunent: ſꝫ ſolū grauiora a ꝗbus poſſibile eſt maiorē ꝑtem multitudīs abſtinere: ⁊ p̄cipue q̄ ſūt ī nocumentū alioꝝ ſine quoꝝ ꝓhibitōe ſocietas hūana ꝯſeruari n̄ poſſet. Sicut ꝓhibꝫ homicida furia adulteria ⁊ hiꝰ. Un̄ ⁊ ſignanter Iſido. dicit di.iiij. Facte ſūt āt leges vt eaꝝ metu humana coerceat audaciā. Audacia .n. ꝑtinere videt̉ ad īuaſionē alioꝝ. Un̄ ꝑtinet p̄cipue ad illa pct̄ā: ꝑ que inferet̉ iniuria ꝓximis q̄ vtiqꝫ lege ꝓhibēt̉. Ei qͣꝫisintentio legiſlatoris ſit hoīes ꝑ eam facere virtuoſos: non tn̄ hoc ītendit ſubito facere ſꝫ gradatiꝫ⁊ iō non ſtatī multitudini īꝑfectoꝝ īponit ea queſunt virtuoſorū: vt .ſ. ab oībꝰ malis ſe abſtineant:alioꝗn̄ īꝑfecti hiꝰ p̄cepta ferre n̄ valētes in deteriora mala ꝓrūꝑent: vn̄ dn̄s dixit Math. ix. Neqꝫdinuꝫ nouū .ſ. p̄cepta ꝑfecte vite mittit ī vtres veteres .i. in hoīes īꝑfectos alioꝗn rūpunt̉ vtres etvinū effundit̉. i p̄cepta ꝯtēnunt̉ ⁊ hoīes īꝑfecti ꝓꝯtentū ad peiora dilabunt̉. Quantū ad qͣrtum.ſ. ꝙ lex n̄ p̄cipit oēs actꝰ virtutū: ſic declarat. be.vbi. sͣ. ar. iij. Sp̄es virtutū diſtinguūt̉ ẜm ob: oīa āt obiecta virtutū referri p̄nt: vel ad bonū pͥuatū alicuiꝰ ꝑſone vel ad bonū cōe multitu3. Sic̄ ea q̄ ſūt fortitudīs pōt hō exeꝗ vel ꝑitōem ciuitatꝭ vel ad ꝯẜuādū ius amici ſui.il̓e in alijs. Lex āt deducit̉ ad bonū cōe: ⁊ iō nulla virtꝰ ē: de cuiꝰ actibꝰ lex p̄ciꝑe non poſſit. Nōtn̄ de oībꝰ actibꝰ oīum virtutū lex p̄cipit hūana:olū de illis ꝗ ſūt ordīabiles ad bonum cōe īiate vel mediate ſicut cū aliqͣ ordinant̉ a legꝭeꝑtinentia ad bonā diſciplinā qua ciues inmant̉ vt bonū cōe iuſticie ⁊ pacis ꝯſeruēt. Sicut ergo lex hūana n̄ ꝓhibet ẜm obligatōem p̄cepti oēs actꝰ vicioſos: ita ēt n̄ p̄cipit oēs actꝰ v̓tuoſos. Sꝫ ſicut ꝓhibet lex aliqͦs actꝰ ſinguloꝝ viciorū: ita ⁊ p̄cipit aliqͦs actꝰ ſingulariū v̓tutū: notandū ēt ꝙ cum actus virtutis dicat̉ duplicit̓. Unoᶜmaterial̓r .i. facere actꝰ fortitudīs iuſticie ⁊ hiꝰ: ⁊ ſinon ex hītu: ⁊ ſic lex p̄cipit aliqͦs actꝰ virtutū. Alioformal̓r .i. oꝑari virtuoſa eo mō qͦ virtuoſusatur: ⁊ talis actꝰ ꝓcedit ad hītuꝫ virtutꝭ nec cadit ſub p̄cepto legis.Quod omnes ſubiciūt̉ legi humane hoc ſic declarat. b. tho. pͥª 2ᵉ. q. xcvi. ar. v. Lex de ſui rōe hꝫduo .ſ. qꝛ ē rl̓a humanoꝝ actuū. Scd̓o ꝙ hꝫ vimcoactiuā Dupl̓r ergo pōt aliꝗs eē legi ſubiectus.Uno mō ſicut regulatū rl̓e. Ex hoc mō oēs ꝗ ſubdunt̉ ptāti ſubijcinnt̉ legi quā fecit ptās. Ꝙ aūtaliꝗs non ſubijciat̉ ptāti pōt ꝯtingi dupl̓r. Unoqꝛ ſunt ſimpl̓r abſoluti ab eiꝰ ſubiectōe. Un̄ illi ꝗſunt de vna ciuitate vel regno non ſubdunt̉ legihꝰ pͥncipis alteriꝰ ciuitatis vel regni ſicut nec dn̄s
eiꝰ. Alioº ẜm ꝙ regit̉ alia lege ſuꝑiori: puta ſi aliꝗs ſit ſubiectꝰ ꝓconſuli: regulari dꝫ eiꝰ mādatisnon ī his que diſpenſāt̉ ab iꝑatore: qͣꝫtū .n. ad illanon aſtrīgimur mādato īferioris cū ſuꝑiori madato dirigatur. Et ẜm hoc ꝯtingit ꝙ aliꝗs ſimpl̓iſubiectꝰ legi ẜm aliqͣ legi n̄ aſtringat̉: ẜm ꝙ regit̉aliqͣ lege ſuꝑiori. Et ad hoc fac̄ qd̓ dicit Aug. Sicut ī ptātibꝰ humane ſocietatis ad obediēdū maior minori recte p̄ponit̉: ita deꝰ oībus di. viij. q̄ ꝯtra mores. Alio mō dr̄ aliꝗs ſubijci legi ſic̄ coactū cogenti. Et hoc mō hoīes virtuoſi n̄ ſubijciunt̉legi ſed ſolū mali. Qd̓ .n. eſt coactū ⁊ violentū eſtꝯtrariū voluntati: volūtas at bonorū ꝯſonat legi a qͣ voluntas maloꝝ diſcordat. Et ẜm hoc bōinon ſūt ſub lege ſꝫ tm̄ mali. Et ſic intell̓r illd̓ apl̓i.i. ad timo .i. lex iuſto poſita n̄ ē ſꝫ īpijs ⁊cͣ. qꝛ .ſ. n̄ ſt̓iuſti ſubditi legi ꝑ modū coactionis: qꝛ voluntarie obediunt. Nec ob. qd̓ dr̄. xix. q. ij. due ſunt leges .ſ. ꝙ qui lege pͥuata .i. ſp̄s ſctī ducitur: nll̓a rōexigit vt abſtringat̉ lege publica .i. humana. Naꝫlex ſp̄s ſctī eſt ſuꝑior oī lege humanitꝰ poſita: et iōviri ſpuales ẜm hoc ꝙ ducunt̉ lege ſp̄s ſctī: nonſubduntur legi humane qͣꝫtū ad ea q̄ ſūt ꝯtrariaductioni ſp̄s ſctī. Sed tn̄ hoc ip̄m ē de ductu ſp̄sſctī: ꝙ viri ſpuales ſubijciant̉ legibꝰ humanis ẜꝫillud .i. petri. ij. Subiectī eſtote oī humane creature ꝑꝑ deum. Hinc ⁊ Amb. Magnū quidē eſt⁊ ſpale documētū: ꝙ xp̄iani viri ptātibꝰ ſublimioribus decent̉ debere eē ſubiecti: ne ꝗs ꝯſtitutionē terreni regis putet eē ſoluendā. Si. n. cenſumfilius dei ſoluit: ꝗs tu tātus es ꝗ n̄ putas eſſe ſoluendū: ⁊ apl̓s ait. Oīs aīa ptātibus ſublimioribꝰſubdita ſit. xi. q. i. magnū. ¶ Ꝙ at dicit iuriſꝑitꝰꝙ pͥnceps ſolutꝰ eſt legibꝰ ſuis: non vult dicere ꝙn̄ debeat eas ſeruare ſed qꝛ non ē ſubditꝰ qͣꝫtuꝫad vim coactiuā. Nll̓s .n. cogitur a ſeipſo. Nō .n.hꝫ lex vī coactiuā niſi ex pͥncipis ptāte: ⁊ ſic dr̄ pͥnceps ſolutꝰ lege: qꝛ ſi trāſgredit̉ nll̓s in eum pōtferre ſn̄iam ꝯdēnationis. vn̄ hiero. ſuꝑ illud. Tibi ſoli peccaui. Rex enī erat ⁊ aliū non timebat: d̓pe. di. iij. Totam .ſ. quī poſſet eū punire de adulterio. Et iō dixit. Tibi ſoli peccaui. q. d. Tu ſolushēs me punire Sꝫ inqͣꝫtum lex hꝫ vim directiuāpͥnceps eſt ſubditus legi ſue ꝓpͥa .ſ. voluntate: etdꝫ ẜuare. vn̄ exͣ d̓ conſti. cū oēs d̓r̄. Quo quis iure in alio ferat̉: ipſe eodem vti dꝫ. Et ſapiētis dic̄aucͣtas. Patere legē quā tuipſe tuleris. Et Iſid̓.ēt dicit iuſtum eē pͥncipem obtemꝑare legibꝰ ſuis. Tunc. nreſtimet ſua iura ab alijs ſeruāda qn̄ipſe pͥmus reuerentiam p̄bet di. x. in palea. Et dominꝰ ieſus improꝑatur eis qui īponūt alijs onera grauia ⁊ importabilia: ⁊ digito ſuo nolunt eamouere Math. xxiij. Un̄ qͣꝫtum ad dei iudiciuꝫprinceps non eſt ſolutus legibus qͣꝫtum ad vī directiua eius: ſed dꝫ voluntarius n̄ coactus ẜuareEſt etiam princeps ſupra legem inquātum cumexpediēs fuerit pōt ea mutare: ⁊ in eo pro loco et.§. VI.tꝑe diſpenſare.