Capitulū Unicū

nullo mō excuſantur. Nec dici pn̄t hiꝰ ꝯſuetudines ſed corruptele ⁊ abuſiones: ⁊ iō extirpande ap̄latis: cum fieri pōt ſine maiori ſcādalo qͣꝫ eēt bonum in̄ ſequens: ar. di. iiij. deniqꝫ. Et ad hoc facitqd̓ ait Nico. papa. Ridicl̓m eſt ⁊ ſatis abominabile d̓decꝰ: vt traditiones qͣs a pr̄ibꝰ accepimꝰ īfrīai patiamur: di. xij. Et de hiꝰ prauis ꝯſuetudībꝰ:intell̓r illud Nico. pape di. viij. Mala ꝯſuetudonon minꝰ qͣꝫ ꝑnicioſa corruptela vitanda ē: q̄ niſicitius radicitus euellatur in pͥuilegioruꝫ ius abimpijs aſſumitur..§. V.De conſuetudine quoad iudicanduꝫ ſeu quo ad iudicia ꝯtentioſa: glſuper. c. ꝯſuetudo. di. i. tractat. vtrum ẜm ꝯſuetidinē ſit iudicādū: qn̄ ꝯſuetudo eſt ꝯͣria iuri ſcripto aut ẜm ius ſcriptum. Inducit ml̓ta iura ꝓ ⁊Nam non ſit iudicandum ẜm conſuetudinē: qſcriptum ꝯtrarium hꝫ: ꝓbat per. c. ſi conſuelinem. di. viij. ⁊ di. xi. conſuetudinis. ⁊. c. ſe. exde ſen. ⁊ re iudi. cum cauſa. ⁊ de fo. comꝑe. ꝙericis. ff. de ſepul. vio. l. iij. §. diuus. ¶ Sꝫ ꝙ ẜmſuetudinem ſit iudicandum etiaꝫ contra iusiptum ꝓbat per. c. placuit. di. xxxij. ⁊ exͣ de eo ꝙmit. in poſ. cum veniſſent. ⁊ de teſta. ad hec. de cogna. ſpi. ſuper eo. de conſue. c. ij. ⁊ d̓ arbi. c. dilecti.īcludit demum Io. ⁊ dicit ꝙ iudicandum eſtetudinem contra ius ſcriptum: quādotudine concurrunt ille conditiones: q̄bentur ī glo. ſuper eo. fruſtra. di. viii. quas ha.sͣ. in. §. precedēti. circa prin. Sed Bar. bri. adhoc tene ꝙ ſi ſit rationabilis ⁊ preſcripta cōtudo: preiudicat iuri extra de conſue. c. vlti.deinde querit glo. ad quam conſuetudinemecurrendum in iudicijs: vtrum ad conſuetulem terre illius vel prouinciarum vel romanaꝫ. Et reſpondet ꝙ iudex maxime delegatus ẜꝫo iudicabit deficientibus canōibꝰcanones ꝑẜm leges:ra de no. ope. nun. intelleximus. ⁊x. ſi in adiutoriuꝫ. Deficiente omni iure proceidum eſt ẜm conſuetudinem generalem vl̓ ꝑticularem: ſi generalis circa illud negocium noninuenitur: licet quidam dicant tunc ad recurrendum ad romanam. Deficiente autem omni iure⁊ conſuetudine ꝓcedatur de ſimilibꝰ ad ſimilia:vt. xx. di. de quibus. Omnibus deficientibus recurratur ad romanam conſuetudinem: vt. ff. dez. ⁊ conſti. de quibus. Licet ſit ar. ꝙ ad conſuedinem ꝓuinciarum vicinarum ſit recurrēdūextra de cenſi. ſuper eo. ioā. ¶ Item glo. ſuper. c.illud. di. xij. querit ẜm quam conſuetudinem debeat iudex delegatus iudicare: an ẜꝫ conſuetudinem loci ſeu ꝓuincie: an ẜꝫ conſuetudinē romanam an ẜm conſuetudinem delegantis an̄ ẜm cōſuetudinem rei vel actoris. Inducit multa iuraꝓ qualibet ꝑte hoꝝ: demum decidendo dicit. Orcunt aliꝗ ꝙ ſi aliqui ſponte ſe ſubijciant iudicioalicuius: ſeu petant iudices delegatos ſponte: ꝙ

ſꝑ ẜm conſuetudinem iudicis delegātis ē iudicdum. Si āt inuitis datur iudex: tūc iudicabiturẜm ꝯſuetudinem litigantiū ⁊ potius rei qͣꝫ actorqꝛ fauorabiliores ſunt rei qͣꝫ actores. Meliꝰ pōtdiſtingui .ſ. qꝛ aut per appellationem obtīetur iudex: aut ſine appellatione impetrat̉. Si ꝑ appellationem: tunc dico delegatum debere ſeꝗ ꝯſuetudīes iudicis a qͦ appellatum ē: qꝛ iudex appellationis dꝫ ſequi leges pͥoris ſn̄ie: vt in aucͣ. cuꝫ d̓appellatione cogno. coll̓. viij. ī prin. ad hoc exͣ deteſta. Rainutius. Sed ſi ſine appellatione impetratur iudex: tunc dꝫ ſeꝗ ꝯſuetudinem d̓legantisar. ad hoc. ff. de condi. que cōditio. Ego credo ꝙiudex iudicabit ẜm cōſuetudinem rei: quia actorſequitur forum rei: vt extra de fo. compe. cum ſitgenerale. niſi ratione contractus vel maleficij ſitfactus de foro alterius: qꝛ tunc ſeruabitur ꝯſuetudo loci vbi contraxit vel vbi maleficium fecitvt di. viij. que contra morem. ⁊ extra de foro cō.c. vlti. Addit Archi. ſuper. d. c. conſuetudinis. adhac glo. ⁊ dicit ꝙ Pu. ⁊ Lau. aſſerunt: ꝙ ſi circaarticulum de quo queritur ſunt diuerſe conſuetudines actoris ⁊ rei: ſequatur iudex rei conſuetudinem: vt dicit hic glo. niſi in duobus caſibus.ſ. cum conſuetudo actoris eſt magis conſona iuri ⁊ veritati: vel ſi magis inducit abſolutiōem qͣꝫcondemnationem: tunc .n. magis dꝫ ſequi qd̓ cōſonat veritati negocij. iij. q. vij. iudicet. ⁊ promptiores eſſe debemus ad abſoluendum. xxxv. q. ixveniam. ¶ Ponit ēt Archi. ibidem conſuetudines varias attendendas in diuerſis negocijs: etdicit ẜm Io. Conſuetudo loci contractus ſeruat̉ad hoc. ff. de vſur. l. i. ⁊. ff. de euict. ſi fundꝰ. Et mouet. q. talem. Pone ꝙ ſit quedam regio vbi ē cōſuetudo: ꝙ ſi vxor premoriatur viro maritus eiꝰlucratur totam dotem: contrahit cum quadā debononia: vbi eſt conſuetudo. ꝙ in tali eaſu vir lucratur mediam dotem tantuꝫ. Quero cuiꝰ cōſuetudo inſpicietur in conficiendo inſtrumento dotis. Dixit dominus Guido de ſuc. ꝙ mariti ꝯſuetudo eſt attendenda: ⁊ hoc. ff. d̓ iudi. l. exigere. Sꝫcirca hoc eſt ſciendum. Ꝙ conſuetudinū alia generalis alia ſpecialis. Generalis ſeu generaliſſima eſt que inducitur a populo romano. ff. de legi. de quibus. Specialis conſuetudo alia ciuitatis alia prouincialis alia oppidi alia certi predij:alia certe dignitatis: alia certe eccleſie ſeu monaſterij: alia certi hominis ſeu patriſfami. alia animalis: alia certi fori. De ꝓuinciali conſuetudineſeu ciuitatum loquitur lr̄a. ff. de legi. cuꝫ d̓ ꝯſue.extra de elec. cum eccleſia vulterana. extra d̓ cenſi. ſopite. Eſt tamen differentia inter prouincialē⁊ ciuitatem .ſ. quo ad probationem prouincialiseſt: qn̄ in ciuitate eiuſdē ꝓuincie vſitata eſt. ff. detribu. l. iij. §. vlt. Alia dr̄ eē prouīcialis: ꝙ de iurecōi ſtatutum non eſt: cum dubitatur in illa prouīcia ī qua nihil ē ſtatutum nec aliquid d̓ iure cōireperitur: extra de cogna. ſpiritua. capl̓o. ſuper