.XVI.Titulus

celebrari di. viij. mala. ¶Scd̓m genus conſuetudinis ē: qꝛ non ē cōtra aliquā legeꝫ diuinam vl̓humana ⁊ hꝫ in ſe aliquā rōeꝫ boni. Et hec ſi generalis eſt: general̓r ⁊ ab oībꝰ ſeruari dꝫ. Si ꝑticularꝭ .ſ. ī aliqͦ loco: ⁊ in illo ẜuari dꝫ. Un̄ ⁊ mr̄ dn̄ivoluit ẜuare laudabilem ꝯſuetudinē iudeorumq̄ erat ꝙ in feſtis eoꝝ irent ad templū in irl̓m etiāmulieres. Lex ꝗdem hoc mandabat maſcul̓ dicens ī exod̓. Ter ī anno apparebit oē maſculinūī conſpectu meo. Sꝫ tn̄ mulie̓s ēt ibant nō ex lege ſed de more. Un̄ dr̄ Lu. ij. Cum factus eēt Ieſus annorū. xij. aſcendentibus ꝑentibꝰ eiꝰ in irl̓ꝫẜm conſuetudinem diei feſti ⁊c̄. Et pctm̄ eēt agere contra hiꝰ conſuetudines ſicut ꝯtra leges ſcriptas: vn̄ dicit Aug. in li. de bap. Hoc plane veruꝫeſt: qꝛ rō ⁊ veritas conſuetudini ſꝑ p̄ponenda eſtꝙ ſi conſuetudini rō ſuffragatur: nihil oꝫ firmiꝰretinere di. viij. fruſtra. Hec ēt documenta dicitAug. accepiſſe a beato Ambro. Nam cum adueniſſet ipſe Aug. cuꝫ matre ſua Mediolanū: ⁊ mr̄ſua ieiunaret in ſabbato ſicut ſolita erat alibi .ſ.rome ieiunari in tali die. Mediolani aūt non ieiunaretur in die ſabbati. Interrogauit Aug. Ambro. ex parte matris ꝗd agere deberet .ſ. an ieiunare in ſabbato ſicut ſolita erat alibi: an dimitteret ieiunium illud. Mediolani vt ſe alijs conformaret? Cui rn̄dit Ambroſius. Cuꝫ fuero rome ieiuno ſabbato: cum mediolani ſuꝫ non ieiuno: ita⁊ tu ad quam eccl̓am veneris eius morem ſeruaſi cuiqͣꝫ non vis ſcandaluꝫ eē nec quenqͣꝫ tibi: di.xij. illa. ⁊ in. e. c. dr̄. Qd̓ neqꝫ contra fidem neqꝫ cōtra bonos mores eē conuincitur: indifferenter ēhn̄dum: ⁊ ꝓ eoꝝ inter quos viuitur ſocietate ſeruandum. ⁊ di. xi. dr̄. Eccleſiaſticarum inſtitutiōi:quaſdam ſcripturis: quaſdā apl̓ica traditione ꝑſucceſſores in mīſterio confirmatas accepimusqͣſda vero conſuetudine roboratas approbauitvſus quibus par ritus ⁊ idem vtriuſqꝫ pietatisdebetur affectus. Et infra. Que enim ſcripturaſalutifere crucis ſignaculo fideles docuit īſigniri: que vel tripharia digeſta ſuper paneꝫ ⁊ calicēꝓlixe oratiōis vel conſecrationis verba cōmendauit: que verſus oriente nos orare lr̄arum forma docuit: bn̄dicimus fontem baptiſmatis vnctionis oleo ⁊cͣ. Et ſicut agere contra conſuetudreꝫgeneralem eccl̓e eſt pctm̄ vbiqꝫ: vn̄ ⁊ dicit Guil̓.ꝙ dicendo miſſam ante matutinaꝫ eſt pctm̄ mortale: qꝛ hoc eſt ꝯͣ conſuetudinē generalē eccl̓e: nāal̓s ꝑ legem ſcriptam non inuenitur. Ita etiaꝫ facere contra conſuetudinē particulare alicuiꝰ eccleſie: eſt pctm̄ morantibus in illo loco. Un̄ ꝗ conficeret in azimis in eccleſia greca: peccaret mortaliter faciendo contra conſuetudinē eccl̓e orientalis: ⁊ ſimil̓r qui in eccleſia latina conficeret in fermentato: grauit̓ peccaret: qͣꝫuis vterqꝫ conficeretẜm Tho. in. iiij. Ideo aūt peccaret: qꝛ faceret contra conſuetudinem eccl̓e ſue. Sic in italia in ſabbato abſtinetur ab eſu carnium ⁊ qui tali die ſin̄

cā rōnabili: puta infirmitatis comederet carnes.peccaret mortal̓r: qꝛ faceret contra conſuetudīestalis patrie. Extra italiam in multis ꝑtibus vt incatholonia non eſt talis conſuetudo abſtinendi illa die a carnibus: vn̄ comedentes ibi carnes nōpeccant. Uigilia Bartholomei apl̓i in aliquibusꝑtibus ſeruat̉ in vna die: in alijs locis die ſequēti: vn̄ ẜm conſuetudinem locorum dꝫ illa vigiliaquo ad ieiunium ſeruari: exͣ de obſer. ie. conſiliūIn ieiunijs eccl̓e que ſunt extra qͣdrageſimaꝫ q̄ad eſum lacticiniorum ẜm Tho. 2º. 2ᵉ. ſeruari poteſt conſuetudo locorum. Et vbi eſt de conſuetudine abſtīere ab eis eēt pctm̄ mortale vti eis ſciēdo hoc: ſecus vbi eſt de more comedere talia. Ieiunia ēt que ſunt. ex generali conſuetudine eccleſie obligant ſicut ⁊ ea que ſunt ī p̄cepto ſeu ſtatuto eccl̓e: vt vigilia natiuitatis. b. ioā. bap. oīum ſāctoꝝ ⁊. b. Lau. ẜm inno. Sic et vbi in aliqͣ ciuitate d̓ conſuetudine antiqͣ eſt celebrare aliqd̓ feſtūqd̓ tn̄ n̄ ſit ab eccl̓a ſtatutū dꝫ ẜuari vt feſtū Ant.vl̓ Nico. vel alteriꝰ ſancti. Et ad hoc optīe ſaē̄ qd̓dicit Hiero. ad lucinū. Illud breuiter te admonendū puto: vt traditiones eccl̓aſticas p̄ſertī quefidei non officiunt ita obſeruandas vt a maioribus tradite ſunt: nec aliquoꝝ ꝯſuetudinem aliorū contrario more ſubuerti di. xij. illud. Ubi diglo traditiones .i. ꝯſuetudines preſertim .i. tantſic ponit̉. xi. q. iij. ſi ꝗs ep̄s. Uel pẜtim .i. ita demuꝫꝙ non aduerſent ꝯſuetudines fidei vl̓ bōis moribus vt di. e. illa. Nec alioꝝ ꝯtrario: dicit ibi Archi. ꝯtrario .i. diuerſo. Bonum ergo bono contrario n̄ eſt. Si ergo due conſuetudīes ſunt contrarie: ergo vna mala ē: ſꝫ ſi ſunt diuerſe n̄. Et cōſuetudo vniꝰ loci alteri non p̄iudicat. Et dicebatGoſ. ꝙ eadem iuriſditio dꝫ hr̄i ī vna eccl̓ia que īalijs hr̄ de iure cōi: exͣ de conſue. cū olim. Niſi p̄ſcripſerit aliqͣ eccl̓a dicit glo. exͣ de preſcrip. auditis. Secꝰ āt fi agat̉ non de iuriſditione ſꝫ de parilitate vel ꝯſil̓i actu: vt qꝛ dicunt aliꝗ ꝗdaꝫ faciūtſic: ergo ⁊ nos debemꝰ hoc agere ſed n̄ ſeꝗtur. Etad hoc facit. c. illud. Et ad idem facit qd̓ ait Nic.papa. Scit ſctā romana ec. ꝙ nihil obſunt ſaluticredentiū diuerſe ꝓ loco ⁊ tꝑe ꝯſuetudines: ſi ill̓canonica non obſiſtit aucͣtas ꝓ qͣ eis obuiare dobeamus. Un̄ nihil iudicamꝰ eis debere vel poſſereſiſti di. xij. Item. C. li. viij. ti. lj. Que ſit lon. ꝯſuetu. l. i. dr̄. Conſuetudo p̄cedens ⁊ rō q̄ cōſuetudinem ſuaſit tenenda ē. Et ꝗcquid contra longā cōſuetudinē fiet ad ſolicitudinem ſuū reuocabit p̄ſes ꝓuincie di. xij. Et loꝗtur de conſuetudīe quen̄ eſt ꝯtraria iuri ſcripto ẜm glo. Nam cū ꝯtrariaeſt dr̄. jͣ. §. ſe. ꝗd iuris. ¶ Conſuetudo q̄ erat ī regione meſopotamīe quam allegauit labā iacobcū ꝯqueſtus eſt de eo ꝙ ſuppoſuiſſet ſibi lyaꝫ loco Rachelis dicens. Non ē ꝯſuetudinis ī locoiſto vt minores pͥus tradamꝰ ad nuptias: vt hetGen̄. xxix. in ſe laudabilis fuit: ſed tn̄ laban male