Capitulū Unicū
plures ſint facit ius: ⁊ remittit circa hoc ad noͣ.euꝫ in. c. fruſtra: di. viij. Ibi āt dicit ſic clarius. Cōſuetudo īualida conualeſcit: ſi obtinet in iudicioꝯtradictorio. Si .n. fuit deduciū ī qōem an̄ eēt cōſuetudo ſuꝑ aliquo ⁊ iudex ꝓnunciauit conſuetudīem eſſe: ⁊ non fuit appellatū ab illa ſn̄ia: ⁊ iudex non illā ꝓnunciauit ꝑ errorem vel corruptionem: confirmata eſt tal̓ ꝯſuetudo: ⁊ ī contradictorio iudicio d̓ cet̓o ſeruabit̉: nec recipiet̉ libellꝰcontra: ⁊ eſt vnꝰ caſus ſp̄ualis ī qͦ res īter alios acpiudicat alijs. Et ſic nll̓s alicuiꝰ de ciuitate illabit ꝓbare conſuetudīem illā eſſe: ſꝫ ſufficit ꝓbare ꝙ eſt obtenta ī ꝯtradictōe. ¶ Decimoqͣrto:ſicut lex eſt attendenda ⁊ īſpiciēda ī teſtibꝰ euocādis: ita ⁊ conſuetudo. ff. de teſti. l. iij. ¶ Quintodecimo ſicut lex adiuuat conſuetudīem: ita ⁊ conietudo legem exͣ de cenſi. ſopite..§. IIII.De triplici genere coetudīs ſumendo large hoc vocabulū cōſuetuit Aug. in. ij. confeſ. Que ꝯtra mores hoīa: ꝓ moꝝ diuerſitate ſt̓ vitādaⁱ: vt pactūgentis aūt ciuitatꝭ conſuetudine vel legefirmatu: nulla ciuis aut ꝑegrini libidīe violetur.Turpis eſt enī oīs ꝑs vniuerſo ſuo non ꝯgruensim āt deus iubet aliꝗd contra morē quorūli⁊ ſi ibi nunqͣꝫ factū eſt: tn̄ faciendū eſt di. viij.pn̄s dr̄ de deo. Qui hītare facit vniꝰ moDomus dei eſt ſuꝑna gloria ẜm illucCo. v. pēmus in celis domū non manu factaꝫtin hac domo ꝗ inhītant .ſ. ſancti ſunt vniꝰ monos non ē aliud niſi gr̄arū actio ⁊ voxpr̄ Iſa. ⁊ Thobie. xij. Irl̓m ꝑ omnes vizeiꝰ cantabit alleluia. Sed ad illā domuꝫ noniſi de domo dei q̄ eſt eccl̓a militans: in qͣ deītare facit electos ſuos per gr̄aꝫ: ita vt ſintmorꝭ qͣꝫtū ad cultum īteriore: qͦ vna fide ſpecharitate honorat̉ deꝰ. Quantū ēt ad conuerſatōem exterioreꝫ ſunt vniꝰ moris qͣꝫtum ad neceſſaria ad ſalutē: ⁊ ſub eiſd̓ ēt ritibus ⁊ cerimōizeccl̓e. Et ſi aliꝗ fideles noīe ſūt diuerſoꝝ ⁊ malorum morū: hi non hītant ī eccleſia merito: necꝓprie dr̄ malus mos vl̓ ꝯſuetudo. Eſt igr̄ triplexconſuetudoEſt ꝯſuetudo de ſe mala ⁊ iō effugāda.Eſt ꝯſuetudo de ſe bona ⁊ iō imitāda.Eſt ꝯſuetudo dubia ⁊ iō bn̄ examīanda.Conſuetudo de ſe mala ē oīs q̄ eſt ꝯͣ legem diuinā ul̓ naturalē: ⁊ actꝰ ex illa ꝓcedens ſꝑ e pctm̄Nec minuit pctm̄ vt aliꝗbꝰ videtur: nec excuſated auget vt dt̄. xxiiij. q. i. ſciſma. ⁊ exͣ d̓ conſe. c. vti. dr̄. Lanto ſunt grauiora peccata qͣꝫto aīam īfeliē diutiꝰ detinent alligatam. Et rō huiꝰ ē: qꝛ cuꝫmagis effrenata voluntate: ⁊ firmiori hītu malicie tales peccant. Et qꝛ ẜm ph̓m conſuetudo ē qͣialt̓a natura: iō cū difficultate magna ꝗs recedita peccatis ꝯſuetꝭ. Et in huiꝰ figurā lazarꝰ qͣtriduanus ſepultꝰ ſignans peccante ex conſuetudīe ẜꝫ
Aug. de pe. di. ij. Sicut multis p̄miſſis fuit reſuſcitatus .ſ. lachrymis ⁊ p̄cibꝰ ⁊ hiꝰ. Non ob. ꝙ grego. loquēs de crapula quā ꝯſueuerūt facere laici ī carniſpͥuio q̄ vtiqꝫ pctm̄ eſt dicit. Nec a tali cōſuetudine euelli pn̄t: ⁊ iō cū veniā ſuo īgenio relīquendi ſūt: ne forte peiores exiſtāt ſi a tali cōſuetudine ꝓhiberent̉: di. iiij. c. deniqꝫ. Dicit .n. ibi glo.ꝙ relinquūt̉ cū venia .ſ. pene tꝑalis: ita ꝙ n̄ vultdicere Gre. ꝙ conſuetudo excuſet illos a pctō: ſꝫꝙ n̄ dꝫ tolli tal̓ cōſuetudo ꝑ penas tꝑales qn̄ tīetur maiꝰ in ſcādalū ꝓuenire. Ueꝝ eſt tn̄ ꝙ aliqn̄ꝗs peccat ex ignorātia vel fragilitate faciēs id qd̓cōſueuerūt alij facere circa aliꝗd ⁊ tūc non excuſat̉ a mortali: ſi iſtud qd̓ agit ẜm cōſuetudine alioꝝ ē cōtra legē dei vel naturalē. Sꝫ minuit̉ grauitas eiꝰ: puta quis facit aliquē ꝯtractū vſurarium credens eē licitū: qꝛ illud cōiter fit ẜm moreꝫſue pr̄ie: certū ē ꝙ conſuetudo illiꝰ loci n̄ excuſateū a mortali: qꝛ cōtra legē dei quā ſicut lex hūana tollere n̄ pōt: ita nec cōſuetudo q̄ potius dicenda ē corruptela ſeu abuſio talibꝰ abuſiōibꝰ ⁊ corruptelis plenꝰ ē mundꝰ. Contra qd̓ dicit dn̄s exodi. xxiij. Non ſeqͣris turbā ad malū. ⁊ apl̓s. i. Coxi. Si ꝗs videt̉ inter vos ꝯtētioſus eē .ſ. cōtra vtatem nos conſuetudinem talē non hēmꝰ ſed nꝫeccl̓e dei .ſ. contendendi. ⁊ eccl̓. xxiij. Iuratōem n̄aſſueſcat os tuū. Et d̓ hac mala conſuetudine dicit Cip̄a. Conſuetudo q̄ apud qͦſdam obrepſerat īpedire non qͦ minꝰ p̄ualeat ⁊ vincat v̓itas. Namcōſuetudo ſine v̓itate vetuſtas erroris ē: ꝓpt̉ qd̓relicto errore ſeqͣmur v̓itatē ſcientes apud eſdrā.ſ. ſcd̓i eſdre. iiij. Ueritas vincit vt ſcriptū ē. Ueritas vꝫ ⁊ inualeſcit ⁊ viuit ⁊ obtinet in ſecula ſecūlorū: di. viij. ⁊ in. c. ſe. dr̄. Neqꝫ hoīs cōſuetudinē.ſ. malā ſeꝗ oꝫ ſed dei v̓itatem: cū ꝑ Iſaiā ꝓph̓aꝫloqͣtur deꝰ ⁊ dicat: ſine cā. i. vtilitate colūt me doctrinas ⁊ mandata hoīum dicentes .i. conſuetudines malas ⁊ ſtatuta iniuſta. Ad idem et Aug. īli. de bap. ait. Qui contēpta v̓itate p̄ſumūt cōſuetudinē ſeꝗ: aut circa fr̄es inuidus ē ⁊ malignꝰ ꝙbus veritas reuelatur: aut circa deū ingratꝰ: cuiinſpiratione eccl̓a eiꝰ inſtruit̉. Nā dn̄s in euāgelio. Ego ſū inꝗt v̓itas. Non dicit ego ſuꝫ conſuetudo. Itaqꝫ vitate maīfeſtata cedat conſuetudov̓itati: qꝛ ⁊ Petꝰ ꝗ circūdabat ceſſit Paulo v̓itatem p̄dicanti. Igr̄ cum xp̄s ſit veritas magis veritatem qͣꝫ conſuetudine ſeꝗ debemꝰ: qꝛ conſuetudinem rō ⁊ veritas ſꝑ excludit: di. viij. Rō pōtreferri ad legem naturale ⁊ veritas ad legē diuinam .ſ. veteris ⁊ uoui teſtī. Et non ſolum conſuetudo q̄ eſt contra legem naturalē ⁊ diuinaꝫ eſt vitanda: ſed ēt que ē contra legem humanā reprobatur a iure. Et general̓r de talibꝰ abuſionibꝰ dicit Nico. papa. Mala ꝯſuetudo n̄ minꝰ qͣꝫ ꝑnicioſa corruptela vitanda ē: q̄ niſi citiꝰ radicibꝰ euellat̉ ī p̓uilegiorū ius ab īpijs aſſūit̉. Et incipiuntp̄uaricationes ⁊ varie p̄ſūptiones celerrime noncōp̄ſſe ꝓ legibꝰ venerari ⁊ pͥuilegioꝝ more ꝑpetuo