Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Titulus.XVI.

naturalis ꝓcedit a voluntate diuina vnde dictūē ſupra ad quā ſe extendit ptās humana: ſicut lex humana non pōt tollere legeꝫ diuinā velnaturalē: ita ēt nll̓a conſuetudo pōt tollere legeꝫdei vel naturalē: vn̄ Iſi. in ſyno. Prauū vſū lex.ſ. diuina .ſ. naturalis vincat di. xi. vſus. Sꝫ ꝯſuetudo poſſet tolle̓ legē hūanā arguit̉ ſic.Ex multis mal̓ pōt fieri vnū bonū: ſꝫ illemo īcipit contra lege facere male facit: ergo ml̓tiplicatis ſil̓ibꝰ actibꝰ efficiet̉ aliqd̓ bonū. Lex ātē qd̓dam bonū qꝛ ē regulatiua humanoꝝ actuū per conſuetudinē aboleri non pōt lex vt cōſuedo hēat vim legis. Ad qd̓ rn̄det tho. vbi.. leges humane ī aliquibꝰ caſibꝰ deficiunt: vn̄ poſſibile ē aliqn̄ cōtra legē agere ī caſu ī deficit lex. tn̄ actꝰ non erit mai. Et tales caſus multiplicantur ꝓpter aliquā mutationem hoīum tuncmanifeſtat̉ ꝯſuetudinē lex vlteriꝰ vtilis eſtſicut ēt manifeſtaret̉ ſi lex ꝯͣria verbo ꝓmulgaretur. Si āt adhuc remaneat eadē qͣre lex pͥͤ vtilis erat: tunc non ꝯſuetudo legē ſꝫ lex conſuetudinem vincit. Niſi forte ꝓpter hoc ſolū lex īutil̓videat̉: qꝛ non ē poſſibilis ẜm conſuetudinē pr̄ie eſt vna de conditōibꝰ legis. Difficile eſt .n. ꝯͣſuetudinē multitudīs remouere. Scd̓o arguiturſic .ſ. conſuetudo poſſit facere legē ſeu hr̄e vī̄legis. Facere ſeu ꝯdere legē ꝑtīet ad ꝑſonas publicas: hn̄t regere ciuitate ſeu cōitatē: vn̄ pͥuateꝑſone legē facere non pn̄t: ſꝫ ꝯſuetudo īualeſcitactꝰ pͥuataꝝ ꝑſonaꝝ: ergo conſuetudo hꝫ viꝫ legis nec pōt tollere legem. Ad qd̓ rn̄det. b. tho. vbi.. Multitudo ī conſuetudo aliqͣ ītroducit̉ poteſt duplicis conditōis. ſi .n. ſit libera ml̓titudo poſſit ſibi legē īponere: plꝰ ē cōſenſus totiꝰ multitudīs ad aliꝗd obẜuandū qd̓ ꝯſuetudo manifeſtat qͣꝫ aucͣtas pͥncipis non hꝫ ptātem ꝯdendi legeꝫ: niſi inqͣꝫtū gerit ꝑſonā multitudīs. Un̄ lꝫ ſingule ꝑſone poſſint ꝯdere legem: tn̄ totꝰ ppl̓s le ꝯdere pōt. Si v̓o multitudo ſit libera necat ptātem ꝯdendi lege: tunc ēt hꝫ ptātem rēouēdi lege a ſuꝑiori poſita. Et tunc ipſa cōſuetudo ītali multitudīe p̄ualens: obtīet vim legis niſi īqͣꝫtum eos tolerat̉: ad qͦs ꝑtinet legem īponereml̓titudini. Ex ip̄o .n. tolerāt qd̓ fit ꝯͣ legeꝫ ſuaꝫ vidēt̉ approbare qd̓ ꝯſuetudo īduxit: hec tho refert archi. ī roſa. di. xi. Dicit at Io. ī glo. ſuꝑ. §.leges. di. iiij. ꝯſuetudo pōt abrogare .i. toller̄lege niſi exp̄ſſū ꝯſenſū pape: vt exͣ de p̄bē. iadudū. Lꝫ ꝗdā dixerīt ſuffic̄ ſola ſcīa pape. Etſeꝗt̉ ī illa glo. ē bar. bri. Ego credo conſuetudo rōabilis p̄ſcripta tollat legem: vt exͣ de ꝯſuec. vlt. Etiā ſine ſcīa pͥncipis: difficile enī eſſet ſcireoēs conſuetudīes ẜuant̉. Addit archi. ī roſari.Alij dicunt contra .ſ. ſufficit ſcīa pͥncipis ad conſuetudo tollat legē di. xij. ꝯſuetudo. In paa certū eſt reꝗͥrit̉ eiꝰ aſſenſſus exp̄ſſus: eſticcͣiariꝰ non ex trāſlatōe ppl̓i ſed dn̄ica iuſſione conſilioꝝ aucͣte ſuā hēat iuriſdictōem: di. xi.

ꝯn̄s. Sed opīone glo .ſ. ſufficit ſola ſcīa toleratia facit. ff. de legi. de ꝗbꝰ. idem oꝑet̉ tacitꝰſenſus qd̓ exp̄ſſus: īmo plꝰ qn̄qꝫ vt notari cōſueuit. di. liiij. ſi ẜuꝰ. Si āt ſubditi nollet acceptarnabilem conſtitutōem allegātes conſuetudinemī ꝯͣriū: cōſtituēs pōt ꝯpelle̓ eos vt factū fuit. xxiij.q. v. de lyguribꝰ. Al̓s ptās eiꝰ eſſet deluſoria. Iuſſa eniꝫ romane eccl̓e ẜuare tenemur: ẜuatpeccat di. lxiiij. qꝛ. Et dr̄ lex tolli diſſuetudinem intelligendū eſt ꝯͣriū actū ſeu vſum ad idqd̓ mandat lex..§. III.Quomodo conſuetudo parificat̉ legi ī multis ponit archi. di. xi. ī hisſuꝑ eo qd̓ dicit Aug. mos ppl̓i dei īſtituta maloꝝ lege hn̄da ſunt. Et pͥmo ꝗdem ꝑificat̉ in nouo iure conſtituendo. Sicut .n. lex de nouo inſtitui pōt pͥus erat facta: ita conſuetudo vbiē ſtatutū ius legem obligantem ītroducit. ff. legi. diuturni. Scd̓o īterp̄tatōe: ſicut .n. vna lexaliā īterp̄tat̉. ff. de legi. l. ſi īterp̄tatiōe. ita ꝯſuetudo īterptatur legem: ex de conſue. dilectusTertio ſicut ī iure ſcripto ꝓceditur de ſil̓ibꝰ ad ſimilia: ita ī iure conſuetudinario. C. ſit lon.ſue. l. i. Quarto ſicut lex facit aliquem iudiceꝫordinarium ita conſuetudo exͣ de fo. com. cumcontingat. de of. archidi. dilecto. Quinto ſicut lex informat iudicem. iuriſditionem ita etconſuetudo. ff. de of. ꝓcō. le. l. ſolent. §. i. Sexto ſicut lex dat certis ꝑſonis ptātem eligendi ita conſuetudo exͣ de poſtu. bone memorie. de electio. venerabilem.. c. cumana. Item ſicut ī electionibus ius ciuile canonicū attenditur itaſuetudo: exͣ de exceſi. p̄la. c. non ita. īmo plus facit conſuetudo: qꝛ .ſ. tollit ius eligendi ei cui competit de iure: exͣ his fi. a p̄la. ſine conſen. ca. eanoſcitur. Septimo ſicut forma iuris attendit̉ īpenis emoliendis exaſꝑādis: ita forma conſuetudinis: exͣ de ſimo. tuas Octauo: ſicut de iure conceditur edificare in loco publico itaſuetudine. ff. qd̓ vi aūt clam. l. iij. §. plane. Iteꝫnono: ſicut datur immunitas alicuiꝰ officij vl̓ colationis a lege: ita a conſuetudīe. ff. de iure īmu..l. iij. §. legem. Decimo ſicut lex derogat conſuetudini ita conſuetudo aliqn̄ legi. ff. de ſepul. vio..l. iij. §. diuꝰ. exͣ de cenſi. qͣꝫqͣꝫ. li. vi. di. iiij. §. leges.Qd̓ intell̓o .ſ. lex tollat conſuetudīem: qn̄ princeps ſuū ſtatutū vel reſcriptū intendit tollereconſuetudīem ſic dꝫ intell̓i p̄dictꝰ. §. diuꝰ. al̓s?ͣexͣ de conſti. lꝫ. li. vi. Et hanc ſn̄iaꝫ viſus ē tenereInno. hoc teneas: ꝗcꝗd al̓s īuenias notatum.Undecīo ſic̄ lex dat formā teſtādi ita cōſuetudo. C. de teſta. l. ſi ſp̄uali. Duodecimo ſicut antiꝗ canones determīabant iuriſditōem archiep̄tī ſuffraganeos ſubditos eoꝝ ita cōſuetudo exͣde of. ordi. c. duo. Tredecimo ſicut ſn̄ia pͥncipisintendentis facere legē facit ius: exͣ de ſen. re iixdi. in cāis. ita ſnia lata ſuꝑ conſuetudīeꝫ: dump