Capitulum .I.
⁊ de vno ſtatu .ſ. īperfectiori ad aliū perfectioremducunt illuſtrādo ⁊ adiuuando. Et demum adducunt in mōtem ſctm̄ dei .i. ad ſuꝑnaꝫ pr̄iā vbiſunt pl̓ima tabernacula .i. varia premia ſctōꝝ: qꝛvt dr̄ Io. xiiij. In domo pr̄is mei maſio. multe ſtPro hoꝝ declaratōe dicit. b. tho. pͥª 2ᵉ. q. cviij. ꝙjͥncipalitas legis noue eſt gr̄a ſp̄s ſctī: q̄ manifeſtatur ī fide ꝑ dilectōem aꝑte: hāc āt gr̄am ꝯſequūt̉hoīes per dei filiū hoīem factū cuiꝰ humanitatēpͥmo īpleuit gr̄a ⁊ in̄ ad nos ēt deriuata ē. vn̄ Io.i. dr̄. Uerbū ca. fa. ē: ⁊ poſtea ſubdit plenū gr̄a etv̓itatis. Et infra. De plenitudine eiꝰ nos oēs accepimꝰ gr̄am ꝓ gr̄a. vn̄ ⁊ ſubdit̉. Gr̄a ⁊ v̓itas ꝑ ieſūcp̄m facta ē. Et iō ꝯgruit vt ꝑ aliqͣ exteriora ſēſibilia gratia a v̓bo īcarnato ꝓfluens ī nos deducatur: ⁊ ex interiori gr̄a per quā caro ſpui ſubijciat: exteriora q̄dam oꝑa ſenſibilia ꝓducant̉. Sicigr̄ exteriora oꝑa dupl̓r ad gratiā pertinere pn̄t.Uno mō ſicut inducentia aliqͣl̓r ad gratiā: ⁊ taliatopera ſacr̄oꝝ: q̄ ī lege noua ſūt inſtituta: ſicutti. euchariſtia ⁊ alia. Alia v̓o ſunt opera extera: q̄ ex inſtīctu gr̄e ꝓducunt̉: ⁊ ī his eſt q̄damrīa attendenda. q̄dā .n. nccͣiam ꝯueniētiam velrarietatē hn̄t ad īteriorem gratiā. q̄ ī fide ꝑ dilejn aꝑte ꝯſiſtit. Et hiꝰ opera exteriora ſunt preta vel ꝓhibita ī lege noua. Precepta ē ꝯfeſſiodei ⁊ ꝓhibita negatio dei. dr̄ .n. math. x. Qui meconfeſſus fuerit coram hoībus: confitebor ⁊ egecora patre meo: ⁊ ꝗ negauerit me coram hoībꝰgabo eū cora patre meo. Alia v̓o ſūt oꝑa q̄ nōnr̄ ncc̄iam ꝯuenientiā vel ꝯtrarietatem ad fidēer dilectōem operatem: ⁊ talia oꝑa nō ſūt ī legepcepta vel ꝓhibita ex ipſa legꝭ pͥma inſtōne ſꝫ relicta ſunt a legiſlatore .ſ. xp̄o vnicuiqꝫ ẜm ꝙ alicullis curam gerere dꝫ: ſicut vnicuiqꝫ libeꝝ eſt circa talia determinare: ꝗd ſibi expediat facere velre. Et cuilꝫ rn̄denti ordinare circa talia ſuislitꝭ: ꝗd in talibꝰ faciendū vel vitandū: vn̄ etiāqͣꝫtum ad hoc lex euāgelij dr̄ lex libertatꝭ. Namex multa determinabat: ⁊ pauca relinq̄bat hoībus determināda. Sic igr̄ qͣꝫuis euangeliuꝫ qd̓uangeliū regni: ꝯſiſtit pͥncipl̓r in īterioribꝰ acis: ꝓpt̓ quod dr̄ Lu. xvij. Regnū dei ītra vost Pau. ad Ro. Regnum dei non ē eſca ⁊ pous: ſed iuſticia: pax: gaudiū in ſp̄ū ſctō: tn̄ ex ꝯn̄ī et ad regnū dei ſeu euangelium ꝑtinent oīa ila ſine ꝗbꝰ interiores actus eē non pn̄t: ſicut ſi renū dei ē interior iuſticia pax ⁊ gaudium: ncc̄e ēfōēs actꝰ exteriores ꝗ repugnant iuſticie paci:gaudio: repugnent regno dei. Et iō tales actꝰ ꝓibendi ſunt in euangelio regni. In his v̓o queidr̄n̄ter ſe hn̄t: vt comedere hos vel illos ciboshis n̄ ē regnū dei. ¶ Scienduꝫ ēt ẜꝫ tho. vbi. sͣ.lex noua dr̄ lex libertatꝭ ẜꝫ illud Iacꝭ. i. Si ꝗsſpexerit in lege ꝑfecte libertatis ⁊cͣ. Et hoc dupliciter. Uno modo: qꝛ non artat nos ad faciēda vl̓yitanda aliqͣ: niſi que ſunt repugnantia ſaluti deſe: que ſunt ſub precepto vel ꝓhibitione. Secun
do mō qꝛ hiꝰ precepta ⁊ ꝓhibitiones nos libereimplere facit: inqͣꝫtum ex īteriori inſtinctu gratiequē lex euangelica includit: ea implet. Ipſa eniꝫgra ſp̄s ſctī eſt ſicut interior hītus īfuſus īclinasnos ad bn̄ oꝑandū ⁊ facit nos libere ⁊ ſpōte operari que ꝯueniunt gratie. vn̄ apl̓s. Ubi ſpiritꝰ ibilibertas..§. V.Quod lex euangelicaꝯueniēter ordinat hoīem quo ad actꝰ exterioresnulla alia oꝑa exteriora determinando niſi ſacr̄a⁊ moralia p̄cepta q̄ de ſe ꝑtinent ad rōnem v̓tutisPro cuius declaratione dicit. b. Tho. pͥª 2ᵉ. q. cviij. ar. ij. Lex noua ī actibꝰ exterioribꝰ ſoluꝫ illa p̄cipere vel ꝓhibere debuit: ꝑ que ad gr̄am ītroducimur: vel q̄ ꝑtinent ad rectū vſum gr̄e ex ncc̄itate. Et qꝛ ex nobis hr̄e non poſſimꝰ ſed ſolū ꝑ chriſtum: iō ſacr̄a per q̄ gr̄am ꝯſeꝗmur ꝑ ſeip̄m inſtituit .ſ. per baptiſmū eūca. ordine miſtroruꝫ nouelegis: inſtituēdo apl̓os ⁊. lxxij. diſcipulos pn̄iam:⁊ mr̄imonium indiuiſibile. Confirmatōem ꝓmiſit ꝑ ſp̄s ſctī miſſionem. Ex eiꝰ etiam inſtōne apl̓ileguntur infirmos vngendo ſanaſſe vt hēt̉ marci. vi. que oīa ſunt noue legis ſacr̄a. Quia .n. in ſacramentis datur gr̄a que non eſt niſi a chriſto: iōoportuit ꝙ ipſa ſacr̄a hn̄t īſtōem a chriſto. Sed īſacr̄is noui te. puta ꝯſecrationis templi vl̓ altarꝭ⁊ ī celebritate ſolēnitatū ⁊ hiꝰ nō dat̉ aliqͣ gratiaEt iō qꝛ ipſa non ꝑtinent ẜm ſeipſa ad ncc̄itatemgr̄e interioris: reliꝗt deꝰ īſtituenda p̄latis ꝓ arbitrio ſuo. ¶ Rectꝰ at vſus gr̄e ē per oꝑa charitatꝭque ꝗdē ẜm ꝙ ſunt de neceſſitate v̓tutis ꝑtinentad p̄cepta moralia q̄ ēt in veteri lege tradebāturUn̄ qͣꝫtum ad hoc lex noua addere n̄ debuit circa exteriora agenda. Determinatio āt hoꝝ oꝑumin ordine ad cultū dei ꝑtinet ad cerimonialia: inordine ad ꝓximū ad iudicialia: ⁊ iō qꝛ iſte determinationes non ſunt ẜm ſe de nccͣitate īteriorisgr̄e: ī qͣ lex noua ꝯſiſtit: iō n̄ cadūt ſub p̄cepto noue legis ſꝫ relīquuntur hiꝰ humāo arbitrio. Quedā ꝗdē qͣꝫtum ad ſubditos: q̄ .ſ. ꝑtinent ſigillatimad vnūquēqꝫ. Quedā v̓o ad p̄latos tꝑales vl̓ ſpirituales q̄ .ſ. ꝑtinent ad vtilitatē cōem. Sic igr̄ lexnoua nulla alia exteriora oꝑa determinare d̓buit precipiendo vel ꝓhibendo niſi ſacr̄a ⁊ moraliap̄cepta: que de ſe ꝑtinent ad rōem v̓tutis: vt noneē occidendū furandum ⁊ hiꝰ. Ea at que ſunt fidei: qꝛ ſunt ſupra humanā rōem: vn̄ ad ea n̄ poſſumus ꝑuenire niſi ꝑ gr̄am: iō abundantiori gr̄aſuꝑueniente: oportuit plura credenda explicari:ſic̄ de myſterio trinitatis ⁊ articulis incarnatiōisque tradunt̉ explicite in euangelio. Iudicialia atp̄cepta non ſunt poſita ī euangelio: qꝛ cū ẜm ſe n̄ſint de nccͣitate v̓tutis: ſed ſolum qͣꝫtum ad cōemrōem iuſticie: iō reliꝗt dn̄s ea diſponenda his: ꝙcura erant hīturi alioꝝ tꝑalē vel ſpualem. Explanauit tn̄ q̄dā iudicialia xp̄s ad excludēdū falſū ītellectū ſcribaꝝ ⁊ phariſeoꝝ: ꝙ at xp̄s dedit apl̓is