.XIIII.Titulus

ſunt heredes: nuberent hominibus ſue tribꝰ: vthētur Nūe. xxxvi. Non autē ſtatuit lex ꝙ mulieres ſuccederēt in bonis pr̄nis niſi ī defectū maſculorum. Tunc aūt fuit neceſſarium vt muliēsſuccederent in ꝯſolationem patris cui fuiſſꝫ graue: ꝙ ad extraneos hereditas deuolueretur: ſedvt dictū eſt non poterāt nubere niſi in tribu ſua.Scd̓o ſtatuit lex vt quantum ad aliqua vſusrerum eſſet communis. Et primo quantum adcuram. Preceptū eſt .n. deutro. xxij. non videbisouem ⁊ bouem fratris tui errantem ⁊ preteribisſed reduces fratri ⁊ ſic de alijs. Scd̓o quantumad fructum concedebatur enim conuenienter qͣꝫtum ad omnes: vt ingreſſus in vineaꝫ amici poſſet comedere licite non autem extra ferre. Intendebat enim lex aſſuefacere homines vt ſibi inuicem de facili ſua cōicarent. Non autem eſt de facili ſuorum cōicatiuꝰ: qui non ſuſtinet ꝙ ꝓximꝰmodicū ꝗd de ſuo accipiat abſqꝫ magno detrimēto. Secus autem cum magno dāno. Et i deo prohibebat lex exͣ portare ſed n̄ in vinea comedere.¶ Quantum aūt ad pauperes mandabat lex vtrelinquerētur manipuli obliti ⁊ racemi remanētes ipſis: vt pꝫ leuiti. xix. ¶ Tertio ſtatuit lex cōicationem factaꝫ per eos qui ſunt dn̄i reꝝ. Et vnāꝗdem cōicationem pure gratuitam: vn̄ dr̄ deutr.xiiij. Anno tertio ſeparabis aliam decimā: veni etqꝫ leuite ⁊ ꝑegrinus ⁊ pupillus ⁊ vidua ⁊ comedent ⁊ ſaturabuntur. Aliam vero cōicationeꝫ cūrecompenſatione vtilitatis ſicut per emptionemvenditōem: locatōem: mutuum: depoſitū. De ꝗbus oībus inueniuntur ordinationes ī lege. Intentio legis erat vt ſibi īuicem homines ī neceſſitatibꝰ d̓ facili ſubuenirēt: qꝛ hoc eſt maxime amicitie fomentum. Et hāc facilitatem ſubueniendin̄ ſolum ſtatuit ī his que gratis ⁊ abſolute donātur: ſed ēt in his que mutuo ꝯcedūtur: qꝛ huiusſubuentio frequētior eſt ⁊ pluribus neceſſaria:Duiuſmodi aūt ſubuentiōis facultatē multipl̓rinſtituit. Primo quidē vt faciles ſe preberent admutuū exhibendum: ⁊ ne a tali retraherēt ſe annō remiſſionis appropinquante: vt habetur Deitro. xv. Scd̓o ne eum cui mutuum concederentgrauarent: vel vſuras: vel etiam aliqua pignoraoīno vite neceſſaria accipiēdo. Et ſi accepta fuerint ꝙ ſtatiꝫ reſtituerētur. Dicitur ēt deutro. xxiijNon feneraberis fratri tuo ad vſuram: ⁊. xxiii.Non accipies loco pignoris inferiorem ⁊ ſupeorem molam: qꝛ aīam ſuaꝫ appoſuit tibi: ⁊ exoxxij. dicitur. Si pignus a ꝓximo tuo accepis veſtimentum: an̄ ſolis occaſum reddes ei. ¶ Tertiovt non importune exigerent vt dicitur exod̓. xxijSi pecuniā mutuo dederis populo meo pauꝑiꝰ qhabitat teeum: non vrgebis eū quaſi exactor. Etꝓpter hoc ēt mandatur deutro. xxiiij. Cum repetes a ꝓximo tuo quā rem aliqua debet tibi: non īgredieris domum eiꝰ vt pignꝰ auferas ſed ſtabisioris. ¶ Quarto. īſtituit ꝙ in ſeptimo anno debi-

ta penitus remitterent̉. Probabile .n. erat ꝙ illiꝗ cōmode reddere poſſent an̄ ſeptimum annumredderent: ⁊ gratis mutuātes non defraudarentſi aūt oīno īpotentes eēt eadē rōne erat eis d̓bitum dimittendū ex dilectōe qua ēt erat eis d̓ nouo dandū ꝓpter indigētiam. Circa ꝟo aīalia mutuata hoc lex ſtatuit: vt ꝓpter negligentiā eiꝰ cuimutuata ſunt: ſi ī ipſius abſentia moriant̉ vel debilitētur reddere ea cōpellatur. Si v̓o eo pn̄te ⁊diligenter cuſtodiēte mortua fuerīt vel debilitata: non cōgebātur reſtituere ea ⁊ maxime ſi erātmercęde ꝯducta: qꝛ ita ēt potuit mori ſeu debilitari apud mutuantē. Hoc obſeruandum erat qn̄aīalia erant mercēde ꝯducta: qꝛ tunc hēbat certum p̄cium ꝓ vſu aīalium: vn̄ nihil accreſcere d̓bebat ꝑ reſtitutōem aīalium: niſi ꝓpter negligentiam cuſtodientis. Et qꝛ hec eſt differētia īter mutuum ⁊ depoſitū: qꝛ mutuū traditur in vtilitateꝫeiꝰ cui tradit̉: ſed depoſitū in vtilitatem deponentis: iō magis artabat̉ aliquis in certis caſibꝰ adreſtituendū mutuum: qͣꝫ ad reſtituendū depoſitūqꝛ de minori negligentia tenebat̉ is ꝗ recepit mutuum qͣꝫ depoſitariꝰ qui non tenebat niſi de furto: vt pꝫ exod. xxij. ¶ De pēis que īferebāt̉ ꝑ iudcialia p̄cepta legis ꝓ diuerſis delictis nota ẜꝫ tho.vbi ſupra. Ꝙ non ſolū ꝓpter grauitatē culpe ſedetiam ꝓpter alias cauſas grauis pena infligiturPrimo ꝗdem ꝓpter qͣꝫtitatem peccati: qꝛ maiorpeccato ceteris paribꝰ grauior pena debet. Secido ꝓpter peccati ꝯſuetudinem: qꝛ a peccatis conſuetis non facil̓r hoīes abſtrahunt̉ niſi ꝑ grauespenas. Tertio ꝓpter multam ꝯcupīaꝫ vel delectationē in peccato ab his ēt non de facili hoīes abſtrahūt̉ niſi ꝓpter granes penas. Quarto ꝓpterfacilitatem cōmittendi pctm̄ ⁊ iacendi ī ipſo.iuſmodi ēt peccata que manifeſtantur funtipunienda ad aliorum terrorē. ¶ Circa ēt ipſamqͣꝫtitatem peccati quadruplex gradus ē attendēdus ēt vnum ⁊ idem pctm̄. Quoruꝫ pͥmus eſt qn̄inuoluntarius pctm̄ cōmittit. Tunc .n. ſi oīno ē inuoluntariꝰ total̓r excuſatur a pena: dr̄ eīm deut̓.xxij. Ꝙ puella que oppͥmitur ī agrone rea motis: qꝛ clamauit ⁊ nemo affuit qui liberaret eamSi v̓o aliquo mō fuerit voluntarius ſed tn̄ ex infirmitate peccat: puta cum aliꝗs peccat ex paſſione: minuatur pctm̄ ⁊ pena ẜm veritateꝫ iudicij diminui debet: niſi forte ꝓpter communem vtilitatem pena aggrauetur ad abſtrahendum homīesab huiuſmodi peccatis ſicut dictum eſt. Edus gradus eſt. Quando aliquis per ignorpeccauit: ⁊ tuuc aliquo modo reus reputabiturpropter negligentiam addiſcendi: ſꝫ tn̄ non pūietur per iudices: ſed expiabit peccatum ſuum ꝑſacrificia vt dr̄ leuiti. iiij. Aīa cum peccauerit perignorantiam ⁊cͣ. Sed hoc intelligendum eſt de igrantia facti: n̄ autem de ignorantia precepti diuni quod omnes ſcire tenētur. Tertius gradus ēqn̄ aliquis ex ſuperbia peccabat .i. ex certa electi